# Orzeczenie o niepełnosprawności – pytania i odpowiedzi

## Wniosek i dokumenty

### Gdzie złożyć wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności?

W powiatowym (miejskim) zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON) właściwym dla miejsca stałego pobytu (art. 6 ust. 2 ustawy o rehabilitacji). Adresy: [kontakty PZON i WZON](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/kontakty/).

### Kto może złożyć wniosek?

Osoba zainteresowana, jej przedstawiciel ustawowy (np. rodzic dziecka), a za ich zgodą – ośrodek pomocy społecznej lub centrum usług społecznych (art. 6b ust. 1 ustawy). Zob. [jak złożyć wniosek](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/jak-zlozyc-wniosek-do-pzon/).

### Jakie dokumenty trzeba dołączyć?

Zaświadczenie lekarskie wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku (§ 6 ust. 2 rozporządzenia) oraz dokumentację medyczną: wypisy, wyniki, opinie specjalistów. Warto dodać [opis funkcjonowania](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/opis-funkcjonowania-do-wniosku/).

### Czy zaświadczenie lekarskie może być starsze niż 3 miesiące?

Nie. Zaświadczenie musi być wydane nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku (§ 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania). Starsze zespół potraktuje jako brak i wezwie do uzupełnienia.

### Co wpisać jako cel wniosku?

Wszystkie realne cele: np. świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek pielęgnacyjny, karta parkingowa, uprawnienia w pracy, warsztat terapii zajęciowej, świadczenie wspierające. Cel pomaga zespołowi ocenić wskazania. Zob. [jak złożyć wniosek](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/jak-zlozyc-wniosek-do-pzon/).

### Czy warto dołączyć własny opis, jak wygląda dzień chorej osoby?

Tak. Zespół widzi osobę przez kilkanaście minut. Opis tego, czego osoba nie jest w stanie zrobić sama, jak często i kto pomaga, to jeden z najmocniejszych dowodów. [Generator opisu funkcjonowania](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/generator-pism/).

### Co się stanie, jeśli wniosek ma braki?

Zespół wezwie do uzupełnienia w wyznaczonym terminie (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Nieuzupełnienie oznacza pozostawienie wniosku bez rozpoznania – pilnuj terminu z wezwania.

### Czy mogę wycofać wniosek?

Tak. Zespół wydaje wtedy orzeczenie o umorzeniu postępowania (§ 12 pkt 2 rozporządzenia).

### Mam orzeczenie z ZUS. Czy muszę iść do PZON?

Nie zawsze. Orzeczenia ZUS z art. 5 ustawy (o niezdolności do samodzielnej egzystencji, całkowitej niezdolności do pracy, częściowej niezdolności do pracy lub celowości przekwalifikowania) są z mocy prawa traktowane na równi z odpowiednimi stopniami niepełnosprawności i dają uprawnienia pracownicze. Do konkretnych wskazań i ulg wymagających orzeczenia o stopniu (np. karta parkingowa) potrzebne jest orzeczenie o wskazaniach z art. 5a lub orzeczenie z PZON. Zob. [orzeczenie ZUS a stopień](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzeczenie-zus-a-stopien-niepelnosprawnosci/).

### Czy można złożyć wniosek elektronicznie?

Zależy od zespołu – część przyjmuje pisma przez ePUAP lub adres do doręczeń elektronicznych. Zapytaj w swoim PZON. Bezpiecznie: osobiście (z kopią z pieczęcią) albo listem poleconym Poczty Polskiej.

## Komisja i postępowanie

### Ile się czeka na komisję w PZON?

Zgodnie z k.p.a. – do miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej do dwóch (art. 35 § 3). W I półroczu 2026 r. 27,4% spraw trwało 61 dni i dłużej, a zespoły wysłały 211 920 zawiadomień o zwłoce (interpelacja 17628). Zob. [ile się czeka](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/ile-sie-czeka-na-orzeczenie-ponaglenie/).

