# Reforma ubezwłasnowolnienia 2026 – co jest w projekcie i co to znaczy dla Ciebie dziś

Ubezwłasnowolnienie ma zniknąć – ale jeszcze nie zniknęło. Na 4 listopada 2026 r. projekt jest w Sejmie po pierwszym czytaniu, w pracach komisji. Do czasu ewentualnego uchwalenia i wejścia w życie nowej ustawy obowiązuje dotychczasowe prawo i według niego orzekają sądy.


## Stan prac (4.11.2026) {#stan}

| Data | Etap |
|---|---|
| 2.06.2026 | Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji |
| 3.06.2026 | projekt wpłynął do Sejmu – **druk nr 2645** |
| 17.06.2026 | pierwsze czytanie na posiedzeniu Sejmu, skierowanie do komisji (Nadzwyczajnej ds. zmian w kodyfikacjach oraz Polityki Społecznej i Rodziny) |
| jesień 2026 | prace w komisjach/podkomisji |

**Ustawa nie została uchwalona.** Sprawdź aktualny etap: [przebieg procesu legislacyjnego w Sejmie](https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2645). Projekt przewiduje wejście w życie **12 miesięcy po ogłoszeniu** – nawet przy szybkim uchwaleniu nowe instrumenty zaczną działać najwcześniej pod koniec 2027 r.

## Co ma się zmienić {#zmiany}

Projekt zastępuje ubezwłasnowolnienie **instrumentami wsparcia**, dobieranymi do potrzeb człowieka, a nie odbierającymi mu zdolność do czynności prawnych:

- **asystent prawny** – pomaga w podejmowaniu decyzji, ale decyzje podejmuje sama osoba,
- **kurator wspierający** – ustanawiany przez sąd, wspiera w określonych sprawach,
- **kurator reprezentujący** – w wyjątkowych przypadkach działa w imieniu osoby, w zakresie określonym przez sąd,
- **pełnomocnik rejestrowany** – pełnomocnictwo sporządzone u notariusza i wpisane do rejestru, które ma działać także wtedy, gdy mocodawca straci zdolność samodzielnego działania.

## Co z osobami już ubezwłasnowolnionymi {#przejsciowe}

Według przepisów przejściowych projektu:

- osoba **ubezwłasnowolniona całkowicie** stanie się z mocy prawa **osobą tymczasowo wspieraną**, a jej opiekun – **tymczasowym kuratorem reprezentującym**, na okres przejściowy (do 5 lat); sąd ma zbadać sytuację na wniosek albo z urzędu,
- kurator z **art. 183 k.r.o.** ma funkcjonować jeszcze przez krótki okres przejściowy,
- **sprawy w toku** o ubezwłasnowolnienie mają być prowadzone jako sprawy o nowe instrumenty.

To projekt – szczegóły mogą się zmienić w Sejmie i Senacie.

## Co zrobić dziś {#dzis}

1. **Nie odkładaj spraw, które są pilne.** Jeśli bliski traci zdolność decydowania, a trzeba sprzedać mieszkanie, odrzucić spadek, podpisać zgodę na DPS – działaj według **obecnych** przepisów.
2. **Wybierz najmniej inwazyjną drogę.** Już dziś masz [pełnomocnictwo](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/pelnomocnictwo-zamiast-ubezwlasnowolnienia/) i [kuratora z art. 183 k.r.o.](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/kurator-dla-osoby-niepelnosprawnej/) – oba lepiej pasują do kierunku reformy niż całkowite ubezwłasnowolnienie. Sąd Najwyższy od lat powtarza, że całkowite ubezwłasnowolnienie to ostateczność (I CSK 122/13).
3. **Zrób pełnomocnictwo notarialne, póki bliski może je podpisać.** Pełnomocnictwo nie wymaga sądu, a projekt buduje na nim nowy „pełnomocnik rejestrowany”. [Ile kosztuje i jak zrobić](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/pelnomocnictwo-notarialne-koszt-i-jak-zrobic/).
4. **Masz ubezwłasnowolnionego bliskiego, a jego stan się poprawił?** Nie czekaj na reformę – złóż [wniosek o zmianę albo uchylenie](https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/uchylenie-lub-zmiana-ubezwlasnowolnienia/). Osoba ubezwłasnowolniona może go złożyć sama.

## Co reforma oznacza dla opiekunów {#dla-opiekunow}

Jeśli dziś jesteś opiekunem prawnym, po wejściu w życie ustawy w wersji z projektu **nie stracisz z dnia na dzień możliwości działania** – projekt przewiduje okres przejściowy, w którym opiekun staje się tymczasowym kuratorem reprezentującym. Twoje obowiązki wobec sądu (sprawozdania, zgody na ważne czynności) do tego czasu się nie zmieniają. Warto już teraz:

- prowadzić **rzetelne sprawozdania** – w okresie przejściowym sąd będzie badał, jakiego wsparcia osoba naprawdę potrzebuje, i oprze się m.in. na Twoich opisach,
- zapisywać, **w jakich sprawach podopieczny decyduje sam**, a w jakich potrzebuje pomocy – to będzie podstawa doboru nowego instrumentu,
- jeśli stan podopiecznego się poprawił – złożyć wniosek o zmianę albo uchylenie już teraz, zamiast czekać na przegląd z urzędu.

## Gdzie śledzić zmiany {#gdzie-sledzic}

- [Przebieg procesu legislacyjnego – druk nr 2645](https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2645) (Sejm),
- Rzecznik Praw Obywatelskich – od lat zajmuje się zastąpieniem ubezwłasnowolnienia systemem wsparcia,
- ta strona – aktualizujemy ją po każdym etapie prac.

## Dlaczego reforma {#dlaczego}

Polska ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Komitet ONZ w uwagach końcowych dla Polski z 2018 r. (CRPD/C/POL/CO/1, pkt 19–20) wezwał do zastąpienia ubezwłasnowolnienia systemem wspieranego podejmowania decyzji. Tymczasem liczba ubezwłasnowolnień nie spada: w 2025 r. do sądów okręgowych wpłynęło **18 501** spraw, sądy orzekły **11 522** całkowite i tylko **569** częściowych ubezwłasnowolnień, oddalając **336** wniosków.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekun-prawny/reforma-ubezwlasnowolnienia-2026/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.