Dodatek pielęgnacyjny czy zasiłek pielęgnacyjny – co komu przysługuje
Nazwy są podobne, ale to dwa różne świadczenia z dwóch różnych urzędów. Nie można pobierać obu naraz – a pomyłka kończy się potrąceniem z emerytury.
Porównanie
| Dodatek pielęgnacyjny | Zasiłek pielęgnacyjny | |
|---|---|---|
| Kto wypłaca | ZUS (lub KRUS) – razem z emeryturą/rentą | gmina (MOPS, GOPS) |
| Kwota | 366,68 zł od 1.03.2026 r. | 215,84 zł od 1.11.2024 r. |
| Dla kogo | emeryt lub rencista, który skończył 75 lat albo ma orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i do samodzielnej egzystencji | dziecko z orzeczeniem, osoba ze znacznym stopniem po 16 latach, umiarkowany stopień sprzed 21 lat, osoba 75+ |
| Wniosek | po 75. roku życia ZUS przyznaje z urzędu; przy niezdolności do samodzielnej egzystencji – wniosek i orzeczenie lekarza orzecznika ZUS | wniosek w gminie |
| Zmiana kwoty | waloryzacja co roku od 1 marca | weryfikacja co 3 lata |
| ZOL, ZPO | nie przysługuje, chyba że osoba przebywa poza placówką dłużej niż 2 tygodnie w miesiącu | nie przysługuje w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie |
Podstawy: art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. 2025 poz. 1749); art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych; Komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 r.; rozporządzenie RM Dz.U. 2024 poz. 1238.
Nie można mieć obu
Art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych: zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Dodatek jest wyższy, więc zwykle to on „wygrywa”.
Typowa pułapka: mama dostaje z gminy zasiłek pielęgnacyjny, a potem ZUS przyznaje jej dodatek pielęgnacyjny z wyrównaniem. ZUS wtedy potrąci z emerytury kwotę zasiłku wypłaconego za ten sam okres i przekaże ją gminie (art. 16 ust. 7–8 u.ś.r.). Gdy tylko ZUS przyzna dodatek – zgłoś to gminie, żeby wstrzymała zasiłek.
- Ma emeryturę lub rentę (ZUS, KRUS) → dodatek pielęgnacyjny z urzędu, 366,68 zł. Zasiłku z gminy nie dostanie.
- Nie ma emerytury ani renty (np. nigdy nie pracowała, ma tylko świadczenie z innego tytułu) → zasiłek pielęgnacyjny z gminy, 215,84 zł, na wniosek.
Szersze omówienie sytuacji seniorów: senior 75+ opiekuje się małżonkiem.
Dodatek pielęgnacyjny przed 75. rokiem życia
Przysługuje emerytowi lub renciście uznanemu przez lekarza orzecznika ZUS za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji (art. 75 ust. 1). Trzeba złożyć wniosek w ZUS z zaświadczeniem o stanie zdrowia. Odmowa ZUS – odwołanie do sądu okręgowego (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych) przez ZUS w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji.
Pobyt w ZOL lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym
Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w ZOL lub ZPO, chyba że przebywa poza placówką dłużej niż 2 tygodnie w miesiącu (art. 75 ust. 4). Przebywanie w DPS przepis ten nie wymienia. Jeśli ZUS odbiera dodatek z powodu pobytu w innej placówce niż ZOL lub ZPO – żądaj wskazania podstawy prawnej i odwołaj się.
A świadczenie wspierające?
Świadczenie wspierające z ZUS (od 792 zł przy 70–74 pkt) to inne, wyższe świadczenie, oparte na punktach WZON. Łączenie z dodatkiem i zasiłkiem pielęgnacyjnym opisujemy w artykule łączenie świadczeń. Dla opiekuna ważne jest co innego – świadczenie wspierające wyklucza jego stare świadczenie pielęgnacyjne i SZO: jak wybrać.
Podatek i komornik
Dodatek pielęgnacyjny jest zwolniony z podatku (art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT wymienia „dodatki rodzinne i pielęgnacyjne”) i nie podlega egzekucji (art. 833 § 6 k.p.c.). Na zajętym rachunku bankowym kwot tych nie obejmuje zajęcie (art. 890 § 1¹ k.p.c.).
Źródła
- ZUS – dodatek pielęgnacyjny (z urzędu po 75. roku życia, druk OL-9)
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, Dz.U. 2025 poz. 1749 – art. 75.
- Komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 r. – dodatek pielęgnacyjny 366,68 zł
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2026 poz. 1240 – art. 16.
- Rozporządzenie RM, Dz.U. 2024 poz. 1238
- Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. 2026 poz. 468 – art. 833 § 6, art. 890 § 1¹.
Czytaj dalej
Gmina odmówiła, odebrała świadczenie albo żąda zwrotu? Nie czekaj. Odwołanie do SKO: 14 dni od doręczenia decyzji (składasz przez gminę). Skarga do WSA: 30 dni od decyzji SKO, bez wpisu. Termin minął bez Twojej winy – przywrócenie terminu i tryby nadzwyczajne. Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: które świadczenie mi przysługuje i co się bardziej opłaca · generator pism · kalkulator terminów. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.