### PZON przekroczył termin. Co mogę zrobić?

Złożyć ponaglenie do WZON za pośrednictwem PZON (art. 37 § 1 i § 3 k.p.a.) – ale dopiero po upływie terminu, bo wcześniejsze zostanie pozostawione bez rozpoznania (§ 3a). [Wzór ponaglenia](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/ponaglenie/).

### Z jakim wyprzedzeniem dostanę zawiadomienie o komisji?

Co najmniej 7 dni przed posiedzeniem (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie może być telefoniczne lub mailowe (§ 7 ust. 3a).

### Kto zasiada w składzie orzekającym?

Co najmniej dwie osoby, w tym lekarz jako przewodniczący składu; w razie potrzeby dodatkowo lekarz specjalista (§ 7 ust. 1, § 33 pkt 3 rozporządzenia). Zob. [jak wygląda komisja](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/komisja-pzon-jak-wyglada/).

### Nie mogę przyjść na komisję. Co robić?

Usprawiedliwij nieobecność w 14 dni od dnia posiedzenia – zespół wyznaczy nowy termin (§ 7 ust. 6). Bez tego sprawa zostanie pozostawiona bez rozpoznania (§ 7 ust. 5). [Wzór usprawiedliwienia](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/usprawiedliwienie-nieobecnosci/).

### Czy komisja może przyjść do domu?

Tak, jeśli długotrwała i nierokująca poprawy choroba uniemożliwia stawiennictwo i potwierdza to zaświadczenie lekarskie (§ 8 ust. 3). Możliwe jest też orzeczenie bez badania na podstawie dokumentacji (§ 8 ust. 4). Zob. [orzekanie w domu](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzekanie-w-domu-bez-stawiennictwa/).

### Czy mogę przyjść na komisję z kimś bliskim?

Tak. Przy niepełnosprawności intelektualnej, chorobie psychicznej, otępieniu i autyzmie zawsze wnoś na piśmie o udział i wysłuchanie opiekuna. [Wzór wniosku](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/udzial-opiekuna/), [opiekun i pełnomocnik](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/opiekun-i-pelnomocnik-na-komisji/).

### Czy mogę ustanowić pełnomocnika?

Tak. Pełnomocnikiem w postępowaniu przed zespołem może być osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych (art. 32 i 33 § 1 k.p.a.).

### Co mówić na komisji?

Prawdę o najgorszych dniach, konkretnie: co osoba zrobi sama, a w czym potrzebuje pomocy i jak często. Nie mów „jakoś daję radę”, jeśli dajesz radę tylko dzięki pomocy innych. Zob. [co mówić na komisji](https://bezzbywania.pl/artykuly/co-mowic-na-komisji-wzon/).

### Czy dostanę orzeczenie od razu po komisji?

Przewodniczący ogłasza treść orzeczenia na posiedzeniu (§ 11 ust. 1), a pisemne orzeczenie z uzasadnieniem przychodzi pocztą – od jego doręczenia liczysz termin na odwołanie.

### Czy mogę zobaczyć, co napisał lekarz komisji?

Tak – masz prawo wglądu w akta, notatek i kopii, także po zakończeniu sprawy (art. 73 § 1 k.p.a.). [Wgląd w akta](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wglad-w-akta-orzeczenie/).

### Czym jest zdanie odrębne?

Członek składu, który ocenił stopień inaczej, zgłasza na piśmie zdanie odrębne z uzasadnieniem i odnotowuje się to w protokole (§ 9 ust. 3). Znajdziesz je w aktach – to mocny argument w odwołaniu.

## Stopnie, symbole i wskazania

### Czym różni się znaczny, umiarkowany i lekki stopień?

Znaczny – niezdolność do pracy lub praca tylko w warunkach chronionych oraz potrzeba stałej lub długotrwałej opieki; umiarkowany – jak wyżej lub potrzeba czasowej albo częściowej pomocy; lekki – istotne obniżenie zdolności do pracy lub ograniczenia kompensowane sprzętem (art. 4 ustawy). [Kryteria](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/stopnie-niepelnosprawnosci-kryteria/).

