# Specjalny zasiłek opiekuńczy (SZO) – kto go jeszcze ma i jak go zachować

Nowego specjalnego zasiłku opiekuńczego od 2024 r. nikt już nie dostanie. Ale kto go miał, może go przedłużać – jeśli pilnuje terminów i dochodu.


## Co to jest SZO {#co-to}

Specjalny zasiłek opiekuńczy to świadczenie z gminy dla osoby, która **nie pracuje albo zrezygnowała z pracy**, żeby **sprawować stałą opiekę** nad osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności (albo dzieckiem z orzeczeniem z oboma wskazaniami). Przysługiwał osobom zobowiązanym do alimentacji i małżonkom (art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 2023 r.).

W odróżnieniu od świadczenia pielęgnacyjnego SZO ma **kryterium dochodowe** i jest dużo niższy.

## Ile wynosi i jaki dochód {#kwota}

- **620 zł miesięcznie** od 1.11.2024 r. (rozporządzenie RM, Dz.U. 2024 poz. 1238, § 1 pkt 14),
- **kryterium dochodowe: 764 zł netto na osobę** – liczony jest **łączny dochód rodziny opiekuna i rodziny osoby wymagającej opieki** (art. 16a ust. 2 i 4 w starym brzmieniu; kwota z § 1 pkt 2 rozporządzenia),
- **zasada „złotówka za złotówkę” w ograniczonym zakresie:** jeśli przekroczysz kryterium o nie więcej niż kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, SZO nadal przysługuje, o ile był wypłacany w poprzednim okresie; przy przekroczeniu w kolejnym roku – już nie (art. 16a ust. 3).

Kwoty SZO i kryterium są weryfikowane co 3 lata; obecne obowiązują od 1.11.2024 r.

## Czy można jeszcze dostać SZO {#czy-jeszcze}

**Nowego – nie.** Od 1.01.2024 r. art. 16a jest uchylony. SZO przysługuje tylko na podstawie art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym:

- osobom, którym przyznano je **co najmniej do 31.12.2023 r.** – do końca okresu, na który je przyznano (art. 63 ust. 2),
- także **na kolejne okresy zasiłkowe**, jeżeli wniosek na nowy okres zostanie złożony **w ciągu 3 miesięcy od dnia następującego po zakończeniu** dotychczasowego okresu (art. 63 ust. 4),
- także **po nowym orzeczeniu** podopiecznego – przy dotrzymaniu dwóch terminów po 3 miesiące (art. 63 ust. 3).

:::warn
**Okres zasiłkowy trwa zwykle od 1 listopada do 31 października.** Wniosek na nowy okres złóż przed końcem października albo najpóźniej w ciągu 3 miesięcy po nim. Przegapisz – SZO przepada na zawsze, bo nowych już się nie przyznaje.
:::

## Praca i inne świadczenia {#praca}

SZO wymaga, by opiekun **nie podejmował zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej**. Pojęcie to obejmuje umowę o pracę, zlecenie, dzieło, umowę agencyjną i działalność gospodarczą (art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Stare przepisy wyłączały też SZO m.in. przy emeryturze lub rencie opiekuna. Każdą zmianę zgłaszaj gminie od razu (art. 25 ust. 1), bo inaczej grozi zwrot z odsetkami.

## Składki i ubezpieczenie zdrowotne {#skladki}

- **Składki emerytalne i rentowe** opłaca gmina – do osiągnięcia 20 lat (kobieta) lub 25 lat (mężczyzna) okresów składkowych i nieskładkowych, jeśli nie masz innego tytułu do ubezpieczenia (art. 6 ust. 2a–2b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
- **Ubezpieczenie zdrowotne** – pobierający SZO jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, jeśli nie ma innego tytułu do niego (art. 66 ust. 1 pkt 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej); składkę opłaca gmina.

Szczegóły: [składki opiekuna](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/skladki-emerytalne-i-zdrowotne-opiekuna/).

## SZO a świadczenie wspierające {#sw}

Jeśli osoba, którą się opiekujesz, dostanie świadczenie wspierające, SZO przestaje przysługiwać (art. 63 ust. 6), a jego wypłata zostaje **wstrzymana już od złożenia wniosku do ZUS** (art. 63 ust. 9). SZO wypłacony za miesiące, za które ZUS wypłacił świadczenie wspierające, gmina uzna za nienależny (art. 63 ust. 11). Świadczenie wspierające jest dużo wyższe niż 620 zł – nawet przy 70–74 punktach (792 zł od 1.03.2026 r.) – ale trafia do podopiecznego, nie do Ciebie. Przeczytaj [jak bezpiecznie przejść](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/swiadczenie-wspierajace-czy-pielegnacyjne-jak-wybrac/).

## SZO a zasiłek pielęgnacyjny i inne {#laczenie}

Zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) przysługuje osobie z niepełnosprawnością – niezależnie od Twojego SZO. SZO jest zwolniony z podatku (art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT – świadczenia rodzinne) i nie podlega egzekucji (art. 833 § 6 k.p.c.).

Nie myl SZO z **zasiłkiem opiekuńczym z ZUS** – to inne świadczenie, z ubezpieczenia chorobowego, dla pracownika, który doraźnie opiekuje się chorym członkiem rodziny.

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 390](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000390) – art. 16a.
- [Ustawa o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2026 poz. 873](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000873) – art. 63.
- [Rozporządzenie RM z 13.08.2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1238](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001238)
- [Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 2026 poz. 199](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000199) – art. 6 ust. 2a–2b.
- [Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, Dz.U. 2025 poz. 1461](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001461) – art. 66.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/opiekunowie/specjalny-zasilek-opiekunczy/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.