Śmierć osoby, którą się opiekowałeś – co ze świadczeniem
W najtrudniejszym momencie urząd nie powinien być kolejnym zmartwieniem. Tu jest to, co musisz wiedzieć – krótko.
Świadczenie trwa jeszcze ponad miesiąc
- Nowe świadczenie pielęgnacyjne: opiekun zachowuje prawo do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu śmierci (art. 17 ust. 4a u.ś.r.).
- Stare świadczenie pielęgnacyjne, SZO, zasiłek dla opiekuna: tak samo – do końca miesiąca następującego po miesiącu śmierci (art. 63 ust. 12 u.ś.w.), chyba że śmierć nastąpiła przed 1.01.2024 r.
Przykład: podopieczna zmarła 10 marca – świadczenie przysługuje za marzec i kwiecień.
W tym czasie możesz pracować
Osoba pobierająca stare świadczenie, SZO albo zasiłek dla opiekuna w okresie po śmierci podopiecznego nie traci go, mimo podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo przyznania emerytury, renty, świadczenia przedemerytalnego i kilku innych świadczeń (art. 63 ust. 13 pkt 3 u.ś.w.). Zachowuje też świadczenie rodzicielskie i dodatek z tytułu urlopu wychowawczego (pkt 1–2).
Składki w tym okresie
Za okres po śmierci gmina nie opłaca składek emerytalno-rentowych (art. 63 ust. 14 u.ś.w.; art. 6 ust. 2b u.s.u.s.). Jeśli nie podejmiesz pracy, sprawdź ubezpieczenie zdrowotne – po ustaniu świadczenia możesz uzyskać je np. przez rejestrację w urzędzie pracy albo jako członek rodziny ubezpieczonego.
Świadczenie przedemerytalne
Jeśli pobierałeś świadczenie pielęgnacyjne, SZO lub zasiłek dla opiekuna nieprzerwanie co najmniej 365 dni, a w dniu ustania prawa masz 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna) i 20/25 lat okresów uprawniających do emerytury – możesz w przyszłości uzyskać świadczenie przedemerytalne. Warunek: rejestracja w powiatowym urzędzie pracy w ciągu 60 dni od ustania prawa do świadczenia (art. 2 ust. 1 pkt 4a ustawy o świadczeniach przedemerytalnych). Szczegóły: świadczenie przedemerytalne opiekuna.
60 dni liczy się od ustania prawa do świadczenia – czyli od końca okresu, o którym mowa wyżej, a nie od dnia śmierci. Policz termin w kalkulatorze (opcja „PUP”) i nie zostawiaj rejestracji na ostatnie dni.
Od 1.01.2026 r. zasiłek pogrzebowy z ZUS wynosi 7000 zł (art. 80 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w brzmieniu od 2026 r.). Dla członka rodziny przysługuje on w pełnej zryczałtowanej kwocie 7000 zł – bez względu na poniesione koszty. Gdy koszty pogrzebu pokrywa inna osoba lub instytucja (np. DPS, gmina), zasiłek przysługuje do wysokości rzeczywiście udokumentowanych kosztów, nie więcej niż 7000 zł (art. 79 ust. 2). Ministerstwo wyjaśniło Rzecznikowi Praw Obywatelskich, że jeśli podopieczny zmarł w okresie, gdy za opiekuna opłacano składki od świadczenia, opiekun jest uprawniony do zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny (MRPiPS, 28.07.2025 r., DUS-III.400.19.2025.MSz). Gdy zasiłek z ZUS nie przysługuje, gmina może przyznać zasiłek celowy na pokrycie kosztów pogrzebu.
Świadczenie wspierające po śmierci
Jeśli podopieczny miał przyznane świadczenie wspierające, a nie zdążył go pobrać – najbliżsi mogą wystąpić do ZUS o niezrealizowane świadczenie. RPO wskazuje jednak, że gdy podopieczny zmarł w trakcie postępowania w WZON lub ZUS, przepisy nie przewidują wypłaty – zob. śmierć przed wypłatą.
Nienależnie pobrane po śmierci
Jeśli gmina wypłaciła świadczenie za okres późniejszy niż przysługiwało, może żądać zwrotu – ale tylko w przypadkach z art. 30 ust. 2 u.ś.r. Gdy umrze osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, należności wygasają (art. 30 ust. 11). Wnioskuj o umorzenie, jeśli sytuacja rodziny jest trudna.
Źródła
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2026 poz. 1240 – art. 17 ust. 4a, art. 30.
- Ustawa o świadczeniu wspierającym, Dz.U. 2026 poz. 873 – art. 63 ust. 12–14.
- Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych, Dz.U. 2026 poz. 115 – art. 2.
- Ustawa o emeryturach i rentach z FUS, Dz.U. 2025 poz. 1749 – art. 80.
- Odpowiedź MRPiPS dla RPO z 28.07.2025 r.
Czytaj dalej
Gmina odmówiła, odebrała świadczenie albo żąda zwrotu? Nie czekaj. Odwołanie do SKO: 14 dni od doręczenia decyzji (składasz przez gminę). Skarga do WSA: 30 dni od decyzji SKO, bez wpisu. Termin minął bez Twojej winy – przywrócenie terminu i tryby nadzwyczajne. Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: które świadczenie mi przysługuje i co się bardziej opłaca · generator pism · kalkulator terminów. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.