# Stare świadczenie pielęgnacyjne – jak go nie stracić Stare świadczenie pielęgnacyjne na dorosłego można mieć latami – ale jeden przegapiony termin po wygaśnięciu orzeczenia kończy je bezpowrotnie. Tu jest wszystko, czego musisz pilnować. ## Zasada: przepisy dotychczasowe {#zasada} Ustawa o świadczeniu wspierającym od 1.01.2024 r. ograniczyła nowe świadczenie pielęgnacyjne do opieki nad dziećmi. Ale art. 63 tej ustawy chroni tych, którzy mieli prawo wcześniej: - **art. 63 ust. 1** – w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, **do których prawo powstało do 31.12.2023 r.**, stosuje się przepisy dotychczasowe, - **art. 63 ust. 2** – kto ma prawo przyznane co najmniej do 31.12.2023 r., **zachowuje je na starych zasadach** do końca okresu, na który je przyznano, - **art. 63 ust. 3** – zachowuje je **także po nowym orzeczeniu** podopiecznego, jeśli dotrzyma terminów. Kwota jest taka sama jak nowego świadczenia: 3386 zł w 2026 r., 3488 zł od 1.01.2027 r. (art. 63 ust. 5). ## Dwa terminy po 3 miesiące {#terminy} Żeby świadczenie trwało po wygaśnięciu orzeczenia, art. 63 ust. 3 wymaga: 1. **wniosku o nowe orzeczenie** złożonego **w ciągu 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynęła ważność** dotychczasowego orzeczenia, a następnie 2. **wniosku o świadczenie** złożonego w gminie **w ciągu 3 miesięcy od wydania** nowego orzeczenia. :::warn **Nie czekaj do ostatniej chwili.** Wniosek o orzeczenie najlepiej złożyć jeszcze przed końcem ważności starego. Każdy z tych terminów policzysz w [kalkulatorze terminów](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/terminy/) (opcje „orzeczenie” i „po orzeczeniu”). Spóźnienie bez Twojej winy – np. przez szpital – to podstawa do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.); opisz przeszkodę i dołącz dowody. ::: ## Co z wnioskami złożonymi na przełomie lat {#przelom} NSA w wyroku z 15.01.2026 r. (**I OSK 5/25**) uznał, że prawo „powstało do 31.12.2023 r.” również wtedy, gdy wniosek o świadczenie wpłynął już w 2024 r., ale w ciągu 3 miesięcy od orzeczenia (art. 24 ust. 2a u.ś.r.), a wniosek o orzeczenie złożono do końca 2023 r. i niepełnosprawność datowano przed 2024 r. Jeśli gmina odmówiła Ci, bo „wniosek po 1 stycznia 2024 r.” – sprawdź te daty i powołaj ten wyrok. Uwaga na odwrotną sytuację: NSA w wyroku z 1.04.2026 r. (**I OSK 600/25**) przyjął, że wszystkie warunki musiały być spełnione do 31.12.2023 r. – np. emerytura opiekuna musiała być zawieszona decyzją ZUS przed tą datą. Szczegóły: [emeryt jako opiekun](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/emeryt-opiekun-swiadczenie-pielegnacyjne/). ## Gmina nie może od nowa podważać opieki {#bez-zmian} Przy przedłużeniu gminy często na nowo kwestionują, czy opieka wymaga rezygnacji z pracy. WSA w Lublinie w prawomocnym wyroku z 2.09.2025 r. (**II SA/Lu 367/25**) uchylił taką odmowę: art. 63 ust. 3 chroni prawa nabyte, a wcześniejsze ustalenie, że opieka wymaga rezygnacji z pracy, wiąże organ – chyba że wykaże on zmianę sytuacji faktycznej. W odwołaniu żądaj, by gmina wskazała, **co konkretnie się zmieniło**. ## Na starych zasadach nadal obowiązują stare wyłączenia {#wylaczenia} Stary art. 17 (Dz.U. 2023 poz. 390) wymagał m.in., by opiekun **nie podejmował zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej** i **nie miał ustalonego prawa do emerytury, renty**, renty socjalnej, zasiłku stałego, świadczenia przedemerytalnego i kilku innych świadczeń (ust. 5 pkt 1 lit. a). Świadczenie nie przysługiwało też, gdy osoba wymagająca opieki pozostawała w związku małżeńskim – chyba że jej małżonek miał znaczny stopień niepełnosprawności (ust. 5 pkt 2 lit. a), a dalsi krewni mogli je dostać tylko na warunkach z ust. 1a. Kiedy te warunki przestają być spełnione, gmina może zmienić lub uchylić decyzję (art. 32 u.