Śmierć osoby pobierającej świadczenie – czy rodzina musi oddawać pieniądze?
Po śmierci bliskiej osoby rodzina często dostaje pisma o zwrocie. Trzeba odróżnić dwie sprawy: dawny dług zmarłego z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i pieniądze, które wpłynęły na jego konto już po śmierci.
Dług zmarłego wygasa
Jeśli osoba, która sama nienależnie pobrała świadczenie, umrze – należności z tego tytułu (kwota i odsetki) wygasają:
| Świadczenie | Przepis |
|---|---|
| Świadczenia rodzinne, świadczenie pielęgnacyjne | art. 30 ust. 11 u.ś.r. |
| 800+ | art. 25 ust. 12 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci |
| Świadczenie wspierające | art. 29 ust. 11 u.ś.w. |
Spadkobiercy ich nie przejmują. Jeśli urząd żąda takiej kwoty od rodziny – odpowiedz, wskazując ten przepis, a w egzekucji wnieś zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
Przy pomocy społecznej oraz emeryturach i rentach ustawy nie zawierają takiego przepisu – tam sprawa jest bardziej złożona (zobacz NIEPEWNE w opisie modułu) i warto skorzystać z bezpłatnej pomocy prawnej.
Pieniądze wpłacone po śmierci
To osobna sytuacja. Bank (lub SKOK) ma obowiązek zwrócić z konta zmarłego na wniosek urzędu albo ZUS świadczenia, które wpłynęły po śmierci:
- świadczenia rodzinne przekazane po dniu śmierci – art. 30a ust. 1 u.ś.r.; taki zwrot uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych (ust. 3);
- emerytury i renty za miesiące następujące po miesiącu śmierci – art. 138a ustawy emerytalnej (emerytura za miesiąc śmierci należy się w całości);
- 800+ przekazane po dniu śmierci osoby uprawnionej – art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Jeśli ktoś z rodziny wypłacił te pieniądze z konta, bank informuje urząd, kto je pobrał (art. 30a ust. 2 u.ś.r.) – i wtedy zwrotu można żądać od tej osoby.
Nie wypłacaj z konta zmarłego świadczeń za kolejne miesiące. Najprościej zostawić je na koncie – bank zwróci je sam. Koszty pochówku pokrywa zasiłek pogrzebowy z ZUS lub KRUS.
Pamiętaj o wyjątku: nienależnie pobrany zasiłek pogrzebowy podlega zwrotowi na podstawie art. 138 ust. 3a ustawy emerytalnej, jeśli został wypłacony osobie, która w świetle przepisów nie miała do niego prawa (np. nie poniosła faktycznie kosztów pogrzebu albo nie należała do uprawnionego kręgu).
- Odpowiedz na piśmie i dołącz kopię aktu zgonu.
- Wskaż, o którą sytuację chodzi: dawny dług zmarłego (wygasł) czy wpływ na konto po śmierci (zwraca bank).
- Jeśli pismo jest decyzją skierowaną do Ciebie – pilnuj terminu na odwołanie (14 dni albo miesiąc), nawet w żałobie.
- Zachowaj kopię i dowód nadania.
Śmierć podopiecznego a świadczenie pielęgnacyjne
Gdy umiera osoba, którą się opiekowałeś, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego się kończy – ale nie zawsze z dniem śmierci. Szczegółowe zasady i terminy opisuje moduł dla opiekunów: śmierć podopiecznego a świadczenie. Zgłoś śmierć w gminie niezwłocznie (art. 25 ust. 1 u.ś.r.), żeby nie powstał dług.
Przy 800+: świadczenie przyznane zmarłemu rodzicowi i pobrane przez drugiego rodzica, któremu ustalono prawo na podstawie art. 18 ust. 2b ustawy, nie jest nienależnie pobrane (art. 25 ust. 2a).
Źródła
- Art. 25, 30 ust. 11, 30a u.ś.r.; art. 25 ust. 2a, 12, art. 26 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; art. 29 ust. 11 u.ś.w.; art. 138a ustawy emerytalnej; art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Czytaj dalej
Przyszła decyzja o zwrocie? Odwołaj się teraz. Od decyzji gminy, MOPS/GOPS i ZUS w sprawie 800+ masz 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.), od decyzji ZUS o emeryturze, rencie i świadczeniu wspierającym – miesiąc (art. 477⁹ § 1 k.p.c.). Termin liczysz od doręczenia. Sytuacja rodziny się pogorszyła? Wniosek o umorzenie lub raty złóż od razu – on nie ma terminu. Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: czy naprawdę muszę oddać? · generator pism · terminy. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.