### Czy ze znacznym stopniem można pracować?

Tak. Znaczny ani umiarkowany stopień nie wyklucza pracy u zwykłego pracodawcy przy przystosowanym stanowisku albo przy pracy zdalnej (art. 4 ust. 5 ustawy).

### Co oznacza „długotrwała” opieka?

Opieka i pomoc potrzebna przez okres powyżej 12 miesięcy (§ 29 ust. 2 rozporządzenia).

### Co oznaczają symbole 01-U, 02-P, 05-R, 10-N, 12-C?

Przyczyny niepełnosprawności: upośledzenie umysłowe, choroby psychiczne, narząd ruchu, choroby neurologiczne, całościowe zaburzenia rozwojowe (§ 32 ust. 2 rozporządzenia). Pełna lista: [symbole](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/symbole-przyczyn-niepelnosprawnosci/).

### Ile symboli może być w orzeczeniu?

Najwyżej trzy – symbole schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na funkcjonowanie (art. 6b ust. 3 ustawy, § 32 ust. 4 rozporządzenia).

### Co oznacza punkt 7 w orzeczeniu?

Konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy). [Punkt 7](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/punkt-7-stala-opieka/).

### Co oznacza punkt 8?

Konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 6b ust. 3 pkt 8). [Punkt 8](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/punkt-8-wspoludzial-opiekuna/).

### Co oznacza punkt 9?

Spełnianie przesłanek do karty parkingowej – znacznie ograniczona możliwość samodzielnego poruszania się (art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy o rehabilitacji, art. 8 ust. 3a pkt 1 dla dorosłego lub pkt 2 dla dziecka Prawa o ruchu drogowym). [Karta parkingowa](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/karta-parkingowa-orzeczenie/).

### Czy mogę odwołać się tylko od jednego punktu?

Tak. Możesz zaskarżyć tylko wybrane punkty – np. pkt 7, okres albo symbol – nawet jeśli zgadzasz się ze stopniem. [Odwołanie do WZON](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/).

### Co oznacza data powstania niepełnosprawności?

Datę lub okres, od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalaną na podstawie przebiegu choroby i dokumentacji (§ 14 rozporządzenia). Ma znaczenie np. dla zasiłku pielęgnacyjnego przy umiarkowanym stopniu (niepełnosprawność przed 21. rokiem życia).

### Jaki stopień mogę dostać? Czy jest jakiś test?

Nie ma oficjalnego testu, ale nasz [kwestionariusz](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/kwestionariusz/) porówna Twoje odpowiedzi o zdolności do wykonywania czynności z kryteriami z ustawy i rozporządzenia i podpowie, jakie wskazania warto wykazać.

### Czy sama diagnoza wystarczy do stopnia niepełnosprawności?

Nie. Liczą się skutki choroby – ograniczenia w samodzielnej egzystencji, pracy i pełnieniu ról społecznych (§ 29–31 rozporządzenia). Dlatego opisuj funkcjonowanie, a nie tylko rozpoznania.

### Czym jest orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień?

Orzeczenie dla osób z orzeczeniem ZUS/KRUS: stopień przepisuje się z ich orzeczenia, a zespół ustala wskazania (art. 5a ustawy). Od tego orzeczenia nie służy odwołanie (art. 5a ust. 4).

## Dzieci i młodzież

### Czy dziecku ustala się stopień niepełnosprawności?

Nie. Do 16. roku życia orzeka się tylko o niepełnosprawności i wskazaniach (art. 4a ustawy). [Orzeczenie dziecka](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzeczenie-o-niepelnosprawnosci-dziecka/).

### Na jak długo wydaje się orzeczenie dziecku?

Od 11.06.2025 r. – na co najmniej 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia; przy rzadkiej chorobie genetycznej z katalogu lub zespole Downa – bezpośrednio do 16. roku życia (§ 3 ust. 6 rozporządzenia). Jeżeli wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożysz w oknie 3 miesięcy przed upływem ważności dotychczasowego orzeczenia, zachowuje ono ważność także po 16. urodzinach – do dnia, gdy nowe orzeczenie stanie się ostateczne, nie dłużej jednak niż do końca 6. miesiąca po dacie ważności (art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji).

