# Wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności: co oznaczają punkty 1–9 i jak o nie walczyć

Wskazania zawarte w orzeczeniu mają równie istotne znaczenie jak sam stopień niepełnosprawności i bezpośrednio otwierają dostęp do konkretnych świadczeń. Wśród nich znajdują się między innymi punkty dotyczące zatrudnienia, zaopatrzenia w sprzęt, prawa do opieki oraz karty parkingowej. Dowiedz się, co oznacza każda rubryka i jak zaskarżyć niekorzystne rozstrzygnięcie w odwołaniu.


## Skąd się biorą wskazania {#podstawa}

Art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji: w orzeczeniu ustala się niepełnosprawność albo stopień, symbole oraz **wskazania dotyczące w szczególności** dziewięciu spraw. Zespół wpisuje przy każdym np. „wymaga / nie wymaga”, „spełnia / nie spełnia” albo „nie dotyczy”. Każde wskazanie możesz zaskarżyć osobno.

## Punkty 1–3: praca {#praca}

- **Pkt 1 – odpowiednie zatrudnienie** uwzględniające psychofizyczne możliwości (np. „stanowisko przystosowane do potrzeb osoby niepełnosprawnej”, „praca w warunkach chronionych”). Przy ocenie zespół bierze pod uwagę wykształcenie, zawód i kwalifikacje (§ 4 rozporządzenia).
- **Pkt 2 – szkolenie, w tym specjalistyczne**.
- **Pkt 3 – zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej (ZAZ)**.

Zob. [uprawnienia pracownicze](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/uprawnienia-pracownicze-orzeczenie/).

## Punkt 4: terapia zajęciowa {#pkt4}

Uczestnictwo w **warsztacie terapii zajęciowej (WTZ)**. Ocenia się, czy upośledzenie organizmu uniemożliwia podjęcie zatrudnienia; u osób z upośledzeniem umysłowym i chorych psychicznie przyjmuje się, że taki stan odpowiada co najmniej umiarkowanemu stopniowi (§ 5 ust. 1 pkt 3). Zob. [ŚDS i terapia zajęciowa](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/sds-i-terapia-zajeciowa/).

## Punkt 5: sprzęt {#pkt5}

Konieczność zaopatrzenia w **przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze i pomoce techniczne** ułatwiające funkcjonowanie – np. wózek, balkonik, aparat słuchowy, łóżko rehabilitacyjne. Warto, by lekarz wymienił sprzęt w zaświadczeniu.

## Punkt 6: środowiskowe wsparcie {#pkt6}

Korzystanie z **systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji** – usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych pomocy społecznej, organizacji pozarządowych i innych placówek (art. 6b ust. 3 pkt 6). Ocenia się, czy ograniczenie zdolności do wykonywania czynności stosownie do wieku, płci i środowiska uniemożliwia osiągnięcie niezależności ekonomicznej lub fizycznej (§ 5 ust. 1 pkt 1).

## Punkt 7: stała lub długotrwała opieka {#pkt7}

**Konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.** Kluczowy dla świadczenia pielęgnacyjnego (dziecko do 16 lat – razem z pkt 8). Szczegóły: [pkt 7](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/punkt-7-stala-opieka/).

## Punkt 8: współudział opiekuna dziecka {#pkt8}

**Konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.** Szczegóły: [pkt 8](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/punkt-8-wspoludzial-opiekuna/).

## Punkt 9: karta parkingowa {#pkt9}

Spełnianie przesłanek z art. 8 ust. 3a pkt 1 (dorosły) lub pkt 2 (dziecko do 16. roku życia) Prawa o ruchu drogowym – **znacznie ograniczona możliwość samodzielnego poruszania się**. Przy umiarkowanym stopniu u dorosłego – tylko z symbolem 04-O, 05-R, 10-N lub 07-S. Szczegóły: [karta parkingowa](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/karta-parkingowa-orzeczenie/).

## Inne wskazania {#inne}

Ustawa mówi „w szczególności”, więc lista nie jest zamknięta. Rozporządzenie przewiduje też ocenę **prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju** (wózek, osoba leżąca, znaczne ograniczenia w jedzeniu i czynnościach fizjologicznych – § 5 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 pkt 2) oraz **ulg i uprawnień** (§ 5 ust. 1 pkt 2).

## O które wskazania wnosić {#ktore}

Te, które odpowiadają rzeczywistości i **celowi wniosku**. Wpisz cel szeroko ([jak złożyć wniosek](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/jak-zlozyc-wniosek-do-pzon/)), a w opisie funkcjonowania uzasadnij każde wskazanie. [Kwestionariusz](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/kwestionariusz/) pokaże, które masz „mocne”, a które „do wykazania”.

:::warn
Zespół wpisał „nie wymaga” przy pkt 7 albo „nie spełnia” przy pkt 9? To można zaskarżyć **w 14 dni**, nawet jeśli stopień jest dobry: [odwołanie do WZON](https://bezzbywania.pl/orzeczenie/odwolanie-do-wzon/).
:::

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 6b ust. 3](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000884)
- [Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 4, 5](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000677)
- [Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1251), art. 8](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001251)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/orzeczenie/wskazania-w-orzeczeniu-pkt-1-9/ (Bez Zbywania, aktualizacja 4.11.2026). To nie jest porada prawna.