# Opiekun, który sam ma orzeczenie o niepełnosprawności

Wielu opiekunów samych choruje – a mimo to codziennie opiekuje się dzieckiem, rodzicem czy małżonkiem. Własne orzeczenie nie przekreśla Twojego prawa, ale gminy chętnie z niego korzystają, by odmówić.


## Nowe zasady: brak wyłączenia {#nowe}

Obecny art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych **nie wyklucza** opiekuna z orzeczeniem o niepełnosprawności – ani rodzica, ani innej osoby zobowiązanej do alimentacji. Nie wyklucza też opiekuna z rentą (np. rentą socjalną) czy emeryturą. Liczy się to, czy **sprawujesz opiekę** nad dzieckiem do 18 lat.

## Stare zasady: wyłączenie dla „dalszej rodziny” {#stare}

Stary art. 17 ust. 1 pkt 4 (Dz.U. 2023 poz. 390) dawał świadczenie innym osobom zobowiązanym do alimentacji (np. dorosłemu dziecku, rodzeństwu) **„z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności”**. To wyłączenie **nie dotyczyło rodziców** (pkt 1). Dodatkowo stary art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a wykluczał opiekuna z rentą, w tym rentą socjalną.

Za to orzeczenie o znacznym stopniu u **rodziców lub małżonka** osoby wymagającej opieki otwierało drogę do świadczenia dalszym krewnym (art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a w starym brzmieniu).

Pamiętaj, że „znaczny stopień” w tej ustawie to także m.in. orzeczenie ZUS o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji oraz o niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 3 pkt 21 u.ś.r.).

## Gmina mówi: „sam potrzebuje opieki” {#argument}

Gminy czasem odmawiają, twierdząc, że osoba z orzeczeniem **nie jest w stanie** sprawować opieki. To kwestia faktów, nie automat. Organ musi ustalić rzeczywisty zakres opieki (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) – sądy uchylają decyzje oparte na przypuszczeniach, a nie na ustaleniach (np. WSA w Gliwicach, II SA/Gl 84/25).

Jak się bronić:

1. Opisz konkretnie, **co robisz mimo swojej choroby** – posiłki, leki, wizyty, nadzór, noc.
2. Wyjaśnij, czego **nie możesz** i kto pomaga w tym zakresie (np. syn raz w tygodniu robi duże zakupy). Częściowa pomoc innych nie przekreśla Twojej opieki.
3. Dołącz zaświadczenie lekarza, że Twój stan zdrowia pozwala na sprawowanie opieki w opisanym zakresie – jeśli możesz je uzyskać.
4. Przy wywiadzie środowiskowym pokaż, jak wygląda dzień. Czytaj protokół i składaj [uwagi do wywiadu](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/wzory/uwagi-do-wywiadu-srodowiskowego/).

## Świadczenie wspierające {#sw}

Przy świadczeniu wspierającym pieniądze dostaje podopieczny, a ustawa nie stawia opiekunowi warunków zdrowotnych. ZUS opłaca składki za opiekuna, który nie pracuje z powodu wsparcia i mieszka z podopiecznym (art. 6 u.ś.w.) – ale nie dotyczy to opiekuna, który ma ustalone prawo do renty lub emerytury (art. 9 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

## Twoje własne świadczenia {#wlasne}

Niezależnie od roli opiekuna sprawdź, co przysługuje **Tobie**:

- **zasiłek pielęgnacyjny** 215,84 zł – przy znacznym stopniu (albo umiarkowanym sprzed 21 lat), jeśli nie masz dodatku pielęgnacyjnego: [zasiłek pielęgnacyjny](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/zasilek-pielegnacyjny/),
- **świadczenie wspierające** – jeśli sam masz duże trudności w funkcjonowaniu: [punkty WZON](https://bezzbywania.pl/punkty/).

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2026 poz. 1240](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001240) – art. 3 pkt 21, art. 16, art. 17.
- [Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2023 poz. 390](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000390) – art. 17 ust. 1, 1a, 5.
- [Ustawa o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2026 poz. 873](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000873) – art. 6.
- [WSA w Gliwicach, II SA/Gl 84/25](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/205C06CF3C)
- [Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 2025 poz. 1691](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001691)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekunowie/opiekun-z-orzeczeniem-o-niepelnosprawnosci/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.