### Jakie orzeczenie daje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko?

Znaczny stopień albo orzeczenie o niepełnosprawności łącznie z pkt 7 i pkt 8 – dla osoby do 18. roku życia (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). [Świadczenie pielęgnacyjne a orzeczenie](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/swiadczenie-pielegnacyjne-a-orzeczenie/).

### Dziecko kończy 16 lat. Kiedy złożyć wniosek o stopień?

Najwcześniej 3 miesiące przed upływem ważności orzeczenia o niepełnosprawności (art. 6ba ust. 2 ustawy). [Dziecko kończy 16 lat](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/dziecko-konczy-16-lat/).

### Czy po 16. urodzinach pkt 7 i 8 dalej dają świadczenie pielęgnacyjne?

Nie. Dla nastolatka 16–18 lat świadczenie przysługuje przy znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

### Według jakich kryteriów ocenia się dziecko?

Według rozporządzenia z 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób do 16 roku życia: potrzeba stałej opieki ponad zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku albo znaczne zaburzenie funkcjonowania wymagające systematycznych i częstych zabiegów w domu i poza domem.

### Czy autyzm daje orzeczenie o niepełnosprawności?

Zespół autystyczny jest wymieniony wśród stanów, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku (rozporządzenie z 2002 r., § 2). Decydują jednak skutki w funkcjonowaniu. Sądy przyznają dzieciom z 12-C pkt 7 (np. VI U 502/24). Zob. [wygrane](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wygrane/).

### Czy dziecko z cukrzycą może mieć pkt 7?

Tak, jeśli leczenie wymaga codziennych czynności opiekuna. Sądy przyznały pkt 7 dzieciom z cukrzycą po opinii biegłego diabetologa (SR dla Warszawy Pragi-Południe, VI U 1/26, VI U 477/25).

### Czy dziecko musi być na komisji?

Co do zasady tak, ale przy chorobie uniemożliwiającej stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem, badanie może odbyć się w domu albo orzeczenie może zapaść bez badania (§ 8 ust. 3–4).

### Czy dziecko z orzeczeniem może mieć kartę parkingową?

Tak – dziecko do 16 lat ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego poruszania się (art. 8 ust. 3a pkt 2 Prawa o ruchu drogowym), bez wymogu konkretnego symbolu.

## Ważność i przedłużanie

### Kiedy złożyć wniosek o kolejne orzeczenie?

Najwcześniej 2 miesiące przed upływem ważności dotychczasowego (art. 6ba ust. 1 ustawy). [Przedłużenie orzeczenia](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/przedluzenie-orzeczenia-kolejny-wniosek/).

### Czy stare orzeczenie jest ważne, dopóki czekam na nowe?

Tak, jeśli wniosek złożono w okresie ważności – do dnia, w którym nowe orzeczenie stanie się ostateczne, jednak nie dłużej niż do ostatniego dnia 6. miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność (art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Ochrona ta działa także przy wniosku o stopień dla dziecka kończącego 16 lat (dawny przepis ograniczający przedłużenie do 16. urodzin został uchylony).

### Jak udowodnić, że orzeczenie nadal obowiązuje?

PZON po otrzymaniu wniosku niezwłocznie wydaje zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku i termin ważności dotychczasowego orzeczenia (art. 6bb ust. 3). Decyzje przyznające odpowiednie świadczenia rodzinne i opiekuńcze przedłuża się z urzędu na podstawie danych z systemu lub zaświadczenia (art. 2 ustawy z dnia 25 września 2024 r., Dz.U. poz. 1494). Zaświadczenie warto zachować i przedłożyć w razie opóźnień w systemie, a także okazać u pracodawcy czy w szkole. [Wzór wniosku o zaświadczenie](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/zaswiadczenie-o-waznosci/).

