# Dom pomocy społecznej dla osoby ubezwłasnowolnionej – zgoda sądu i prawa podopiecznego

DPS to decyzja o całym życiu człowieka. Dlatego opiekun prawny nie może jej podjąć sam – potrzebuje zezwolenia sądu, a jeśli podopieczny umie powiedzieć, czego chce, także jego zgody.


## Kto decyduje {#kto}

| Sytuacja | Co potrzebne |
|---|---|
| osoba **ubezwłasnowolniona całkowicie** | **pisemna zgoda opiekuna** wyrażona **po zezwoleniu sądu opiekuńczego** miejsca zamieszkania (art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego) |
| osoba całkowicie ubezwłasnowolniona **zdolna do wyrażenia zgody** | dodatkowo **jej zgoda**; gdy ona i opiekun mówią co innego – **orzeczenie sądu** (art. 38 ust. 4) |
| osoba z zaburzeniami psychicznymi, która się nie zgadza, a zgadza się jej przedstawiciel | **orzeczenie sądu opiekuńczego** (art. 38 ust. 2) |
| nikt się nie zgadza, a brak opieki **zagraża życiu** | wniosek **OPS** (albo kierownika szpitala psychiatrycznego) do sądu o przyjęcie bez zgody (art. 39 ust. 1–2) |
| osoba niezdolna do wyrażenia zgody | o skierowaniu orzeka **sąd opiekuńczy** (art. 39 ust. 3) |

Częściowe ubezwłasnowolnienie nie odbiera prawa do decyzji – osoba częściowo ubezwłasnowolniona sama wyraża zgodę na DPS.

## Dwie ścieżki naraz {#sciezki}

1. **Administracyjna** – ośrodek pomocy społecznej (OPS/MOPS) prowadzi wywiad, wydaje decyzję o skierowaniu i o opłacie. Opiekun składa wniosek i podpisuje dokumenty w imieniu podopiecznego.
2. **Sądowa** – zezwolenie sądu opiekuńczego na zgodę opiekuna. Złóż wniosek równolegle, żeby nie czekać. Opłata 100 zł albo wniosek o zwolnienie. [Generator: wniosek o zezwolenie – DPS](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/generator-pism/?pismo=wniosek-o-zezwolenie-sadu)

## Co napisać sądowi {#argumenty}

- Jakiej opieki podopieczny potrzebuje **całodobowo** – konkretnie: nocne wstawanie, upadki, ucieczki z domu, karmienie, higiena, leki.
- Co już próbowano: **usługi opiekuńcze**, specjalistyczne usługi, dzienny dom pobytu, pomoc rodziny – i dlaczego nie wystarcza. DPS przysługuje, gdy nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych (art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
- **Zdanie podopiecznego** – nawet jeśli nie może się formalnie zgodzić, napisz, co mówi i czego chce. Sąd i tak go wysłucha.
- Wybrany DPS: blisko rodziny, odpowiedniego typu (dla osób przewlekle psychicznie chorych, z niepełnosprawnością intelektualną, w podeszłym wieku).

## Opłata {#oplata}

Płacą w kolejności (art. 61 ustawy o pomocy społecznej):

1. **mieszkaniec** – **nie więcej niż 70% swojego dochodu**,
2. **małżonek, zstępni przed wstępnymi** – tylko gdy ich dochód przekracza **300% kryterium dochodowego** i tak, by po opłacie zostało im co najmniej 300% kryterium,
3. **gmina** – różnicę.

Opłatę z dochodu podopiecznego (renta) ZUS lub opiekun przekazuje do DPS – to **zwykły zarząd**, nie wymaga dodatkowej zgody sądu. Wykaż ją w [sprawozdaniu](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/sprawozdanie-opiekuna-prawnego/). Jak DPS wpływa na świadczenie wspierające – zob. [DPS a świadczenie wspierające](https://bezzbywania.pl/artykuly/dom-opieki-dps-a-swiadczenie-wspierajace/).

## Opiekun prawny w DPS {#opiekun-w-dps}

Opieka **nie kończy się** z chwilą przyjęcia do DPS. Nadal:

- reprezentujesz podopiecznego, zarządzasz jego majątkiem, składasz sprawozdania,
- odwiedzasz go i sprawdzasz warunki – możesz żądać informacji o stanie zdrowia,
- pilnujesz **badań stanu zdrowia psychicznego co najmniej raz na 6 miesięcy** (art. 38 ust. 5) – jeśli wynik wskazuje, że pobyt nie jest już uzasadniony, wnioskuj o zmianę.

Jeśli nie możesz dalej sprawować opieki, nie porzucaj jej – złóż [wniosek o zwolnienie](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/zwolnienie-z-funkcji-opiekuna-i-koniec-opieki/). Gdy brak kandydatów, sąd może powierzyć opiekę np. pracownikowi DPS lub OPS.

## Odmowa zezwolenia {#odmowa}

Postanowienie sądu w sprawie zezwolenia możesz zaskarżyć **apelacją w 2 tygodnie** (lub **3 tygodnie**, jeśli prezes sądu przedłużył sporządzenie uzasadnienia i tak wynika z pouczenia sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Szczegóły: [odwołanie od postanowienia sądu](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/odwolanie-od-postanowienia-sadu/).

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/dps-dla-osoby-ubezwlasnowolnionej/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.