# Podatek od spadku: grupy, kwoty wolne, stawki

O podatku decyduje pokrewieństwo ze zmarłym. Najbliżsi nie płacą nic po zgłoszeniu SD-Z2. Bratanek po cioci, szwagier czy przyjaciel – płacą po przekroczeniu kwoty wolnej, według skali.


## Grupy podatkowe {#grupy}

Grupę ustala się według osobistego stosunku do zmarłego (art. 14 ustawy o podatku od spadków i darowizn):

| Grupa | Kto | Kwota wolna (art. 9) |
|---|---|---|
| **zerowa** (zwolnienie, art. 4a) | małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha – po zgłoszeniu SD-Z2 | całość zwolniona |
| **I** | jak wyżej (gdy nie zgłosili w terminie) oraz zięć, synowa, teściowie | 36 120 zł |
| **II** | zstępni rodzeństwa (bratanek, siostrzenica), rodzeństwo rodziców (ciocia, wujek), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa (szwagier, bratowa), rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych | 27 090 zł |
| **III** | wszyscy inni – kuzyni, partner bez ślubu, przyjaciele | 5 733 zł |

Kwotę wolną liczy się łącznie z tym, co dostałeś od tej samej osoby w roku nabycia i 5 latach wcześniej (art. 9 ust. 2).

## Stawki (art. 15) {#stawki}

Opodatkowana jest nadwyżka ponad kwotę wolną:

| Nadwyżka | Grupa I | Grupa II | Grupa III |
|---|---|---|---|
| do 10 278 zł | 3% | 7% | 12% |
| 10 278–20 556 zł | 308,30 zł + 5% nadwyżki ponad 10 278 zł | 719,50 zł + 9% | 1 233,40 zł + 16% |
| ponad 20 556 zł | 822,20 zł + 7% nadwyżki ponad 20 556 zł | 1 644,50 zł + 12% | 2 877,90 zł + 20% |

## Przykłady {#przyklady}

**Bratanek dziedziczy po cioci 200 000 zł (grupa II).** Podstawa: 200 000 − 27 090 = 172 910 zł. Podatek: 1 644,50 + 12% × (172 910 − 20 556) = 1 644,50 + 18 282,48 = **ok. 19 927 zł**.

**Zięć dziedziczy z testamentu po teściowej 100 000 zł (grupa I).** Podstawa: 63 880 zł. Podatek: 822,20 + 7% × 43 324 = **ok. 3 855 zł**.

**Przyjaciel dziedziczy z testamentu 100 000 zł (grupa III).** Podstawa: 94 267 zł. Podatek: 2 877,90 + 20% × 73 711 = **ok. 17 620 zł**.

**Syn dziedziczy mieszkanie po ojcu.** Grupa zerowa: SD-Z2 w 6 miesięcy – **0 zł**. Bez zgłoszenia w terminie – podatek jak w grupie I (chyba że urząd przywróci termin na podstawie art. 4c z uwagi na brak winy).

Podstawę i podatek zaokrągla się do pełnych złotych.

## Od czego liczy się wartość {#wartosc}

Od **czystej wartości**: wartość rynkowa rzeczy według stanu z dnia nabycia i cen z dnia powstania obowiązku podatkowego, **minus długi i ciężary** (art. 7). Odliczysz m.in.:

- długi zmarłego, które przejmujesz,
- koszty ostatniej choroby i opieki niepokryte za życia,
- koszty pogrzebu z nagrobkiem – w zwyczajowym zakresie, jeśli nie pokrył ich majątek zmarłego ani zasiłek pogrzebowy,
- koszty postępowania spadkowego, zachowek, zapisy i polecenia (art. 7 ust. 3).

## Ulga mieszkaniowa – 110 m² {#ulga}

Grupa I i II (a grupa III – tylko gdy opiekowała się zmarłym na podstawie umowy z podpisem notarialnie poświadczonym przez co najmniej 2 lata) nie wlicza do podstawy mieszkania lub domu **do 110 m² powierzchni użytkowej** (art. 16), jeśli łącznie:

- nie masz innego mieszkania lub domu (albo przekażesz je zstępnym, gminie lub Skarbowi Państwa w 6 miesięcy),
- nie masz spółdzielczego prawa do lokalu ani najmu (albo z nich zrezygnujesz w 6 miesięcy),
- **zamieszkasz z zameldowaniem na pobyt stały** w odziedziczonym lokalu i **nie sprzedasz go przez 5 lat**.

Sprzedaż przed upływem 5 lat odbiera ulgę – chyba że sprzedajesz udział innemu spadkobiercy (art. 16 ust. 7).

## Zeznanie SD-3 {#sd3}

Kto płaci podatek, składa **SD-3 w miesiąc** od uprawomocnienia postanowienia albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 17a ust. 1). Urząd wydaje decyzję, a podatek płacisz w **14 dni od jej doręczenia**. Nie zgadzasz się z wyceną lub wyliczeniem – **odwołanie w 14 dni** do dyrektora izby administracji skarbowej przez urząd, który wydał decyzję.

## Sprzedaż przed rozliczeniem {#sprzedaz}

Notariusz przy sprzedaży odziedziczonej rzeczy może wymagać zaświadczenia z urzędu skarbowego, że podatek zapłacono albo nabycie jest zwolnione (art. 19 ust. 6–7). Złóż SD-Z2 lub SD-3 z wyprzedzeniem. O podatku dochodowym od sprzedaży – [sprzedaż odziedziczonego mieszkania](https://bezzbywania.pl/spadki/sprzedaz-odziedziczonego-mieszkania-podatek/).

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/spadki/podatek-od-spadku-grupy-i-kwoty/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.