### Kiedy orzeczenie powinno być na stałe?

Gdy według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy (§ 3 ust. 4 pkt 1). Ministerstwo: brak rokowań „zobowiązuje organ orzekający do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na stałe” (interpelacja 11077). [Na stałe czy okresowe](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzeczenie-na-stale-czy-okresowe/).

### Czy przy zespole Downa orzeczenie może być krótkie?

Orzeczenie o stopniu na czas określony wydaje się wtedy na co najmniej 7 lat (§ 3 ust. 5a), a dziecku – do 16. roku życia (§ 3 ust. 6 pkt 2).

### Zdrowie mi się pogorszyło. Czy muszę czekać do końca ważności?

Nie. Przy zmianie stanu zdrowia możesz w każdej chwili złożyć wniosek o nowe orzeczenie (art. 6ba ust. 3). Udokumentuj zmianę – bez tego zespół odmówi (§ 15 rozporządzenia). [Pogorszenie zdrowia](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/pogorszenie-zdrowia-nowy-wniosek/).

### Czy mogę stracić świadczenie, bo nowe orzeczenie przyszło za późno?

Prawo do odpowiednich świadczeń rodzinnych przedłuża się z urzędu na okres przedłużonej ważności orzeczenia (art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 2 ustawy z dnia 25 września 2024 r., Dz.U. poz. 1494) na podstawie danych z rejestru lub zaświadczenia z PZON. Warunkiem jest złożenie kolejnego wniosku o orzeczenie w ustawowym oknie (art. 6ba). Po otrzymaniu nowego orzeczenia pilnuj terminu 3 miesięcy od dnia jego wydania na złożenie wniosku o świadczenie (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych) – nie czekaj, aż orzeczenie stanie się ostateczne, by w razie przedłużającego się postępowania nie utracić ciągłości wypłaty.

### Od kiedy dostanę świadczenie, jeśli komisja trwała kilka miesięcy?

Jeśli wniosek o świadczenie zależne od niepełnosprawności złożysz w ciągu 3 miesięcy od wydania orzeczenia, prawo ustala się od miesiąca złożenia wniosku do PZON (art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych).

## Odwołania i sąd

### Ile mam czasu na odwołanie od orzeczenia PZON?

14 dni od doręczenia (§ 16 ust. 1 rozporządzenia). [Kalkulator terminów](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/terminy/).

### Gdzie składam odwołanie od orzeczenia PZON?

Do wojewódzkiego zespołu (WZON) za pośrednictwem PZON, który wydał orzeczenie (§ 16 ust. 1). PZON przesyła je w 7 dni (§ 16 ust. 2).

### Czy odwołanie kosztuje?

Nie. Odwołanie do WZON jest bezpłatne, a w sądzie odwołujący się nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

### Jak napisać odwołanie do WZON?

Wskaż orzeczenie, zakres zaskarżenia, czego żądasz, zarzuty (z faktami i przepisami) i wnioski dowodowe – w tym o udział opiekuna. [Jak napisać](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/), [generator](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/generator-pism/), [wzór](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/odwolanie-do-wzon/).

### Czy odwołania są skuteczne?

W 2025 r. WZON wydały 70 496 orzeczeń w postępowaniu odwoławczym, z czego 35 557 uchylało zaskarżone orzeczenie w całości albo w części (interpelacja 17628). Ministerstwo zastrzega, że nie każde uchylenie jest w pełni korzystne dla strony.

### List przyszedł z awizo. Od kiedy liczyć 14 dni?

Jeśli nie odebrałeś pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego przechowywania (art. 44 § 4 k.p.a.). Jeśli odebrałeś wcześniej – od dnia odbioru.

### Termin kończy się w sobotę. Co wtedy?

Termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (art. 57 § 4 k.p.a.). [Jak liczyć terminy](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/terminy-jak-liczyc/).

### Czy liczy się data nadania na poczcie?

Tak, przy nadaniu w placówce Poczty Polskiej (operatora wyznaczonego) – art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Przy kurierze liczy się dzień dotarcia pisma.

