# Opiekun lub bliska osoba na badaniu u lekarza orzecznika ZUS

Osoba z zaburzeniami pamięci, chorobą psychiczną lub niepełnosprawnością intelektualną może podczas badania mówić, że radzi sobie ze wszystkim samodzielnie. Aby lekarz poznał faktyczny stan, złóż przed badaniem pisemny wniosek o obecność i wysłuchanie opiekuna lub bliskiej osoby.


:::warn
**Przy chorobie psychicznej, niepełnosprawności intelektualnej lub otępieniu zawsze składaj wniosek o udział opiekuna.** Użyj [gotowego wzoru](https://bezzbywania.pl/zus/wzory/wniosek-o-udzial-opiekuna-w-badaniu/) albo [generatora](https://bezzbywania.pl/zus/generator-pism/#opiekun).
:::

## Co mówi prawo {#prawo}

Przepisy o orzecznictwie ZUS **nie regulują wprost** obecności osoby bliskiej na badaniu. Do postępowania w sprawach świadczeń stosuje się jednak Kodeks postępowania administracyjnego (art. 124 ustawy o FUS, art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a on daje kilka mocnych argumentów:

- **Pełnomocnik** – strona może działać przez pełnomocnika, którym może być każda pełnoletnia osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych (art. 32–33 k.p.a.). Pełnomocnictwo daje się na piśmie lub do protokołu.
- **Czynny udział strony** w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.).
- **Obowiązek wyczerpującego zebrania dowodów** (art. 77 § 1 k.p.a.) – informacje od osoby, która codziennie opiekuje się chorym, są dowodem w sprawie.
- **Ocena NSE** dotyczy potrzeby opieki innej osoby (art. 13 ust. 5 ustawy o FUS) – to właśnie opiekun wie, jak ta opieka wygląda.

Lekarz może z ważnych powodów przeprowadzić część badania bez osób trzecich (np. badanie fizykalne). Prosisz o to, by opiekun **był wysłuchany** i by jego wyjaśnienia trafiły do dokumentacji.

## Opiekun prawny i kurator {#opiekun-prawny}

Jeśli osoba jest ubezwłasnowolniona, działa za nią **opiekun prawny lub kurator** ustanowiony przez sąd – i to on składa wnioski, sprzeciwy, odwołania. Pokaż postanowienie sądu.

## Co powinien przygotować opiekun {#przygotowanie}

1. **Pisemny opis dnia** – konkretnie: czego chory nie zrobi sam, jak często potrzebuje pomocy, czy może zostać sam w domu, przykłady niebezpiecznych sytuacji (gaz, woda, zgubienie się, leki).
2. Kopie dokumentów od psychiatry, neurologa, psychologa i geriatry; zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej (OPS), środowiskowego domu samopomocy (ŚDS) lub warsztatu terapii zajęciowej (WTZ).
3. Pełnomocnictwo – jeśli ma działać w imieniu chorego.

## Gdy ZUS odmawia udziału opiekuna {#odmowa}

Poproś o zapisanie odmowy w dokumentacji. W sprzeciwie podnieś, że orzeczenie oparto na niepełnym materiale – bez informacji od osoby sprawującej opiekę (art. 77 § 1 k.p.a.), a chory nie jest w stanie sam wiarygodnie opisać swoich ograniczeń. W sądzie wnoś o przesłuchanie opiekuna w charakterze świadka.

Więcej o roli bliskich na komisjach – także w WZON: [opiekun na komisji – prawo do wysłuchania](https://bezzbywania.pl/artykuly/opiekun-na-komisji-prawo-do-wysluchania/) i [demencja i Alzheimer](https://bezzbywania.pl/artykuly/demencja-i-alzheimer/).

## Źródła {#zrodla}

- [Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 10, 32, 33, 77](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001691)
- [Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zm.), art. 13 ust. 5, art. 124](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001749)
- [Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 199), art. 123](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000199)

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/zus/poradniki/opiekun-na-badaniu-zus/ (Bez Zbywania, aktualizacja 3.11.2026). To nie jest porada prawna.