Ważność i przedłużanie · Opublikowano: 4.11.2026

Orzeczenie na stałe czy na czas określony: przepisy, minimalne okresy i odwołanie

Orzeczenie na czas określony przy braku rokowań na poprawę zdrowia wymusza ponowne przechodzenie procedury komisji. Przepisy określają, kiedy naruszenie sprawności uznaje się za trwałe, oraz wyznaczają minimalne okresy orzekania. Sprawdź, jak skutecznie zaskarżyć zbyt krótki czas trwania orzeczenia w odwołaniu.

Co mówi rozporządzenie

Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 3:

• ust. 4 – naruszenie sprawności jest trwałe (stałe), jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy, a okresowe, jeżeli poprawa może nastąpić,
• ust. 5 – stopień orzeka się na czas określony lub na stałe,
• ust. 5a (od 11.06.2025 r.) – orzeczenie na czas określony o stopniu (dotyczy każdego stopnia) wydaje się na co najmniej 7 lat, gdy potwierdzono rzadką chorobę genetyczną o jednorodnym i niezmiennym przebiegu (katalog w załączniku nr 1) lub zespół Downa,
• ust. 6 (od 11.06.2025 r.) – niepełnosprawność dziecka orzeka się na czas określony nie krótszy niż 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 16. roku życia; przy chorobie genetycznej z katalogu lub zespole Downa – do ukończenia 16. roku życia.

Rozporządzenie każe też oceniać rokowania (§ 3 ust. 2 pkt 2 – ocena stanu zdrowia zawiera „rokowania odnośnie do przebiegu choroby”) i możliwość poprawy funkcjonowania (§ 3 ust. 2 pkt 6).

Stanowisko ministerstwa

W odpowiedzi na interpelację nr 11077 (11.08.2025 r.) ministerstwo napisało: „Spełnienie przesłanek dotyczących braku rokowań co do poprawy stanu zdrowia i ograniczeń funkcjonalnych będących tego konsekwencją zobowiązuje organ orzekający do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na stałe”. To mocny argument w odwołaniu – zacytuj go.

Jak wykazać, że stan nie rokuje poprawy

• Poproś lekarza prowadzącego o zdanie w zaświadczeniu: „stan trwały, nie rokuje poprawy” albo „choroba przewlekła, postępująca”.
• Dołącz dokumentację z kilku lat: brak poprawy mimo leczenia, nawroty, postęp choroby.
• Wskaż rozpoznania z natury trwałe: wady wrodzone, choroby genetyczne, amputacje, choroby neurodegeneracyjne, niepełnosprawność intelektualna, utrata wzroku lub słuchu.
• Przy okresie krótszym niż minimalny (3 lata u dziecka, 7 lat przy chorobie z katalogu lub zespole Downa) – to wprost naruszenie przepisu.

Co mówią sądy

• Przykładowo Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe wydłużył okres orzeczenia u dziecka do 2032 roku w miejsce dotychczasowego krótkiego okresu i przyznał uprawnienia z punktu 7 (VI U 476/24).
• Ten sam sąd orzekł „do ukończenia 16. roku życia” zamiast do 2025 r. (VI U 85/23).
• Zaliczył osobę z chorobą wzroku (04-O) do lekkiego stopnia na stałe po odmowie (VI U 329/24), a osobę z chorobą neurologiczną – do znacznego na stałe (VI U 512/24).

Więcej: wygrane.

Odwołanie od samego okresu

Okres to osobny punkt orzeczenia. W odwołaniu do WZON napisz: „zaskarżam orzeczenie w części dotyczącej okresu, na jaki zostało wydane, i wnoszę o wydanie orzeczenia na stałe”. Termin 14 dni. WZON rozpatruje sprawę ponownie, więc dołącz komplet aktualnej dokumentacji. Generator pism doda argument z § 3 ust. 4 i stanowiska MRPiPS.

A jeśli już masz orzeczenie okresowe

Złóż wniosek o kolejne orzeczenie najwcześniej 2 miesiące przed końcem ważności – wtedy dotychczasowe orzeczenie zachowuje ważność do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia, ale nie dłużej niż do końca 6. miesiąca po dacie ważności (art. 6bb ust. 1 ustawy). We wniosku od razu wnieś o „na stałe”. Zob. przedłużenie orzeczenia.

Źródła

• Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 3
• Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 6ba, 6bb
• MRPiPS, odpowiedź na interpelację nr 11077 (11.08.2025)
• SR dla Warszawy Pragi-Południe: VI U 476/24 · VI U 85/23 · VI U 329/24 · VI U 512/24