ś.r.). :::warn **Zgłaszaj zmiany od razu.** Podjęcie pracy, przyznanie emerytury, pobyt podopiecznego w DPS – to trzeba zgłosić gminie niezwłocznie (art. 25 ust. 1 u.ś.r.). Inaczej grozi zwrot z odsetkami (art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 2b). ::: ## Kontrole wojewodów i K 38/13 {#kontrole} W 2025 r. wojewodowie (m.in. śląski i pomorski) zakwestionowali w kontrolach gmin wypłaty starych świadczeń opiekunom dorosłych, u których niepełnosprawność powstała po 18. (25.) roku życia, i zażądali od gmin zwrotu dotacji. Rzecznik Praw Obywatelskich (wystąpienie z 22.07.2025 r., III.7064.216.2025.JA) przypomniał, że według utrwalonego orzecznictwa NSA – m.in. I OSK 117/23 z 21.01.2025 r. i I OSK 1197/22 z 2.02.2024 r. – odmowa oparta na wieku powstania niepełnosprawności jest niedopuszczalna po wyroku TK K 38/13. Ministerstwo podtrzymało swoje odmienne stanowisko (24.09.2025 r.). Kontrola wojewody dotyczy rozliczeń gminy z budżetem państwa – sama w sobie nie zmienia Twojej decyzji. Jeśli gmina wszczyna postępowanie, by Ci świadczenie odebrać: żądaj [wglądu w akta](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/wglad-w-akta/), na każdą decyzję składaj odwołanie w 14 dni i powołuj powyższe wyroki NSA oraz stanowisko RPO. ## Przejście na świadczenie wspierające {#sw} Prawa nabyte tracisz, gdy podopieczny dostanie świadczenie wspierające (art. 63 ust. 6). Zanim podopieczny złoży wniosek do ZUS, przeczytaj [jak bezpiecznie wybrać](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/swiadczenie-wspierajace-czy-pielegnacyjne-jak-wybrac/) – to najczęstsza przyczyna żądań zwrotu. ## Źródła {#zrodla} - [Ustawa o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2026 poz. 873](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000873) – art. 63. - [Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2023 poz. 390 (stare brzmienie)](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000390) – art. 17. - [Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2026 poz. 1240](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001240) – art. 24 ust. 2a, 25, 30, 32. - [NSA, I OSK 5/25, 15.01.2026 r.](https://www.nsa.gov.pl/wybrane-orzecznictwo/wybrane-orzecznictwo/termin-zlozenia-wniosku-o-swiadczenie-pielegnacyjne-wyrok-z-15-stycznia-2026-r-i-osk-525/) - [NSA, I OSK 600/25, 1.04.2026 r.](https://www.nsa.gov.pl/wybrane-orzecznictwo/wybrane-orzecznictwo/swiadczenie-pielegnacyjne-a-brak-zawieszenia-emerytury-przed-1-stycznia-2024-r-wyrok-z-1-kwietnia-2026-r-i-osk-60025/) - [WSA w Lublinie, II SA/Lu 367/25](https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/D7D7FF82FD) - [RPO do MRPiPS, 22.07.2025 r., III.7064.216.2025.JA](https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2025-07/Do_MRPiPS_swiadczenie_pielegnacyjne_opiekunowie_ozn_zwroty_22_07_2025.pdf) - [Odpowiedź MRPiPS z 24.09.2025 r.](https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2025-09/Odpowiedz_MRiPS_swiadczenie_pielegnacyjne_opiekunowie_ozn_zwroty_24_09_2025.pdf) --- Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekunowie/prawa-nabyte-stare-swiadczenie-pielegnacyjne/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.