# Sąd czy notariusz: stwierdzenie nabycia spadku a akt poświadczenia dziedziczenia

Żeby sprzedać mieszkanie, przepisać samochód czy wypłacić pieniądze z banku, potrzebujesz dowodu, że jesteś spadkobiercą: postanowienia sądu albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Mają tę samą moc. Różnią się ceną, czasem i warunkami.


## Porównanie {#porownanie}

| | Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) | Postanowienie sądu |
|---|---|---|
| Kiedy | wszyscy możliwi spadkobiercy (i zapisobiercy windykacyjni) są zgodni i biorą udział | zawsze, także przy sporze |
| Ograniczenia | nie przy testamencie szczególnym; notariusz odmówi przy wątpliwościach co do spadkobierców lub udziałów (art. 95a, 95e ustawy – Prawo o notariacie) | brak |
| Koszt | od 5.11.2026: protokół dziedziczenia do 200 zł + akt do 200 zł (z zapisem windykacyjnym do 300 zł) netto + 23% VAT + wypisy | 100 zł opłaty od wniosku (art. 49 u.k.s.c.) + koszty doręczeń i ewentualnie ogłoszeń |
| Czas | jednego dnia | od kilku tygodni do wielu miesięcy |
| Moc | po zarejestrowaniu – jak prawomocne postanowienie (art. 95j ustawy) | prawomocne postanowienie |

Do 4.11.2026 r. maksymalne stawki notarialne były o połowę niższe (po 100 zł za protokół i za akt). Zobacz [tabelę kosztów](https://bezzbywania.pl/spadki/koszty/).

W obu przypadkach nie wcześniej niż **6 miesięcy od śmierci**, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu (art. 1026 k.c.).

## U notariusza {#notariusz}

1. Wszystkie **osoby zainteresowane** – możliwi spadkobiercy ustawowi i testamentowi oraz zapisobiercy windykacyjni (art. 95aa) – stawiają się razem. Kto odrzucił spadek, nie jest już osobą zainteresowaną.
2. Notariusz poucza o odpowiedzialności karnej i spisuje **protokół dziedziczenia** (art. 95b–95c): zgodne żądanie, oświadczenia o osobach, które mogłyby dziedziczyć, o testamentach, o braku wcześniejszego postanowienia lub APD, o gospodarstwie rolnym, o oświadczeniach spadkowych.
3. Notariusz sporządza akt i rejestruje go w Rejestrze Spadkowym.

**Nie wszyscy mogą przyjść?** Jedna osoba zamawia **projekt protokołu dziedziczenia**, a pozostali potwierdzają go i zgadzają się na spisanie protokołu – przed tym samym albo innym notariuszem, nawet w innym mieście (art. 95ca). Potem wystarczy obecność jednej osoby.

Weź: dowody osobiste, odpis skrócony aktu zgonu, odpisy aktów urodzenia (dzieci), małżeństwa (małżonek, córki po zmianie nazwiska), oryginał testamentu, wypisy oświadczeń o odrzuceniu spadku.

## W sądzie {#sad}

Wniosek do **sądu spadku** – sądu rejonowego ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego (art. 628 k.p.c.). Złożyć go może każdy, kto ma interes, także wierzyciel. We wniosku wskaż wszystkich znanych spadkobierców z adresami i testamenty. Opłata 100 zł.

Sąd przeprowadza rozprawę, wzywa uczestników, otwiera testament, czasem wzywa nieznanych spadkobierców przez ogłoszenie. Postanowienie stwierdza, kto i w jakich udziałach dziedziczy – **niezależnie od wniosku**, zgodnie z prawem.

Wzór: [wniosek o stwierdzenie nabycia spadku](https://bezzbywania.pl/spadki/wzory/wniosek-o-stwierdzenie-nabycia-spadku/).

## Kiedy tylko sąd {#tylko-sad}

- Spór o testament (podrobiony, niezdolność testatora, kilka testamentów).
- Ktoś z rodziny nie chce współpracować albo nie wiadomo, gdzie jest.
- Testament ustny lub inny testament szczególny.
- Notariusz odmówił (art. 95e § 2).

## Jeśli postanowienie jest złe {#pogorszenie}

Pominął Cię sąd, przyjął zły testament albo złe udziały? **Apelacja** w terminie 2 tygodni (lub 3 tygodni, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem; opłata 100 zł (art. 50 u.k.s.c.). Zawsze sprawdź pouczenie w postanowieniu sądu. Po uprawomocnieniu pozostaje wniosek o zmianę lub uchylenie stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 k.p.c.) – uczestnik dawnej sprawy może go oprzeć tylko na podstawie, której nie mógł wcześniej powołać, i musi złożyć go w rok od uzyskania tej możności.

## Co potem {#potem}

- **SD-Z2** w 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia albo od zarejestrowania aktu – [jak](https://bezzbywania.pl/spadki/sd-z2-zgloszenie-spadku-do-urzedu-skarbowego/).
- Wpis do **księgi wieczystej** – po APD wniosek o wpis składa sam notariusz, najpóźniej w dniu sporządzenia odpowiedniego protokołu, jeśli następstwo prawne jest wykazane dokumentami (art. 95j § 2–3 Prawa o notariacie). Po postanowieniu sądu składasz wniosek KW-WPIS sam. Opłata: jedna stała opłata 150 zł niezależnie od liczby udziałów (art. 42 ust. 3 u.k.s.c.).
- Bank, ZUS, wydział komunikacji – przedstaw wypis lub odpis.
- Kilku spadkobierców – [dział spadku](https://bezzbywania.pl/spadki/dzial-spadku/).

## Europejskie poświadczenie spadkowe {#eps}

Majątek za granicą w UE? Notariusz albo sąd wyda **europejskie poświadczenie spadkowe** – u notariusza od 5.11.2026 r. do 600 zł netto + VAT.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/spadki/stwierdzenie-nabycia-spadku-czy-akt-poswiadczenia/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.