### Spóźniłem się z odwołaniem. Czy to koniec?

Nie zawsze. Jeśli nie z Twojej winy – złóż prośbę o przywrócenie terminu w 7 dni od ustania przeszkody, razem z odwołaniem (art. 58 k.p.a.). [Wzór](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/przywrocenie-terminu/), [środki nadzwyczajne](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/srodki-nadzwyczajne-wznowienie-niewaznosc/).

### Ile czasu ma WZON na rozpatrzenie odwołania?

Miesiąc od otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeśli nie wyda orzeczenia w 2 miesiące, możesz w każdym czasie wnieść odwołanie do sądu (art. 477⁹ § 4 k.p.c.). [Wzór](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/odwolanie-bezczynnosc-wzon/).

### Ile mam czasu na odwołanie do sądu od orzeczenia WZON?

Miesiąc od doręczenia (art. 477⁹ § 1 k.p.c.). Wnosisz je do WZON, który w 30 dni przekazuje je do sądu (§ 2). [Odwołanie do sądu](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-sadu/).

### Który sąd rozpatruje sprawę?

Sąd rejonowy – wydział pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 477⁸ § 2 pkt 4 k.p.c.), właściwy dla miejsca zamieszkania odwołującego się (art. 461 § 2).

### Czy w sądzie potrzebuję adwokata?

Nie musisz. Możesz złożyć wniosek o pełnomocnika z urzędu, jeśli nie stać Cię na adwokata (art. 117 k.p.c.). Pełnomocnikiem może być też np. małżonek, rodzeństwo, rodzic lub dziecko (art. 87 § 1). [Pomoc prawna](https://bezzbywania.pl/kontakty/pomoc-prawna/).

### Kto płaci za biegłych?

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa (art. 98 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). [Biegły w sądzie](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/biegly-w-sadzie/).

### Biegły wydał niekorzystną opinię. Co mogę zrobić?

Złożyć zarzuty w terminie wyznaczonym przez sąd i wnosić o opinię uzupełniającą, wyjaśnienia albo opinię innego biegłego (art. 286 k.p.c.). [Biegły w sądzie](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/biegly-w-sadzie/).

### Czy sąd może sam ustalić stopień?

Tak. Uwzględniając odwołanie, sąd zmienia orzeczenie w całości lub w części i orzeka co do istoty (art. 477¹⁴ § 2 k.p.c.). Przykłady: [wygrane](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wygrane/).

### Przegrałem w sądzie rejonowym. Co dalej?

W tydzień od ogłoszenia wyroku złóż wniosek o uzasadnienie (art. 328 § 1 k.p.c.), a w 2 tygodnie od jego doręczenia – apelację (art. 369 § 1). Opłaty od apelacji nie pobiera się od odwołującego się (art. 36 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych).

### Dostałem niższy stopień niż poprzednio. Co robić?

Odwołaj się w 14 dni – zwłaszcza jeśli stan zdrowia się nie poprawił. Zespół musi wyjaśnić, dlaczego ocenia go inaczej. [Plan działania](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/obnizenie-stopnia-lub-odmowa/).

### Czy mogę złożyć skargę na bezczynność PZON do sądu administracyjnego?

Tak. NSA uznał skargę na bezczynność zespołu do spraw orzekania za dopuszczalną (wyrok z 12.03.2019 r., I OSK 1158/17). Najpierw złóż ponaglenie. [Ponaglenie i skarga](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/ile-sie-czeka-na-orzeczenie-ponaglenie/#wsa).

### Czym jest nadzór Pełnomocnika Rządu?

Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych nadzoruje orzekanie i może wystąpić o stwierdzenie nieważności, wznowienie lub uchylenie orzeczenia niezgodnego z prawem lub stanem faktycznym (art. 6c ust. 3 ustawy). [Środki nadzwyczajne](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/srodki-nadzwyczajne-wznowienie-niewaznosc/#pelnomocnik).

