Ubezwłasnowolnienie i opiekun prawny – 55 pytań i odpowiedzi
Pytania, które ludzie naprawdę wpisują w wyszukiwarkę: ubezwłasnowolnienie u notariusza, alkoholika, rodzica z demencją, opiekun prawny a przedstawiciel ustawowy, zgoda sądu na sprzedaż mieszkania, sprawozdanie opiekuna, pełnomocnictwo notarialne. Każda odpowiedź ma własny link.
Ubezwłasnowolnienie – podstawy
Co to jest ubezwłasnowolnienie?
Orzeczenie sądu okręgowego, które odbiera (całkowite) albo ogranicza (częściowe) zdolność do czynności prawnych osoby, która z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innych zaburzeń psychicznych – w tym pijaństwa lub narkomanii – nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo potrzebuje pomocy w prowadzeniu spraw (art. 13 i 16 k.c.). Zob. ubezwłasnowolnienie – co to jest i skutki.
Czym się różni ubezwłasnowolnienie całkowite od częściowego?
Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie może sama skutecznie zawrzeć żadnej umowy poza drobnymi sprawami codziennymi – za nią działa opiekun (art. 12–14 k.c.). Osoba ubezwłasnowolniona częściowo zachowuje część samodzielności: drobne sprawy, zarobek, umowa o pracę, a na ważniejsze umowy potrzebuje zgody kuratora (art. 17–22 k.c.). Porównanie: całkowite czy częściowe.
Czy ubezwłasnowolnienie można zrobić u notariusza?
Nie. O ubezwłasnowolnieniu orzeka wyłącznie sąd okręgowy (art. 544 § 1 k.p.c.). U notariusza możesz za to sporządzić pełnomocnictwo, które w wielu rodzinach całkowicie zastępuje ubezwłasnowolnienie – pod warunkiem, że bliski jest w stanie świadomie je podpisać. Zob. pełnomocnictwo notarialne – koszt i jak zrobić.
Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?
Małżonek, krewni w linii prostej (rodzice, dzieci, wnuki, dziadkowie), rodzeństwo oraz przedstawiciel ustawowy (art. 545 § 1 k.p.c.). Krewni nie mogą złożyć wniosku, jeśli osoba ma już przedstawiciela ustawowego (§ 2). Wniosek może złożyć też prokurator. Dalsza rodzina, sąsiedzi, DPS czy OPS mogą zawiadomić prokuratora.
Ile kosztuje ubezwłasnowolnienie?
Opłata od wniosku: 100 zł (art. 23 pkt 1 u.k.s.c.). Wnioskodawca może też zostać obciążony zaliczką na biegłych. Jeśli nie stać Cię na koszty – złóż wniosek o zwolnienie z kosztów z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym. Krok po kroku: wniosek o ubezwłasnowolnienie.
Jak wygląda procedura ubezwłasnowolnienia?
Wniosek do sądu okręgowego miejsca zamieszkania osoby → sąd może ustanowić doradcę tymczasowego → wysłuchanie osoby przez sędziego (najczęściej w miejscu pobytu) → badanie przez biegłego psychiatrę lub neurologa oraz psychologa (art. 553 § 1 k.p.c.) → rozprawa → postanowienie → po uprawomocnieniu sąd opiekuńczy ustanawia opiekuna albo kuratora. Osoba, której sprawa dotyczy, zawsze może mieć adwokata lub radcę z urzędu (art. 560¹ k.p.c.).
Ile trwa sprawa o ubezwłasnowolnienie?
Przepisy nie wyznaczają terminu. Na czas trwania wpływają przede wszystkim opinie biegłych. Na koniec 2025 r. w sądach okręgowych czekało na rozpoznanie 11 017 takich spraw przy 18 501 nowych w ciągu roku. Gdy sprawy są pilne (np. ktoś wyprowadza pieniądze), wnieś o doradcę tymczasowego.
Czy można ubezwłasnowolnić alkoholika?
