# Co zrobić po śmierci bliskiego – formalności krok po kroku

Po śmierci bliskiej osoby nikt nie daje listy spraw do załatwienia. Oto ona – w kolejności, z terminami, których nie wolno przegapić. Najważniejszy jest jeden: 6 miesięcy na decyzję, czy przyjmujesz spadek.


## Najpierw: nie podpisuj niczego w sprawie długów {#najpierw}

Zanim cokolwiek zrobisz – **nie płać długów zmarłego i nie podpisuj ugód z wierzycielami**. Do czasu przyjęcia spadku za długi odpowiada się tylko spadkiem, nie własnym majątkiem (art. 1030 k.c.). Spłacając dług w pierwszych tygodniach, możesz stracić pieniądze, których potem nie odzyskasz, i utrudnić sobie decyzję.

Wygodnie ułożysz wszystko w [kwestionariuszu „Co zrobić po śmierci bliskiego”](https://bezzbywania.pl/spadki/co-zrobic-po-smierci-bliskiego/) – poda Ci daty i plik do kalendarza.

## Pierwsze dni {#pierwsze-dni}

1. **Akt zgonu.** Zgon rejestruje urząd stanu cywilnego na podstawie karty zgonu – często robi to zakład pogrzebowy. Weź kilka odpisów skróconych: bank, ZUS, notariusz, sąd i urząd skarbowy będą chciały swoje.
2. **Testament.** Jeśli masz testament odręczny, musisz złożyć go w sądzie spadku albo u notariusza, gdy dowiesz się o śmierci (art. 646 § 1 k.p.c.). Notariusz otworzy go i ogłosi – do 4.11.2026 r. maksymalna stawka taksy wynosiła 50 zł netto, a od 5.11.2026 r. wynosi do 100 zł netto + VAT.
3. **Bank.** Pokaż fakturę za pogrzeb – bank wypłaci z konta zmarłego koszty pogrzebu osobie, która je poniosła, nawet gdy nie jest spadkobiercą (art. 55 Prawa bankowego). Zapytaj też o dyspozycję wkładem na wypadek śmierci – te pieniądze nie wchodzą do spadku (art. 56).

## Do 12 miesięcy: ZUS {#zus}

- **Zasiłek pogrzebowy** – 7000 zł dla członka rodziny, który zapłacił za pogrzeb, jeśli zmarły zmarł od 1 stycznia 2026 r. Podstawowy termin na wniosek Z-12 to 12 miesięcy od dnia śmierci (art. 81 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Ustawa przewiduje wyjątki: jeśli zgłoszenie wniosku w tym terminie było niemożliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo innych przyczyn całkowicie niezależnych od uprawnionego, termin wynosi 12 miesięcy od dnia pogrzebu (art. 81 ust. 2; wymagany dokument potwierdzający okoliczności). Ponadto w razie przeszkody wynikającej z działań wojennych w Ukrainie ZUS przyjmuje wnioski w terminie 3 miesięcy od ustania przyczyny.
- **Niewypłacona emerytura lub renta** należna zmarłemu do dnia śmierci – dostaje ją małżonek i dzieci (najpierw ci, którzy mieszkali ze zmarłym). Też 12 miesięcy (art. 136 tej ustawy). To nie jest część spadku.
- **Renta rodzinna** – jeśli zmarły Cię utrzymywał albo jesteś wdową lub wdowcem, sprawdź warunki w ZUS.

Szczegóły: [pieniądze zmarłego – bank, ZUS, zasiłek](https://bezzbywania.pl/spadki/pieniadze-zmarlego-bank-zus-zasilek-pogrzebowy/).

## Do 6 miesięcy: decyzja o spadku {#szesc-miesiecy}

Masz **sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się, że dziedziczysz** (art. 1015 § 1 k.c.). Dla dzieci i małżonka to zwykle dzień śmierci. Dla wnuka, którego rodzic odrzucił spadek – dzień, w którym dowiedział się o tym odrzuceniu.

