# Przedstawiciel ustawowy, opiekun prawny, kurator, pełnomocnik – kto jest kim

W urzędzie, banku i szpitalu słyszysz różne nazwy, a od nich zależy, co możesz zrobić za bliskiego. Ta tabela wyjaśnia je raz na zawsze.


## Krótko {#krotko}

**Przedstawiciel ustawowy** to osoba, która działa w imieniu innej **z mocy ustawy albo postanowienia sądu**, a nie dlatego, że reprezentowany ją upoważnił. Dla dorosłych przedstawicielem ustawowym jest:

- **opiekun prawny** osoby **ubezwłasnowolnionej całkowicie** – zawsze (art. 98 § 1 w zw. z art. 155 § 2 i art. 175 k.r.o.),
- **kurator** osoby **ubezwłasnowolnionej częściowo** – tylko w zakresie, w jakim sąd go do tego powołał (art. 181 § 1 k.r.o.),
- **kurator z art. 183 k.r.o.** – tylko jeśli sąd przyznał mu prawo reprezentacji.

## Tabela {#tabela}

| Kto | Skąd jego władza | Co może | Czego nie może |
|---|---|---|---|
| **opiekun prawny** | postanowienie sądu po ubezwłasnowolnieniu całkowitym | reprezentuje we wszystkich sprawach, zarządza majątkiem | ważnych spraw bez zezwolenia sądu (sprzedaż, spadek, DPS) |
| **kurator osoby częściowo ubezwłasnowolnionej** | postanowienie sądu | wyraża zgodę na ważniejsze czynności; reprezentuje i zarządza, jeśli sąd tak postanowi | decydować za osobę w drobnych sprawach – te osoba załatwia sama |
| **kurator osoby niepełnosprawnej (art. 183 k.r.o.)** | wniosek samej osoby i postanowienie sądu | pomaga w sprawach wskazanych przez sąd; reprezentuje tylko jeśli sąd tak postanowi | odbierać zdolności – osoba zachowuje pełną zdolność |
| **doradca tymczasowy** | postanowienie sądu w toku sprawy o ubezwłasnowolnienie | jak kurator częściowo ubezwłasnowolnionego – na czas sprawy | działać po zakończeniu sprawy |
| **pełnomocnik** | **umowa/oświadczenie mocodawcy** | to, co wpisano w pełnomocnictwie | działać, gdy mocodawca je odwoła; czynności „osobistych” (np. testament) |
| **opiekun faktyczny** | sam fakt stałej opieki | zgoda na **badanie** osoby niezdolnej do świadomej zgody (art. 32 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty) | podpisywać umów, odbierać pieniędzy, zgadzać się na operację |

## Opiekun prawny a przedstawiciel ustawowy {#roznica}

Każdy opiekun prawny osoby dorosłej jest jej przedstawicielem ustawowym. Ale nie każdy przedstawiciel ustawowy jest opiekunem – przedstawicielami ustawowymi są też rodzice małoletniego i kuratorzy z prawem reprezentacji. W dokumentach z banku czy ZUS „przedstawiciel ustawowy” oznacza po prostu osobę, która ma **postanowienie sądu** uprawniające ją do działania.

## Co pokazać w urzędzie {#dokumenty}

- **postanowienie** o ustanowieniu opiekuna/kuratora **ze stwierdzeniem prawomocności**,
- w części sądów – zaświadczenie o pełnieniu funkcji (zapytaj w sądzie opiekuńczym),
- swój dowód osobisty.

## Przedstawiciel ustawowy pacjenta {#pacjent}

Zgodę na leczenie osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej wyraża przedstawiciel ustawowy, a jeśli podopieczny może z rozeznaniem wypowiedzieć opinię – także on (art. 32 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Przedstawiciel ma prawo do informacji o stanie zdrowia i dostępu do dokumentacji (art. 9 ust. 2 i art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta). Szczegóły: [zgoda na leczenie](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/zgoda-na-leczenie-osoby-niezdolnej/).

## Nie chcesz ubezwłasnowolnienia? {#bez}

Jeśli bliski jeszcze może podpisać – **pełnomocnictwo** da Ci większość tego, co ma opiekun, bez sądu. Sprawdź w [kwestionariuszu](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/czy-potrzebne-ubezwlasnowolnienie/), co wystarczy w Twojej sytuacji.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/przedstawiciel-ustawowy-kto-to/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.