# Symbole przyczyn niepełnosprawności: lista kodów od 01-U do 12-C, znaczenie i odwołanie

Symbole przyczyn niepełnosprawności określają charakter schorzeń powodujących zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu. Od wpisania odpowiedniego kodu zależy dostęp do konkretnych uprawnień, w tym karty parkingowej przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dowiedz się, ile symboli może zawierać orzeczenie i jak domagać się uwzględnienia wszystkich chorób współistniejących.


## Lista symboli {#lista}

Według § 32 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania:

| Symbol | Co oznacza | Przykłady |
|---|---|---|
| 01-U | upośledzenie umysłowe | niepełnosprawność intelektualna od stopnia umiarkowanego |
| 02-P | choroby psychiczne | schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, zespoły otępienne |
| 03-L | zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu | głuchota, utrata krtani, afazja |
| 04-O | choroby narządu wzroku | ostrość do 0,3 w lepszym oku po korekcji, pole widzenia do 30° |
| 05-R | upośledzenie narządu ruchu | niedowłady, zmiany zwyrodnieniowe, amputacje, wady wrodzone |
| 06-E | epilepsja | nawracające napady |
| 07-S | choroby układu oddechowego i krążenia | niewydolność serca (od II NYHA), POChP z niewydolnością oddechową |
| 08-T | choroby układu pokarmowego | przewlekłe choroby jelit z zespołem złego wchłaniania, niewydolność wątroby |
| 09-M | choroby układu moczowo-płciowego | niewydolność nerek, dializy |
| 10-N | choroby neurologiczne | udar, stwardnienie rozsiane, Parkinson, guzy OUN |
| 11-I | inne | cukrzyca i inne choroby endokrynologiczne, metaboliczne, krwi, zakaźne, zeszpecenia |
| 12-C | całościowe zaburzenia rozwojowe | autyzm, zespół Aspergera (powstałe przed 16. rokiem życia) |

Przykłady w trzeciej kolumnie są uproszczone – pełny opis grup schorzeń jest w § 32 ust. 1.

## Ile symboli może być {#ile}

W orzeczeniu można ustalić **więcej niż jeden symbol, lecz nie więcej niż trzy** – dotyczy to schorzeń, które w **porównywalnym stopniu** wpływają na naruszenie sprawności organizmu (§ 32 ust. 4 rozporządzenia oraz art. 6b ust. 3 ustawy). Symbol odzwierciedla chorobę, która „niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej” (§ 32 ust. 3). Liczy się więc wpływ na funkcjonowanie, nie sama diagnoza.

## Dlaczego symbol ma znaczenie {#znaczenie}

- **Karta parkingowa przy umiarkowanym stopniu** – wskazanie z pkt 9 można ustalić tylko przy symbolu **04-O, 05-R, 10-N lub 07-S** (art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy). Przy znacznym stopniu i u dzieci tego ograniczenia nie ma. Zob. [karta parkingowa](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/karta-parkingowa-orzeczenie/).
- **Terapia zajęciowa** – przy upośledzeniu umysłowym i chorobie psychicznej przyjmuje się, że wskazanie do WTZ odpowiada co najmniej umiarkowanemu stopniowi (§ 5 ust. 1 pkt 3).
- Symbol bywa brany pod uwagę przez instytucje przyznające różne formy wsparcia i dofinansowania – na wniosek wpisuje się go też do [legitymacji](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/legitymacja-i-ulgi/) (§ 35 ust. 6).

## Brakuje symbolu – co zrobić {#brak}

1. Sprawdź, czy schorzenie jest **udokumentowane** (rozpoznanie, leczenie, wyniki) i czy **realnie ogranicza** funkcjonowanie.
2. W [odwołaniu do WZON](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/) zaskarż orzeczenie w części dotyczącej symboli i wnieś o dodanie konkretnego symbolu – z uzasadnieniem, jak ta choroba ogranicza funkcjonowanie.
3. Wnieś o ocenę przez lekarza właściwej specjalności (§ 33 pkt 2–3 rozporządzenia).
4. W sądzie – o biegłego tej specjalności.

Sądy dopisują brakujące symbole: SR w Rybniku dodał 05-R po opinii biegłych ortopedów (V U 252/23), SR w Toruniu – kolejny symbol po opiniach biegłych czterech specjalności (IV U 160/23). Zob. [wygrane](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wygrane/).

:::ok
W [kwestionariuszu](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/kwestionariusz/) zaznaczasz symbole, które Twoim zdaniem powinny być w orzeczeniu. Wynik podpowie, czy masz szansę na kartę parkingową i czy złożyć wniosek o udział opiekuna (przy 01-U, 02-P, 12-C – zawsze).
:::

## Symbol a zaświadczenie lekarskie {#zaswiadczenie}

Zespół ustala symbol na podstawie rozpoznań udokumentowanych w zaświadczeniu i dokumentacji (§ 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia – zaświadczenie z opisem stanu zdrowia, rozpoznaniem choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzonym aktualnymi wynikami badań). Jeśli choroba współistniejąca nie jest wpisana – zespół jej nie uwzględni. Poproś lekarza, by wpisał **wszystkie** rozpoznania wpływające na funkcjonowanie, a nie tylko chorobę zasadniczą.

## Źródła {#zrodla}

- [Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 5, 32, 35](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000677)
- [Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 6b ust. 3](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000884)
- [SR w Rybniku, V U 252/23](https://www.saos.org.pl/judgments/538104) · [SR w Toruniu, IV U 160/23](https://www.saos.org.pl/judgments/508981)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/orzeczenie/symbole-przyczyn-niepelnosprawnosci/ (Bez Zbywania, aktualizacja 4.11.2026). To nie jest porada prawna.