Sprawa w sądzie · Opublikowano: 3.11.2026 · Zaktualizowano: 5.11.2026 · Stan prawny: 4.11.2026

Sąd orzekł źle? Apelacja, zażalenie i skarga na referendarza – terminy i jak napisać

Odmowa zezwolenia, zaniżone wynagrodzenie, ubezwłasnowolnienie całkowite zamiast częściowego – każde z tych postanowień można zaskarżyć. Liczą się dni, więc zacznij od kalendarza.

Najpierw: kto podpisał

Pod sentencją jest nazwisko i funkcja.

• Referendarz sądowy – wiele spraw opiekuńczych (np. zatwierdzanie sprawozdań, wynagrodzenie) prowadzą referendarze. Na ich orzeczenie składasz skargę w terminie tygodnia od doręczenia – do tego samego sądu (art. 398²² § 2 i art. 518¹ § 1¹ k.p.c.). Po wniesieniu skargi orzeczenie referendarza traci moc i sprawę rozpoznaje sędzia (art. 398²² § 3).
• Sędzia – wtedy apelacja albo zażalenie.

Apelacja czy zażalenie

Postanowienie wydane na rozprawie bez uzasadnienia: tydzień od ogłoszenia na wniosek o uzasadnienie (art. 328 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Bez tego wniosku apelacja nie może zostać skutecznie wniesiona – nie opuszczaj tego kroku. Gdy postanowienie z uzasadnieniem zostanie doręczone, termin apelacji wynosi co do zasady 2 tygodnie, a w razie przedłużenia terminu do sporządzenia uzasadnienia przez prezesa sądu – 3 tygodnie, zgodnie z pouczeniem sądu (art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.).

Jak liczyć

• Dnia doręczenia nie liczysz (art. 111 § 2 k.c. w zw. z art. 165 § 1 k.p.c.).
• Termin w tygodniach kończy się w dniu tygodnia odpowiadającym dniu doręczenia (art. 112 k.c.).
• Koniec w sobotę lub święto – termin upływa następnego dnia roboczego (art. 115 k.c.). Wigilia jest dniem wolnym od 2025 r.
• Awizo: pismo uważa się za doręczone po 14 dniach od pierwszego zawiadomienia (art. 139 § 1 k.p.c.).
• Nadanie w placówce Poczty Polskiej w ostatnim dniu zachowuje termin (art. 165 § 2 k.p.c.).

Kalendarz opiekuna policzy to za Ciebie.

Co napisać

1. Oznaczenie: sąd, sygnatura, data postanowienia, zakres zaskarżenia.
2. Zarzuty – co sąd zrobił źle. Najczęstsze:
   • orzeczenie ubezwłasnowolnienia wbrew bezpośredniemu interesowi osoby, której wniosek dotyczy, lub wyłącznie z powodu jej trudnej sytuacji życiowej (SN, I CSK 122/13),
   • opinia biegłych bez rzetelnej oceny zdolności lub oparcie się na opinii pisemnej bez umożliwienia uczestnikowi zadania pytań biegłym na rozprawie (art. 553 § 2 i art. 286 k.p.c.; SN, IV CSK 470/09),
   • pominięcie dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.),
   • przy zezwoleniu – brak oceny konkretnej korzyści dla podopiecznego (art. 156 k.r.o.),
   • przy wynagrodzeniu – pominięcie dowodów nakładu pracy i daty faktycznego objęcia opieki (SO w Zielonej Górze, VI Ca 490/25).
3. Wniosek – zmiana postanowienia albo uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania.
4. Uzasadnienie – konkretnie, z odwołaniem do dowodów w aktach.

Generator: apelacja · wzór do pobrania

Opłata

Od apelacji w postępowaniu nieprocesowym pobiera się opłatę jak od wniosku – zwykle 100 zł (art. 18 ust. 2 i art. 23 u.k.s.c.). Wniosek o doręczenie postanowienia co do istoty z uzasadnieniem kosztuje 100 zł, ale tę kwotę zalicza się potem na poczet opłaty od apelacji (art. 25b ust. 1 i 3 u.k.s.c.). Skarga na orzeczenie referendarza – opłata jak od wniosku, najwyżej 100 zł (art. 25 ust. 2). Osoba ubezwłasnowolniona w sprawie o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia nie płaci (art. 96 ust. 1 pkt 9a). Jeśli Cię nie stać – wniosek o zwolnienie od kosztów razem z apelacją (art. 102 u.k.s.c.).

Gdzie złożyć

Apelację i zażalenie składasz w sądzie, który wydał postanowienie (art. 369 § 1 k.p.c.) – on przekaże je do sądu drugiej instancji: od sądu rejonowego do okręgowego, od okręgowego do apelacyjnego.

Termin minął

Jeśli spóźniłeś się bez swojej winy (szpital, wypadek), w ciągu tygodnia od ustania przyczyny złóż wniosek o przywrócenie terminu razem ze spóźnionym pismem (art. 168–169 k.p.c.). W sprawach o ubezwłasnowolnienie pamiętaj też, że wniosek o uchylenie lub zmianę można złożyć w każdej chwili (art. 559 k.p.c.).