# Senior opiekuje się chorym małżonkiem – co Wam przysługuje

Starsza osoba, która sama opiekuje się chorym małżonkiem, to najczęstsza i najbardziej pomijana sytuacja. Pieniądze są – tylko trafiają do osoby chorej, a nie do opiekuna.


## Dlaczego nie świadczenie pielęgnacyjne {#dlaczego}

Od 1.01.2024 r. nowe świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko na **dziecko do 18 lat** (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Na starych zasadach małżonek-emeryt też zwykle go nie dostawał, bo emerytura opiekuna wykluczała świadczenie (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w brzmieniu z 2023 r.), a NSA w 2026 r. potwierdził, że zawieszenie emerytury musiało nastąpić decyzją ZUS przed 2024 r. (**I OSK 600/25**). Szczegóły: [emeryt jako opiekun](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/emeryt-opiekun-swiadczenie-pielegnacyjne/).

Jeśli masz stare świadczenie przyznane przed 2024 r. – zachowujesz je; pilnuj [praw nabytych](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/prawa-nabyte-stare-swiadczenie-pielegnacyjne/).

## Co może dostać chory małżonek {#co}

| Świadczenie | Kwota | Warunek |
|---|---|---|
| **Dodatek pielęgnacyjny** (ZUS/KRUS) | 366,68 zł od 1.03.2026 r. | emerytura lub renta + 75 lat (z urzędu) albo orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji |
| **Zasiłek pielęgnacyjny** (gmina) | 215,84 zł | 75 lat, gdy nie ma dodatku pielęgnacyjnego (np. brak emerytury) |
| **Świadczenie wspierające** (ZUS) | 792 – 4353 zł od 1.03.2026 r. | decyzja WZON: co najmniej 70 punktów; bez kryterium dochodowego; łączy się z emeryturą |

Świadczenie wspierające nie przysługuje osobie w DPS, ZOL i innej placówce całodobowej (art. 5 ust. 1 u.ś.w.).

## Składki dla Ciebie jako opiekuna {#skladki}

Jeśli małżonek dostanie świadczenie wspierające, a Ty nie pracujesz z powodu opieki, mieszkacie i gospodarujecie razem – ZUS może opłacać za Ciebie składki emerytalno-rentowe i zdrowotną (art. 6 u.ś.w.). Ale uwaga: opiekun, który **ma już ustalone prawo do emerytury lub renty**, nie podlega tym ubezpieczeniom (art. 9 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) – ubezpieczenie zdrowotne i tak masz z emerytury. Jeśli emerytury nie masz, zgłoś się na wniosku USW-1 w ZUS od razu, bo ubezpieczenie nie działa wstecz. Zob. [składki opiekuna](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/skladki-emerytalne-i-zdrowotne-opiekuna/).

## Ocena w WZON: na co uważać {#wzon}

Wiele osób po 75. roku życia dostaje zaniżone punkty, bo komisja ocenia nawyki („mąż gotuje, więc żona nie musi”), a nie zdolność. Ocena dotyczy tego, **czy chory jest w stanie** wykonać czynność, a nie tego, kto ją w domu robi. Przeczytaj [wytyczne dla seniorów 75+](https://bezzbywania.pl/artykuly/seniorzy-75-plus-wytyczne/).

:::warn
**Demencja, Alzheimer, choroba psychiczna:** chory często na komisji „wypada dobrze” i zaprzecza trudnościom. Zawsze składaj [wniosek o wysłuchanie opiekuna](https://bezzbywania.pl/wzory/wniosek-o-przesluchanie-opiekuna/) i przygotuj opis dnia i nocy. Zob. [demencja i Alzheimer](https://bezzbywania.pl/artykuly/demencja-i-alzheimer/).
:::

## Pomoc w naturze {#uslugi}

Niezależnie od pieniędzy zapytaj w ośrodku pomocy społecznej (MOPS, GOPS) o **usługi opiekuńcze** w domu oraz o programy **opieki wytchnieniowej**, które pozwalają opiekunowi odpocząć. Przyznanie usług to decyzja administracyjna – od odmowy przysługuje odwołanie do SKO w 14 dni. Adres ośrodka: [kontakty](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/kontakty/).

Uwaga: świadczenie wspierające wlicza się do dochodu przy ustalaniu odpłatności za usługi opiekuńcze – Rzecznik Praw Obywatelskich krytykował to w wystąpieniu z 3.02.2025 r. (III.7064.478.2024.JA). Zanim podpiszesz zgodę na wyższą odpłatność, policz, co się opłaca.

## Gdy WZON albo ZUS odmawia {#odmowa}

- Od decyzji WZON: odwołanie do sądu pracy – [jak się odwołać](https://bezzbywania.pl/artykuly/odwolanie-do-sadu-od-decyzji-wzon/).
- Od decyzji gminy (zasiłek, usługi): odwołanie do SKO w 14 dni – [odwołanie do SKO](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/odwolanie-do-sko/).

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2026 poz. 1240](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001240) – art. 16, 17.
- [Ustawa o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2026 poz. 873](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000873) – art. 5, 6.
- [Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, Dz.U. 2025 poz. 1749](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001749) – art. 75.
- [ZUS – dodatek pielęgnacyjny](https://www.zus.pl/swiadczenia/dodatki-do-swiadczen-emerytalno-rentowych/dodatek-pielegnacyjny)
- [NSA, I OSK 600/25](https://www.nsa.gov.pl/wybrane-orzecznictwo/wybrane-orzecznictwo/swiadczenie-pielegnacyjne-a-brak-zawieszenia-emerytury-przed-1-stycznia-2024-r-wyrok-z-1-kwietnia-2026-r-i-osk-60025/)
- [RPO do MRPiPS, 3.02.2025 r., III.7064.478.2024.JA](https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2025-02/Do_MRPiPS_swiadczenie_wspierajace_3_02_2025.pdf)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekunowie/senior-75-opiekuje-sie-malzonkiem/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.