# Śmierć osoby pobierającej świadczenie – czy rodzina musi oddawać pieniądze?

Po śmierci bliskiej osoby rodzina często dostaje pisma o zwrocie. Trzeba odróżnić dwie sprawy: dawny dług zmarłego z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i pieniądze, które wpłynęły na jego konto już po śmierci.


## Dług zmarłego wygasa {#wygasa}

Jeśli osoba, która **sama** nienależnie pobrała świadczenie, umrze – należności z tego tytułu (kwota i odsetki) **wygasają**:

| Świadczenie | Przepis |
|---|---|
| Świadczenia rodzinne, świadczenie pielęgnacyjne | art. 30 ust. 11 u.ś.r. |
| 800+ | art. 25 ust. 12 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci |
| Świadczenie wspierające | art. 29 ust. 11 u.ś.w. |

Spadkobiercy ich nie przejmują. Jeśli urząd żąda takiej kwoty od rodziny – odpowiedz, wskazując ten przepis, a w egzekucji wnieś [zarzut wygaśnięcia obowiązku](https://bezzbywania.pl/zwrot-swiadczen/wzory/zarzut-przedawnienia-egzekucja-zwrotu/) (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).

Przy pomocy społecznej oraz emeryturach i rentach ustawy nie zawierają takiego przepisu – tam sprawa jest bardziej złożona (zobacz NIEPEWNE w opisie modułu) i warto skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej.

## Pieniądze wpłacone po śmierci {#po-smierci}

To osobna sytuacja. Bank (lub SKOK) ma obowiązek **zwrócić z konta zmarłego** na wniosek urzędu albo ZUS świadczenia, które wpłynęły po śmierci:

- świadczenia rodzinne przekazane po dniu śmierci – art. 30a ust. 1 u.ś.r.; taki zwrot uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych (ust. 3);
- emerytury i renty za miesiące **następujące po miesiącu śmierci** – art. 138a ustawy emerytalnej (emerytura za miesiąc śmierci należy się w całości);
- 800+ przekazane po dniu śmierci osoby uprawnionej – art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Jeśli ktoś z rodziny wypłacił te pieniądze z konta, bank informuje urząd, kto je pobrał (art. 30a ust. 2 u.ś.r.) – i wtedy zwrotu można żądać od tej osoby.

:::ok
**Nie wypłacaj z konta zmarłego świadczeń za kolejne miesiące.** Najprościej zostawić je na koncie – bank zwróci je sam. Koszty pochówku pokrywa zasiłek pogrzebowy z ZUS lub KRUS.

Pamiętaj o wyjątku: nienależnie pobrany **zasiłek pogrzebowy** podlega zwrotowi na podstawie art. 138 ust. 3a ustawy emerytalnej, jeśli został wypłacony osobie, która w świetle przepisów nie miała do niego prawa (np. nie poniosła faktycznie kosztów pogrzebu albo nie należała do uprawnionego kręgu).
:::

## Co zrobić, gdy przyszło pismo po śmierci {#pismo}

1. Odpowiedz na piśmie i dołącz kopię aktu zgonu.
2. Wskaż, o którą sytuację chodzi: dawny dług zmarłego (wygasł) czy wpływ na konto po śmierci (zwraca bank).
3. Jeśli pismo jest decyzją skierowaną do Ciebie – pilnuj terminu na odwołanie (14 dni albo miesiąc), nawet w żałobie.
4. Zachowaj kopię i dowód nadania.

## Śmierć podopiecznego a świadczenie pielęgnacyjne {#podopieczny}

Gdy umiera osoba, którą się opiekowałeś, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego się kończy – ale nie zawsze z dniem śmierci. Szczegółowe zasady i terminy opisuje moduł dla opiekunów: [śmierć podopiecznego a świadczenie](https://bezzbywania.pl/opiekunowie/smierc-podopiecznego-a-swiadczenie/). Zgłoś śmierć w gminie niezwłocznie (art. 25 ust. 1 u.ś.r.), żeby nie powstał dług.

Przy 800+: świadczenie przyznane zmarłemu rodzicowi i pobrane przez drugiego rodzica, któremu ustalono prawo na podstawie art. 18 ust. 2b ustawy, **nie jest** nienależnie pobrane (art. 25 ust. 2a).

## Źródła {#zrodla}

- Art. 25, 30 ust. 11, 30a u.ś.r.; art. 25 ust. 2a, 12, art. 26 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; art. 29 ust. 11 u.ś.w.; art. 138a ustawy emerytalnej; art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/zwrot-swiadczen/smierc-a-zwrot-swiadczenia/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.