# Co mówić na badaniu u lekarza orzecznika ZUS – i czego nie przemilczeć

Lekarz orzecznik ocenia przede wszystkim to, jak stan zdrowia ogranicza Twoją zdolność do pracy i codziennego funkcjonowania. Zamiast samej listy rozpoznań opisz konkretne trudności, bariery i ograniczenia, z którymi mierzysz się każdego dnia.


## Zasada: skutek, częstotliwość, konsekwencja {#zasada}

Każdą trudność opisz trzema elementami:

1. **Co** – „nie jestem w stanie przejść 200 metrów”.
2. **Jak często** – „codziennie; w gorsze dni nie wychodzę wcale, to ok. 3 dni w tygodniu”.
3. **Co się dzieje, gdy próbuję** – „po wysiłku mam duszność, muszę leżeć godzinę; dwa razy wzywano pogotowie”.

Tak wygląda opis, który da się porównać z wymaganiami pracy (art. 13 ust. 1 ustawy o FUS) albo z definicją niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 13 ust. 5).

## Przykładowe zdania {#przyklady}

**Ruch, kręgosłup, stawy**
- „Siedzę najwyżej 20 minut, potem muszę się położyć.”
- „Nie podniosę zakupów, syn robi je za mnie.”
- „Rano potrzebuję godziny, żeby rozruszać się i wstać.”

**Serce, płuca**
- „Po jednym piętrze muszę odpocząć.”
- „Śpię na dwóch poduszkach, w nocy się duszę.”

**Psychika**
- „Są tygodnie, gdy nie wstaję z łóżka i nie myję się.”
- „Nie jestem w stanie odbierać telefonów ani rozmawiać z obcymi.”
- „Nie biorę leków sama, mama mi je podaje, bo zapominam lub biorę podwójnie.”

**Otępienie, niepełnosprawność intelektualna**
- Tu mówi głównie **opiekun**: „Gubi się w znanym miejscu, wyłącza gaz tylko gdy przypomnę, nie rozpoznaje pieniędzy.” Zobacz [opiekun na badaniu](https://bezzbywania.pl/zus/poradniki/opiekun-na-badaniu-zus/).

## Czego unikać {#unikac}

- **„Jakoś daję radę”** – lekarz zapisze, że dajesz radę.
- **Przesada** – zaprzeczenie dokumentacji podważa wiarygodność. Mów prawdę, bez upiększania w żadną stronę.
- **Tylko rozpoznania** – „mam dyskopatię, cukrzycę i nadciśnienie” nic nie mówi o ograniczeniach.

## Praca, którą wykonywałeś(-aś) {#praca}

Przy rencie opowiedz, **na czym polegała Twoja praca**: ile godzin stałeś(-aś), co dźwigałeś(-aś), czy praca wymagała koncentracji, prowadzenia auta, kontaktu z ludźmi. Częściowa niezdolność to utrata zdolności do pracy **zgodnej z poziomem Twoich kwalifikacji** (art. 12 ust. 3) – lekarz musi wiedzieć, jakie to kwalifikacje.

## Gdy lekarz Cię nie słucha {#nie-slucha}

Spokojnie poproś o zapisanie w dokumentacji, co zgłaszasz. Po badaniu zanotuj przebieg. Jeśli orzeczenie pomija Twoje dolegliwości – to argument do [sprzeciwu](https://bezzbywania.pl/zus/poradniki/sprzeciw-od-orzeczenia-lekarza-orzecznika/), a w sądzie – do [zastrzeżeń do opinii biegłego](https://bezzbywania.pl/zus/poradniki/biegly-sadowy-zastrzezenia-do-opinii/).

## Źródła {#zrodla}

- [Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zm.), art. 12, 13](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001749)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/zus/poradniki/co-mowic-na-badaniu-u-lekarza-orzecznika/ (Bez Zbywania, aktualizacja 3.11.2026). To nie jest porada prawna.