Kontakty: gdzie złożyć odwołanie i wniosek w sprawie zwrotu świadczenia
Najważniejsza zasada: odwołanie składasz za pośrednictwem urzędu, który wydał decyzję – nie bezpośrednio do SKO, Prezesa ZUS ani sądu. Wniosek o umorzenie, raty i odroczenie – też do tego urzędu.
Kto za co odpowiada
| Świadczenie | Decyzję wydaje | Odwołanie | Gdzie złożyć |
|---|---|---|---|
| świadczenia rodzinne | wójt, burmistrz lub prezydent miasta (decyzję zwykle podpisuje pracownik MOPS/GOPS z upoważnienia) | odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO) – 14 dni | organ, który wydał decyzję (gmina, MOPS/GOPS) |
| świadczenie pielęgnacyjne po przyznaniu świadczenia wspierającego | wójt, burmistrz lub prezydent miasta | odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO) – 14 dni | organ, który wydał decyzję (gmina, MOPS/GOPS) |
| zasiłek z pomocy społecznej | wójt, burmistrz lub prezydent miasta (decyzję zwykle podpisuje kierownik ośrodka pomocy społecznej z upoważnienia) | odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO) – 14 dni | organ, który wydał decyzję (gmina, MOPS/GOPS) |
| emerytura lub renta z ZUS | ZUS (oddział) | odwołanie do sądu okręgowego (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) – miesiąc | ZUS – składasz w ZUS, który przekazuje je do sądu (przy świadczeniu wspierającym najbezpieczniej na profilu PUE/eZUS – art. 13 ust. 7 u.ś.w.) |
| świadczenie wspierające | ZUS | odwołanie do sądu okręgowego (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) – miesiąc | ZUS – składasz w ZUS, który przekazuje je do sądu (przy świadczeniu wspierającym najbezpieczniej na profilu PUE/eZUS – art. 13 ust. 7 u.ś.w.) |
| 800+ | ZUS | odwołanie do Prezesa ZUS – 14 dni | ZUS – wyłącznie elektronicznie, na Twoim profilu PUE/eZUS (art. 13a ust. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci); w oddziale ZUS pomogą to zrobić (art. 13a ust. 10) |
| Egzekucja zwrotu (upomnienie, zajęcie) | naczelnik urzędu skarbowego, prezydent miasta albo dyrektor oddziału ZUS | zarzut – 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zawiesza egzekucję | do wierzyciela (gmina, ZUS) za pośrednictwem organu egzekucyjnego |
Samorządowe kolegium odwoławcze
SKO rozpatruje odwołania od decyzji wójta, burmistrza i prezydenta miasta – w tym tych podpisanych przez pracowników MOPS/GOPS z upoważnienia. Adres SKO jest w pouczeniu na końcu decyzji. Odwołania nie wysyłasz do SKO bezpośrednio – składasz je w urzędzie, który wydał decyzję (art. 129 § 1 k.p.a.).
ZUS
W sprawach 800+ i świadczenia wspierającego ZUS doręcza pisma na profil PUE/eZUS i tam przyjmuje pisma od Ciebie. W każdej placówce ZUS muszą pomóc w złożeniu pisma elektronicznie. Odwołanie do sądu od decyzji o zwrocie emerytury lub renty składasz w oddziale ZUS, który wydał decyzję – osobiście, listem albo przez PUE/eZUS.
Rzecznik Praw Obywatelskich
RPO wnosił skargi kasacyjne w sprawach zwrotu świadczeń – np. w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 6.06.2023 r. (I OSK 1365/22), w którym NSA uznał, że pouczenie musi być jasne i zrozumiałe. Gdy problem dotyczy wielu osób albo urząd lekceważy prawo – napisz do RPO. Kontakt: dane kontaktowe RPO.
Bezpłatna pomoc prawna
Przygotowanie odwołania, skargi do WSA czy wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu – w tym pomogą bezpłatnie punkty nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym powiecie. W sądzie administracyjnym i w sądzie pracy możesz prosić o zwolnienie od kosztów i pełnomocnika z urzędu.
Pracownik socjalny
Przy zasiłkach z pomocy społecznej wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu może złożyć także pracownik socjalny (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Poproś go o to – zna Twoją sytuację z wywiadu.