Przegląd orzeczeń sądowych i oficjalnych interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawach zajęcia świadczeń, emerytury na koncie i kwoty wolnej. Poniżej 4 spraw z sygnaturami i źródłami oraz 1 ważne ostrzeżenie procesowe.
Uczciwie: to nie statystyka. Każda sprawa jest inna, a orzeczenie lub interwencja w cudzej sprawie nie wiążą automatycznie organu w Twojej sprawie – wskazują jednak argumenty i dowody, które warto powołać we wniosku lub skardze.
Wygrana konto
Pochodzenie środków na koncie – uchwała SN o środkach unijnych
Sąd Najwyższy (uchwała), III CZP 104/14, 26.02.2015
Komornik zajął rachunek, na który wpływały środki wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. (środki unijne). Sąd Najwyższy orzekł, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie może obejmować środków niepodlegających egzekucji.
Czego się nauczyć: Uchwała dotyczyła wprost środków z programów UE/EFTA. Ochrona świadczeń socjalnych (800+, świadczenie wspierające) wynika dziś z nowszych, odrębnych przepisów (art. 890 § 1¹ k.p.c. i art. 54a Prawa bankowego), a wyciąg z rachunku stanowi kluczowy dowód źródła pieniędzy.
Źródło: SAOS – uchwała SN III CZP 104/14 · poradnik
Wygrana emerytura na koncie
Podwójne zajęcie emerytury w egzekucji administracyjnej
Naczelny Sąd Administracyjny, I GSK 1651/18, 30.01.2020
W sprawie egzekucji administracyjnej z jednoczesnym zajęciem świadczenia w ZUS i rachunku z jedynym wpływem z emerytury, NSA wskazał, że organ egzekucyjny powinien zareagować tak, aby respektować wysokość kwoty wolnej. Na tezę tę powołało się Ministerstwo Finansów w odpowiedzi dla RPO z 16.01.2025 r.
Czego się nauczyć: W egzekucji administracyjnej (urząd skarbowy, ZUS) powołaj się na obowiązek poszanowania kwoty wolnej i złóż skargę na czynność egzekucyjną (7 dni), dołączając wyciąg bankowy. Orzeczenie nie tworzy jednolitej automatycznej zasady dla każdej egzekucji sądowej, lecz stanowi istotny argument obronny.
Źródło: BIP RPO – relacja z 5.02.2025 r. (sprawa V.511.227.2024) · poradnik
Wygrana interwencja RPO
Interwencja RPO: zwolnienie kwoty wolnej z emerytury na koncie
Rzecznik Praw Obywatelskich (wystąpienie), V.511.227.2024, 5.02.2025
Urząd skarbowy w egzekucji administracyjnej zajął rachunek, na który wpływała emerytura po potrąceniu. Po interwencji RPO organ egzekucyjny zwolnił z egzekucji kwoty przekazywane przez ZUS stanowiące wolną część świadczenia, a Ministerstwo Finansów zapowiedziało analizę zmian przepisów.
Czego się nauczyć: Relacja RPO potwierdza skuteczność interwencji w jednostkowej sprawie egzekucji administracyjnej. Wystąpienie RPO to stanowisko i pomoc w sporze z urzędem, nie orzeczenie sądowe – wniosek do Rzecznika jest bezpłatnym wsparciem przy braku reakcji organu egzekucyjnego.
Źródło: BIP RPO – relacja z 5.02.2025 r. · poradnik
Wygrana renta na koncie
Błędna kwalifikacja skargi dłużnika – obowiązek zbadania zarzutów
Sąd Okręgowy w Gliwicach, III Cz 614/15, 7.07.2015
Dłużniczka zaskarżyła potrącanie renty wpływającej na konto. Sąd rejonowy potraktował pismo wyłącznie jako skargę na formalną czynność zajęcia rachunku i ją oddalił. Sąd Okręgowy uchylił to postanowienie, nakazując zbadanie merytorycznych zarzutów dotyczących egzekwowania świadczenia rentowego.
Czego się nauczyć: Orzeczenie dotyczy błędu kwalifikacji skargi przez sąd I instancji i nie przesądza automatycznie wyniku co do samego limitu. Potwierdza jednak, że w skardze należy wprost podnieść zarzuty naruszenia zasad egzekucji ze świadczenia oraz załączyć wyciąg bankowy.
Źródło: SAOS – postanowienie SO w Gliwicach III Cz 614/15 · poradnik
Przegrana – ważne ostrzeżenie zażalenie
Zażalenia na oddalenie skargi na zajęcie konta zwykle nie ma
Sąd Okręgowy w Gliwicach, III Cz 1208/18, 18.12.2018
Dłużnik zaskarżył zażaleniem postanowienie sądu rejonowego oddalające jego skargę na zajęcie rachunku. Sąd okręgowy odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne – na takie postanowienie co do zasady zażalenie nie przysługuje.
Czego się nauczyć: Skargę na czynności komornika przygotuj starannie od razu: dołącz konkretne zarzuty, wyciągi i decyzje. Zaskarżalność orzeczeń sądu w toku egzekucji jest ograniczona do ustawowych wyjątków, dlatego sąd rejonowy powinien dysponować pełnym materiałem dowodowym.
Źródło: SAOS – postanowienie SO w Gliwicach III Cz 1208/18 · poradnik
Komornik albo urząd zajął pieniądze, których nie wolno zajmować? Nie czekaj. Skarga na czynność komornika: tydzień od dnia, w którym się dowiedziałeś (art. 767 § 4 k.p.c.), opłata 50 zł, składasz przez komornika. Egzekucja urzędu: skarga 7 dni od doręczenia (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wniosek o zwolnienie i zwrot oraz reklamację w banku złóż od razu. Policz termin · przygotuj pismo.
