Gmina żąda zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, bo podopieczny dostał świadczenie wspierające
To jedna z najczęstszych spraw od 2024 r. Podopieczny dostaje świadczenie wspierające z wyrównaniem, a gmina żąda od opiekuna zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za te same miesiące. Samego zwrotu zwykle nie unikniesz – ale możesz go znacznie złagodzić.
Skąd ten zwrot
Art. 63 ust. 11 ustawy o świadczeniu wspierającym mówi: świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, uważa się za nienależnie pobrane. Ustawa nie pozwala pobierać obu świadczeń na tę samą osobę za ten sam czas.
NSA w wyroku z 15.04.2026 r. (I OSK 621/25) uznał, że ten przepis działa obiektywnie – bez względu na to, czy opiekun wiedział o przyznaniu świadczenia wspierającego. Argument „nie wiedziałem” tu nie zadziała, a argument o braku pouczenia – raczej też nie.
Co możesz wywalczyć
- Brak odsetek. Art. 30 ust. 2b u.ś.r. przewiduje odsetki tylko przy nienależnie pobranych świadczeniach z art. 30 ust. 2 pkt 1–3 i 5 – a zwrot z art. 63 ust. 11 u.ś.w. do nich nie należy. Stanowisko takie przedstawiła m.in. RIO w Łodzi w piśmie informacyjnym z 13.03.2025 r. (WA 4120-14/2025-w), powołując wyjaśnienia Ministerstwa Rodziny z 4.12.2023 r. Jeśli gmina doliczyła odsetki – zakwestionuj je w odwołaniu do SKO.
- Poprawne wyliczenie. Zwrot obejmuje tylko miesiące, za które podopieczny faktycznie dostał świadczenie wspierające. Porównaj daty z informacji ZUS z wypłatami gminy.
- Rozliczenie z wyrównaniem. Wyrównanie świadczenia wspierającego trafia do podopiecznego. Rodzina może oddać z niego dług opiekuna – poproś gminę o termin, który to umożliwi, albo o raty.
- Umorzenie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach dotyczących sytuacji rodziny (art. 30 ust. 9 u.ś.r.) – np. gdy wyrównanie poszło na długi, leczenie, a opiekun nie ma dochodu.
Odmowa świadczenia wspierającego = świadczenie pielęgnacyjne wraca. Jeśli ZUS odmówił świadczenia wspierającego albo pozostawił wniosek bez rozpatrzenia, gmina wypłaca świadczenie pielęgnacyjne od miesiąca wstrzymania do końca okresu, na jaki je przyznano – o ile spełniasz warunki (art. 63 ust. 10 u.ś.w.). Upewnij się, że gmina to zrobiła.
Porównaj kwoty: świadczenie wspierające na niższych poziomach potrzeby wsparcia bywa niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, a opiekun traci prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i składek. Więcej w module dla opiekunów: świadczenie wspierające czy pielęgnacyjne.
Szczegółowy poradnik dla opiekunów: zwrot świadczenia pielęgnacyjnego po świadczeniu wspierającym.
Źródła
- Art. 63 ust. 10–11 ustawy o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz.U. 2026 poz. 873).
- Art. 30 ust. 2, 2b, 9 u.ś.r. (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1240).
- Wyrok NSA z 15.04.2026 r., I OSK 621/25 (nsa.gov.pl – wybrane orzecznictwo).
- RIO w Łodzi, pismo informacyjne z 13.03.2025 r., WA 4120-14/2025-w (BIP RIO w Łodzi – opinia niewiążąca).
Czytaj dalej
Przyszła decyzja o zwrocie? Odwołaj się teraz. Od decyzji gminy, MOPS/GOPS i ZUS w sprawie 800+ masz 14 dni (art. 129 § 2 k.p.a.), od decyzji ZUS o emeryturze, rencie i świadczeniu wspierającym – miesiąc (art. 477⁹ § 1 k.p.c.). Termin liczysz od doręczenia. Sytuacja rodziny się pogorszyła? Wniosek o umorzenie lub raty złóż od razu – on nie ma terminu. Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: czy naprawdę muszę oddać? · generator pism · terminy. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.