Gminy i SKO przegrywają, gdy nie ustalą rzetelnie codziennego zakresu opieki, opierają się na wadliwym wywiadzie albo ignorują prawa nabyte. Poniżej 5 sprawdzonych rozstrzygnięć z sygnaturami – oraz 2 przegrane, o których musisz wiedzieć.
Wygrana Stała opieka
Opieka nie musi trwać 24 godziny na dobę, a rodzeństwo nie odbiera prawa
NSA, I OSK 2130/24, 25.11.2025
Spór o świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach. NSA wskazał, że organ musi ustalić rzeczywisty zakres opieki, do opieki liczą się też codzienne czynności domowe, ustawa nie wyznacza limitu godzin, a samo istnienie innego rodzeństwa nie wyklucza prawa – to rodzina decyduje, kto się opiekuje.
Czego się nauczyć: Opisuj całą codzienną opiekę (także zakupy, posiłki, leki, wizyty, nadzór) i nie dawaj się zbyć argumentem „są inni krewni”.
Źródło: NSA – Wybrane orzecznictwo · poradnik
Wygrana Prawa nabyte
Wniosek o orzeczenie złożony przed 2024 r. ratuje stare zasady
NSA, I OSK 5/25, 15.01.2026
NSA uznał, że „prawo powstało do 31.12.2023 r.” (art. 63 ust. 1 u.ś.w.) także wtedy, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono po 1.01.2024 r., ale w terminie 3 miesięcy od orzeczenia (art. 24 ust. 2a u.ś.r.), a wniosek o orzeczenie wpłynął do 31.12.2023 r. i niepełnosprawność datowano przed 2024 r.
Czego się nauczyć: Jeśli gmina odmawia, bo „wniosek po 1 stycznia 2024 r.” – sprawdź daty wniosku o orzeczenie i powstania niepełnosprawności. Powołaj I OSK 5/25.
Źródło: NSA – Wybrane orzecznictwo · poradnik
Wygrana Wywiad środowiskowy
Wywiad mówiący o „opiece przez cały dzień” nie pozwala uznać, że opiekun może pracować
WSA w Gliwicach, II SA/Gl 84/25, 2.04.2025
Gmina odmówiła z powodu wieku powstania niepełnosprawności, SKO – bo opiekunka rzekomo mogła pracować. Sąd uchylił obie decyzje: wniosek złożony przed 1.01.2024 r. rozpatruje się według starych przepisów, kryterium wieku nie może być podstawą odmowy (wyrok TK K 38/13), a ustalenia wywiadu (opieka codzienna, przez cały dzień) nie uzasadniały wniosku, że zakres opieki pozwala na pracę. Naruszono art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wyrok prawomocny.
Czego się nauczyć: Czytaj protokół wywiadu i porównuj go z uzasadnieniem decyzji. Jeśli organ „dopisuje” wnioski, których w wywiadzie nie ma – to zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a.
Źródło: CBOSA · poradnik
Wygrana Wywiad i pobyt poza domem
Pobyt matki na rehabilitacji nie przekreśla opieki
WSA w Gdańsku, II SA/Gd 1063/24, 27.03.2025
Gmina odmówiła świadczenia, bo nie przeprowadziła wywiadu – matka była akurat na rehabilitacji. Sąd uchylił decyzje: krótkotrwały wyjazd na rehabilitację nie niweczy opieki, a „stała” opieka nie oznacza opieki całodobowej. Organ ma ustalić, jakie czynności opiekun wykonuje na co dzień. Wyrok prawomocny.
Czego się nauczyć: Szpital, sanatorium, turnus – to nie powód do odmowy ani do cofnięcia świadczenia. Żądaj ustalenia zwykłego, codziennego zakresu opieki.
Źródło: CBOSA · poradnik
Wygrana Kontynuacja na starych zasadach
Przy kontynuacji świadczenia gmina nie może od nowa podważać opieki
WSA w Lublinie, II SA/Lu 367/25, 2.09.2025
Po nowym orzeczeniu matki opiekunka złożyła wniosek o dalsze świadczenie; SKO odmówiło, uznając, że przy „dobrej organizacji” mogłaby pracować. Sąd uchylił decyzje: art. 63 ust. 3 u.ś.w. chroni prawa nabyte, a wcześniejsze ustalenie, że opieka wymaga rezygnacji z pracy, wiąże organ, chyba że wykaże on zmianę sytuacji faktycznej. Wyrok prawomocny.
Czego się nauczyć: Przy przedłużeniu starego świadczenia powołaj art. 63 ust. 3 u.ś.w. i żądaj, by gmina wskazała, co się zmieniło.
Źródło: CBOSA · poradnik
Przegrana – ważne ostrzeżenie Zwrot po świadczeniu wspierającym
Zwrot świadczenia pielęgnacyjnego za okres świadczenia wspierającego – niezależnie od wiedzy opiekuna
NSA, I OSK 621/25, 15.04.2026
NSA uznał, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. działa obiektywnie: świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który podopieczny dostał świadczenie wspierające, jest nienależne bez względu na to, czy opiekun wiedział o skutkach i był pouczony. Sprawa wcześniej wygrana przed WSA w Łodzi (II SA/Łd 779/24) – NSA przyjął odmienną wykładnię.
Czego się nauczyć: Argument „nie wiedziałem, nikt mnie nie pouczył” prawie na pewno nie wystarczy. Zapobiegaj (wniosek do ZUS bez wyrównania), a gdy już jest decyzja – walcz o kwotę, brak odsetek, raty i umorzenie.
Źródło: NSA – Wybrane orzecznictwo · poradnik
Przegrana – ważne ostrzeżenie Emerytura
Emerytura niezawieszona przed 2024 r. zamyka drogę do starych zasad
NSA, I OSK 600/25, 1.04.2026
NSA: do zastosowania starych przepisów (art. 63 ust. 1 u.ś.w.) wszystkie warunki musiały być spełnione do 31.12.2023 r. Sam wniosek nie wystarczy. Pobieranie emerytury jest przeszkodą, którą usuwa tylko decyzja ZUS o zawieszeniu – skuteczna od miesiąca jej wydania.
Czego się nauczyć: Jeśli emeryt chce dziś świadczenia pielęgnacyjnego na dorosłego – stare zasady są praktycznie zamknięte. Sprawdź świadczenie wspierające dla podopiecznego i dodatek pielęgnacyjny.
Źródło: NSA – Wybrane orzecznictwo · poradnik
