# MOPS żąda zwrotu zasiłku – kiedy musisz oddać, a kiedy nie

W pomocy społecznej zwrot możliwy jest tylko wtedy, gdy zasiłek uzyskano na podstawie nieprawdziwych informacji albo bez poinformowania o zmianie sytuacji. Ustawa daje też ośrodkowi szerokie możliwości, żeby od zwrotu odstąpić – bo zwrot nie może niweczyć skutków pomocy.


## Definicja – węższa, niż myśli wielu urzędników {#definicja}

Świadczenie nienależnie pobrane to **świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej** (art. 6 pkt 16 u.p.s.).

Wynika z tego:

- jeśli podałeś prawdziwe informacje, a ośrodek źle policzył zasiłek – to **nie jest** świadczenie nienależnie pobrane;
- jeśli poinformowałeś o zmianie, a ośrodek dalej płacił – też nie;
- definicja dotyczy **świadczeń pieniężnych** (zasiłek stały, okresowy, celowy), nie np. posiłku czy usług opiekuńczych.

Obowiązek informowania: niezwłocznie, o każdej zmianie w sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej związanej z podstawą przyznania (art. 109 u.p.s.).

## Decyzja i odwołanie {#decyzja}

Wysokość zwrotu i termin ustala się **decyzją** (art. 104 ust. 3 u.p.s.). Od decyzji – [odwołanie do SKO](https://bezzbywania.pl/zwrot-swiadczen/wzory/odwolanie-do-sko-zwrot-swiadczenia/) w **14 dni**, przez ośrodek (art. 127 i 129 k.p.a.).

Zwrot nienależnie pobranego świadczenia obowiązuje **niezależnie od dochodu** (art. 98 u.p.s.) – ale z tym zastrzeżeniem, że odpowiednio stosuje się art. 104 ust. 4, czyli możliwość odstąpienia od zwrotu.

## Odstąpienie, umorzenie, raty {#odstapienie}

Ośrodek może **odstąpić od żądania zwrotu**, umorzyć kwotę w całości lub części, odroczyć termin albo rozłożyć na raty – w przypadkach szczególnie uzasadnionych, **zwłaszcza gdy zwrot byłby nadmiernym obciążeniem albo niweczyłby skutki udzielonej pomocy** (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Wniosek może złożyć sama osoba albo **pracownik socjalny**.

:::ok
**Poproś pracownika socjalnego o wsparcie wniosku.** Ustawa wprost przewiduje, że to on może wystąpić o odstąpienie od zwrotu. Pracownik zna Twoją sytuację z wywiadu – to mocny dowód.
:::

## Potrącenia i egzekucja {#potracenia}

- Jeśli dalej dostajesz świadczenia pieniężne z pomocy społecznej – dług może być potrącany, ale **nie więcej niż 50%** aktualnego świadczenia (art. 104 ust. 2 u.p.s.).
- W innym przypadku – egzekucja administracyjna (art. 104 ust. 1 u.p.s.).
- **Przedawnienie:** 3 lata od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna; przerywa je tylko odroczenie i raty (art. 104 ust. 5–6 u.p.s.).
- **Granica wstecz:** nie wydaje się decyzji, jeśli od pobrania minęło ponad 10 lat (art. 104 ust. 7 u.p.s.).

## Emerytura lub renta przyznana wstecz {#emerytura-wstecz}

Jeśli dostałeś zasiłek stały lub okresowy, a potem ZUS przyznał Ci emeryturę lub rentę **za ten sam okres** – to nie jest „nienależnie pobrane świadczenie” wymagające decyzji o zwrocie. ZUS sam pomniejsza wyrównanie emerytury lub renty o wypłacone zasiłki i przekazuje te kwoty ośrodkowi (art. 99 ust. 1 u.p.s.). Pomniejszenie nie może być wyższe niż emerytura lub renta za ten okres (art. 99 ust. 3), a przy zasiłku okresowym dla rodziny – dotyczy tylko części przypadającej na Ciebie (art. 99 ust. 2).

## Odsetki {#odsetki}

Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera odrębnego przepisu ogólnego nakazującego automatyczne naliczanie odsetek ustawowych od nienależnie pobranych zasiłków. Kwestia dopuszczalności ich naliczenia wymaga weryfikacji konkretnej podstawy prawnej powołanej w decyzji. Jeśli ośrodek doliczył odsetki do kwoty głównej, zażądaj na piśmie podania dokładnego przepisu szczególnego, z którego wywodzi to uprawnienie.

## Źródła {#zrodla}

- Ustawa o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2026 poz. 639) – art. 6 pkt 16, 98, 99, 104, 109.
- K.p.a. – art. 127, 129.

---
Źródło: https://bezzbywania.pl/zwrot-swiadczen/zwrot-zasilku-z-mops/ (Bez Zbywania, aktualizacja 5.11.2026). To nie jest porada prawna.