# Badanie w miejscu pobytu i orzekanie zaoczne: jak uzyskać orzeczenie bez wizyty w PZON

Ciężki stan zdrowia nie zmusza do osobistego stawiennictwa w siedzibie zespołu orzekającego. Przepisy pozwalają na przeprowadzenie badania w miejscu pobytu albo wydanie orzeczenia na podstawie samej dokumentacji medycznej. Sprawdź, jakie zaświadczenie lekarskie złożyć i jak sformułować wniosek do przewodniczącego PZON.


## Dwie możliwości {#warunki}

**Badanie w miejscu pobytu.** Jeśli osoba zainteresowana lub dziecko nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu z powodu **długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim**, badanie przeprowadza się w miejscu pobytu tej osoby (§ 8 ust. 3 rozporządzenia w sprawie orzekania). Miejsce pobytu to dom, ale też szpital, zakład opiekuńczy czy DPS.

**Ocena bez badania.** Gdy lekarz przewodniczący uzna dokumentację medyczną za wystarczającą, a przyczyny nieobecności są jak wyżej i potwierdzone zaświadczeniem, ocena może być wydana **bez badania** (§ 8 ust. 4). Wtedy skład może rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie **bez udziału** osoby zainteresowanej lub dziecka i jego przedstawiciela (§ 10).

Te zasady nie dotyczą orzeczeń o wskazaniach do ulg i uprawnień dla osób z orzeczeniem ZUS/KRUS (§ 8 ust. 5).

## Co musi być w zaświadczeniu {#zaswiadczenie}

Słowa z przepisu: choroba **długotrwała**, **nierokująca poprawy**, **uniemożliwiająca osobiste stawiennictwo**. Poproś lekarza, żeby wpisał to wprost i krótko uzasadnił (np. „pacjentka leżąca od 2024 r., transport możliwy wyłącznie karetką, stan nie rokuje poprawy”). Ogólne zaświadczenie o treści „nie może przybyć” czy „nie powinien się męczyć” może nie wystarczyć w świetle wymogów § 8 ust. 3 rozporządzenia, jeśli nie wykazuje przyczyn medycznych uniemożliwiających dotarcie.

## Kiedy wybrać które {#ktore}

- **Badanie w domu** – gdy dokumentacja nie oddaje całego obrazu (np. demencja, autyzm, choroba psychiczna, osoba leżąca z odleżynami). Zespół zobaczy warunki, sprzęt, realną zależność. Opiekun może pokazać, jak wygląda pielęgnacja.
- **Ocena bez badania** – gdy dokumentacja jest obszerna i jednoznaczna, a każda wizyta obcych osób wywołuje u chorego silny stres.

Możesz poprosić o jedno, a „alternatywnie” o drugie – tak jest skonstruowany [wzór wniosku](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/badanie-w-domu/).

## Opiekun przy badaniu {#opiekun}

Nawet przy badaniu w domu dopilnuj, żeby zespół wysłuchał opiekuna i zapisał jego informacje w protokole (§ 7 ust. 4). Przy otępieniu, chorobie psychicznej czy niepełnosprawności intelektualnej osoba badana często pokazuje się „z najlepszej strony” albo zaprzecza trudnościom. Złóż [wniosek o udział opiekuna](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/udzial-opiekuna/) – art. 78 § 1 k.p.a. obowiązuje także tu.

## Gdy zespół odmówi {#odmowa}

Jeśli zespół wyznaczy posiedzenie w siedzibie mimo zaświadczenia, odpisz od razu, że stawiennictwo jest niemożliwe, powołaj § 8 ust. 3 i ponów wniosek. Jeśli osoba nie stawi się, w ciągu **14 dni** usprawiedliw nieobecność (§ 7 ust. 6) – [wzór](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/usprawiedliwienie-nieobecnosci/). Gdy zespół mimo to wyda orzeczenie niekorzystne, w [odwołaniu do WZON](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/) podnieś zarzut, że nie zbadano osoby w miejscu pobytu i nie zebrano pełnego materiału dowodowego (§ 33 pkt 1 rozporządzenia, art. 77 § 1 k.p.a.).

:::ok
Wojewódzki zespół stosuje te same zasady postępowania (§ 17 rozporządzenia) – możesz żądać badania w domu także na etapie odwołania.
:::

## Praktyczne rady {#rady}

- Podaj telefon opiekuna i dni, w których ktoś jest w domu.
- Przygotuj dokumenty w jednym miejscu, listę leków i sprzętu.
- Nie sprzątaj „pod komisję” sprzętu, pampersów, podkładów – one pokazują rzeczywistość.
- Zapisz, kto przyszedł, ile trwało badanie i o co pytano. Przyda się w odwołaniu.

## Gdy nie możesz przyjść w wyznaczonym dniu {#nieobecnosc}

Jeśli nie stawisz się na posiedzeniu, sprawa zostaje **pozostawiona bez rozpoznania** (§ 7 ust. 5 rozporządzenia). Usprawiedliw nieobecność **w 14 dni od dnia posiedzenia** – ważne przyczyny lub zdarzenia losowe, najlepiej z zaświadczeniem lekarskim – a przewodniczący wyznaczy nowy termin (§ 7 ust. 6). Trzykrotne niestawienie się, nawet usprawiedliwione, kończy się pozostawieniem sprawy bez rozpoznania (§ 7 ust. 7) – dlatego przy przewlekłej chorobie od razu wnoś o badanie w domu. [Wzór usprawiedliwienia](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wzory/usprawiedliwienie-nieobecnosci/).

## Źródła {#zrodla}

- [Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 7, 8, 10, 17, 33](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000677)
- [Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 77, 78](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001691)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/orzeczenie/orzekanie-w-domu-bez-stawiennictwa/ (Bez Zbywania, aktualizacja 4.11.2026). To nie jest porada prawna.