## Uprawnienia i świadczenia

### Jaki czas pracy przysługuje osobie z orzeczeniem?

Do 8 godzin na dobę i 40 tygodniowo, a przy znacznym i umiarkowanym stopniu – do 7 godzin i 35 tygodniowo; bez pracy w nocy i nadgodzin (art. 15 ustawy). [Uprawnienia pracownicze](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/uprawnienia-pracownicze-orzeczenie/).

### Czy skrócony czas pracy obniża pensję?

Nie. Wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości się nie zmniejsza, a stawki godzinowe rosną proporcjonalnie (art. 18 ustawy).

### Komu przysługuje dodatkowy urlop?

Osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem – 10 dni roboczych w roku, po przepracowaniu roku od zaliczenia do stopnia; nie przy urlopie ponad 26 dni (art. 19 ustawy).

### Czy osoba z lekkim stopniem ma jakieś prawa w pracy?

Tak: norma 8/40, zakaz pracy w nocy i nadgodzin oraz 15 minut dodatkowej przerwy (art. 15 i 17 ustawy).

### Jak dostać kartę parkingową?

Potrzebne jest orzeczenie z pkt 9 „spełnia”, a potem wniosek do wybranego przewodniczącego PZON, złożony osobiście, ze zdjęciem i dowodami opłat (rozporządzenie w sprawie kart parkingowych, § 2–5). [Karta parkingowa](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/karta-parkingowa-orzeczenie/).

### Na jak długo wydaje się kartę parkingową?

Na okres ważności orzeczenia, ale nie dłużej niż 5 lat (art. 8 ust. 5c Prawa o ruchu drogowym).

### Czy z umiarkowanym stopniem dostanę kartę parkingową?

Tylko przy symbolu 04-O, 05-R, 10-N lub 07-S i znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się (art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy).

### Jak dostać legitymację osoby niepełnosprawnej?

Wydaje ją PZON na podstawie prawomocnego orzeczenia; jest też mLegitymacja ON w aplikacji mObywatel (art. 6ca ustawy). [Legitymacja](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/legitymacja-i-ulgi/).

### Ile kosztuje duplikat legitymacji?

15 zł przy utracie lub zniszczeniu; nowa legitymacja przy zmianie PESEL, nazwiska, wizerunku lub dopisaniu stopnia czy symbolu jest bezpłatna (art. 6cc ustawy).

### Kto dostaje zasiłek pielęgnacyjny?

Niepełnosprawne dziecko, osoba powyżej 16 lat ze znacznym stopniem, osoba powyżej 16 lat z umiarkowanym stopniem, jeśli niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia, oraz osoba po 75. roku życia (art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

### Czy orzeczenie wystarczy do świadczenia wspierającego?

Orzeczenie o stopniu (albo równoważne z ZUS/KRUS) to warunek wstępny. Potrzebna jest jeszcze decyzja WZON o poziomie potrzeby wsparcia (art. 4b ustawy). [Orzeczenie a świadczenie wspierające](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzeczenie-a-swiadczenie-wspierajace/).

### Czy wniosek o świadczenie wspierające mogę złożyć razem z wnioskiem o stopień?

Tak (art. 6b³ ust. 3 ustawy). WZON zawiesza wtedy postępowanie do czasu, aż orzeczenie o stopniu stanie się ostateczne (art. 6b³ ust. 10).

### Jak dostać się do warsztatu terapii zajęciowej?

Do WTZ kieruje się zgodnie ze wskazaniem z orzeczenia – pkt 4, uczestnictwo w terapii zajęciowej (art. 10f ust. 1 pkt 1 ustawy). [ŚDS i WTZ](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/sds-i-terapia-zajeciowa/).

### Czym jest środowiskowy dom samopomocy?

Ośrodek wsparcia dziennego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, prowadzący treningi samoobsługi i umiejętności społecznych (art. 51a ustawy o pomocy społecznej). Kieruje do niego ośrodek pomocy społecznej.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/orzeczenie/faq/ (Bez Zbywania, aktualizacja 4.11.2026). To nie jest porada prawna.