# Opiekun i pełnomocnik na posiedzeniu składu orzekającego: prawo do udziału i wysłuchania

Osoba z zaburzeniami poznawczymi lub psychicznymi może mieć trudność z samodzielnym przedstawieniem swoich ograniczeń przed komisją. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dają prawo do czynnego udziału w sprawie i zgłaszania wniosków dowodowych, w tym o wysłuchanie opiekuna faktycznego (odmowa wymaga uzasadnienia w protokole). Dowiedz się, jak formalnie zgłosić udział opiekuna i kiedy ustanowić pełnomocnika.


## Podstawa prawna {#podstawa}

Ustawa o rehabilitacji odsyła w sprawach nieuregulowanych do Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 66 ust. 1). Z k.p.a. wynika m.in.:

- strona ma prawo **czynnego udziału** w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1),
- jako dowód dopuszcza się **wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy** (art. 75 § 1) – w tym wyjaśnienia i zeznania opiekuna jako świadka,
- żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu **należy uwzględnić**, jeżeli dotyczy okoliczności mających znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1).

Lekarz przewodniczący odpowiada za badanie stanu zdrowia, ale wnioskowanie o wysłuchanie opiekuna faktycznego ma pełne oparcie dowodowe w k.p.a. Rozporządzenie nakazuje brać pod uwagę ograniczenia w samodzielnej egzystencji (§ 3 ust. 2 pkt 5) i zbierać materiał o funkcjonowaniu w życiu codziennym (§ 33 pkt 1). W razie odmowy dopuszczenia lub wysłuchania opiekuna żądaj odnotowania tego faktu w protokole wraz z uzasadnieniem odmowy.

## Kiedy składać wniosek zawsze {#kiedy}

- otępienie (choroba Alzheimera i inne), także na wczesnym etapie,
- choroby psychiczne (schizofrenia, choroba afektywna, ciężka depresja),
- niepełnosprawność intelektualna,
- autyzm i inne całościowe zaburzenia rozwojowe,
- uszkodzenia mózgu po udarze lub urazie z zaburzeniami poznawczymi,
- zawsze u dziecka – rodzic jest przedstawicielem ustawowym i bierze udział z mocy prawa (§ 7 ust. 3 pkt 2).

[Wzór wniosku o udział i wysłuchanie opiekuna](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/udzial-opiekuna/) albo [generator](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/generator-pism/?typ=opiekun). Nasz [kwestionariusz](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/kwestionariusz/) sam podpowiada ten wniosek, gdy zaznaczysz symbol 01-U, 02-P, 12-C albo otępienie.

## Dlaczego uzasadnienie ma znaczenie {#dlaczego}

Napisz konkretnie, dlaczego osoba nie przekaże rzetelnych informacji: brak wglądu w chorobę, zaburzenia pamięci, zaprzeczanie, mutyzm, lęk w obcym miejscu. Dodaj 2–3 przykłady z życia. Zespół, który odmówi bez powodu, narusza art. 78 § 1 k.p.a. – to gotowy zarzut do [odwołania](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/), a w sądzie opiekun zostanie przesłuchany jako świadek.

## Pełnomocnik {#pelnomocnik}

Dorosły, który ma zdolność do czynności prawnych, może upoważnić inną osobę do działania w sprawie (pełnomocnictwo na piśmie – art. 32–33 k.p.a. stosowane przez art. 66 ust. 1 ustawy). Pełnomocnik może składać pisma, przeglądać akta, odbierać korespondencję i brać udział w posiedzeniu.

Gdy stan zdrowia uniemożliwia świadome udzielenie pełnomocnictwa, konieczne może być ustanowienie przedstawiciela ustawowego (np. opiekuna prawnego wyznaczonego przez sąd opiekuńczy). To osobna procedura – skorzystaj z [bezpłatnej pomocy prawnej](https://bezzbywania.pl/kontakty/pomoc-prawna/). Dopóki jej nie ma, opiekun faktyczny i tak może być **świadkiem**, a jego informacje powinny trafić do protokołu.

W sądzie pełnomocnikiem może być m.in. małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni (art. 87 § 1 k.p.c.), a osoba, której nie stać na prawnika, może prosić o adwokata lub radcę z urzędu (art. 117 k.p.c.).

## Protokół {#protokol}

Z posiedzenia sporządza się protokół (§ 7 ust. 4). Poproś, żeby informacje opiekuna zostały w nim zapisane. Po doręczeniu orzeczenia sprawdź to w [aktach](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wglad-w-akta-orzeczenie/). Jeśli ich brak, napisz o tym w odwołaniu.

:::warn
**Gdy zespół nie wysłuchał opiekuna, a orzeczenie jest gorsze, niż powinno:** odwołanie do WZON w 14 dni, z zarzutem naruszenia art. 10 § 1, 75 § 1 i 78 § 1 k.p.a. i wnioskiem o wysłuchanie opiekuna. W sądzie – wniosek o przesłuchanie opiekuna jako świadka.
:::

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 66](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000884)
- [Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 3, 7, 33](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000677)
- [Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 10, 32, 33, 75, 78](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001691)
- [Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 87, 117](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000468)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/orzeczenie/opiekun-i-pelnomocnik-na-komisji/ (Bez Zbywania, aktualizacja 4.11.2026). To nie jest porada prawna.