- **Nic nie robisz** → przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza: za długi odpowiadasz tylko do wartości tego, co dostałeś (art. 1015 § 2 i 1031 § 2 k.c.).
- **Długi większe niż majątek** → [odrzuć spadek](https://bezzbywania.pl/spadki/odrzucenie-spadku-krok-po-kroku/) u notariusza albo w sądzie. Wystarczy, że przed upływem terminu złożysz wniosek w sądzie.
- **Masz niepełnoletnie dzieci** → spadek po Twoim odrzuceniu przechodzi na nie. [Odrzuć za nie](https://bezzbywania.pl/spadki/odrzucenie-spadku-w-imieniu-dziecka/) od razu, najlepiej tego samego dnia u tego samego notariusza.

Jak to sprawdzić: [jak sprawdzić długi zmarłego](https://bezzbywania.pl/spadki/jak-sprawdzic-dlugi-zmarlego/).

## Po 6 miesiącach: dokument, że jesteś spadkobiercą {#dokument}

Bank, księga wieczysta, wydział komunikacji i kupujący mieszkanie będą chcieli dowodu (art. 1027 k.c.):

- **akt poświadczenia dziedziczenia** u notariusza – gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i mogą się stawić lub potwierdzić projekt protokołu; jednego dnia,
- **postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku** z sądu – przy sporze, braku kontaktu z kimś z rodziny albo wątpliwym testamencie; opłata 100 zł.

Przed upływem 6 miesięcy od śmierci ani notariusz, ani sąd nie stwierdzą dziedziczenia, chyba że wszyscy znani spadkobiercy już złożyli oświadczenia (art. 1026 k.c.). Porównanie: [notariusz czy sąd](https://bezzbywania.pl/spadki/stwierdzenie-nabycia-spadku-czy-akt-poswiadczenia/).

## Do 6 miesięcy od dokumentu: urząd skarbowy {#urzad-skarbowy}

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha nie płacą podatku, jeśli w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia złożą **SD-Z2** (art. 4a ust. 1 i 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Spóźnienie bez Twojej winy? Od 7 stycznia 2026 r. urząd może przywrócić termin. Więcej: [SD-Z2 krok po kroku](https://bezzbywania.pl/spadki/sd-z2-zgloszenie-spadku-do-urzedu-skarbowego/).

Dalsza rodzina płaci podatek według grup – [ile](https://bezzbywania.pl/spadki/podatek-od-spadku-grupy-i-kwoty/).

## Potem: podział i sprzedaż {#podzial}

- Kilku spadkobierców → majątek jest wspólny do [działu spadku](https://bezzbywania.pl/spadki/dzial-spadku/). Do tego czasu za długi odpowiadacie solidarnie (art. 1034 § 1 k.c.).
- Sprzedaż mieszkania → podatek dochodowy liczy się od daty nabycia przez **zmarłego** (art. 10 ust. 5 ustawy o PIT). [Sprawdź, kiedy sprzedać bez PIT](https://bezzbywania.pl/spadki/sprzedaz-odziedziczonego-mieszkania-podatek/).
- Zostałeś pominięty w testamencie → [zachowek](https://bezzbywania.pl/spadki/zachowek-kto-ile-jak/) – roszczenie przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (koniec terminu przypada na koniec roku kalendarzowego z art. 118 zd. 2 k.c., ale data rocznicy to bezpieczne wcześniejsze przypomnienie).

## Najczęstsze błędy {#bledy}

- Czekanie z decyzją do 6. miesiąca – notariusz może nie mieć terminu. Ratuje wniosek złożony w sądzie przed końcem terminu.
- Odrzucenie spadku tylko za siebie – i zapomnienie o dzieciach.
- Spłacanie długów zmarłego „z grzeczności” przed decyzją.
- Brak SD-Z2 po akcie poświadczenia dziedziczenia – i potem podatek jak dla obcej osoby z I grupy.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/spadki/co-zrobic-po-smierci-bliskiego-krok-po-kroku/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.