Tak – pijaństwo i narkomania są wymienione w kodeksie jako przykład zaburzeń psychicznych (art. 13 § 1 i art. 16 § 1 k.c.). Ale samo picie nie wystarczy: trzeba wykazać, że z tego powodu człowiek nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem albo potrzebuje pomocy w prowadzeniu spraw. Gdy celem jest leczenie, a nie zarząd majątkiem, prostszą drogą jest wniosek do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o skierowanie sprawy do sądu w celu zobowiązania do leczenia odwykowego.
Czy warto ubezwłasnowolnić rodzica z demencją?
Tylko wtedy, gdy nie da się inaczej. Jeśli rodzic jeszcze rozumie, co podpisuje – zróbcie pełnomocnictwo notarialne i upoważnienia medyczne teraz. Gdy już nie może – rozważ, czy wystarczy zgoda sądu na pojedynczą sprawę. Zob. czy ubezwłasnowolnić rodzica z demencją i kwestionariusz.
Czy osoba ubezwłasnowolniona może głosować?
Nie. Prawa wybierania nie mają osoby ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem – dotyczy to zarówno całkowitego, jak i częściowego ubezwłasnowolnienia (art. 62 ust. 2 Konstytucji). To jeden z ważnych argumentów, by nie wnioskować o ubezwłasnowolnienie, gdy wystarczy pełnomocnictwo.
Czy osoba ubezwłasnowolniona może sporządzić testament albo wziąć ślub?
Testamentu nie może sporządzić ani osoba ubezwłasnowolniona całkowicie, ani częściowo – testament może sporządzić tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych (art. 944 § 1 k.c.). Ślubu nie może wziąć osoba ubezwłasnowolniona całkowicie (art. 11 § 1 k.r.o.); częściowo – co do zasady może, a przy chorobie psychicznej lub niedorozwoju umysłowym – za zezwoleniem sądu (art. 12 k.r.o.).
Czy osoba ubezwłasnowolniona częściowo może pracować?
Tak. Może bez zgody kuratora rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd z ważnych powodów postanowi inaczej (art. 21 k.c.), i zawierać drobne umowy życia codziennego (art. 20 k.c.).
Jak się bronić przed ubezwłasnowolnieniem?
Żądaj adwokata z urzędu (art. 560¹ k.p.c.), przychodź na wysłuchanie, zadawaj pytania biegłym, przedstaw dokumenty pokazujące, że radzisz sobie sam lub z pomocą, i wskaż alternatywy – pełnomocnictwo, kuratora z art. 183 k.r.o. Całkowite ubezwłasnowolnienie to ostateczność (SN, I CSK 122/13). Zob. jak się bronić.
Czy ubezwłasnowolnienie można cofnąć?
Tak. Sąd uchyla ubezwłasnowolnienie, gdy ustaną jego przyczyny (art. 559 § 1 k.p.c.). Może też zmienić ubezwłasnowolnienie całkowite na częściowe, jeśli stan psychiczny poprawił się na tyle, że do prowadzenia spraw wystarcza pomoc (art. 559 § 2 k.p.c.). Wniosek może złożyć sama osoba ubezwłasnowolniona i z mocy ustawy jest zwolniona od kosztów (art. 559 § 3 k.p.c., art. 96 ust. 1 pkt 9a u.k.s.c.). Zob. uchylenie lub zmiana.
Jak się odwołać od postanowienia o ubezwłasnowolnieniu?
Apelacja w 2 tygodnie (albo 3 tygodnie, jeśli prezes sądu przedłużył sporządzenie uzasadnienia i wynika to z pouczenia – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem; o uzasadnienie trzeba wnieść w tydzień od ogłoszenia lub doręczenia (art. 328 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Zażalenie – tydzień. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Spóźniłeś się bez winy – wniosek o przywrócenie terminu w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Zob. odwołanie od postanowienia.
Opiekun prawny i kurator
Kto to jest opiekun prawny?
Osoba ustanowiona przez sąd opiekuńczy dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie (albo dla małoletniego bez rodziców z władzą rodzicielską). Sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem podopiecznego pod nadzorem sądu (art. 155 § 1 k.r.o.) i jest jego przedstawicielem ustawowym. Zob. kto może zostać opiekunem.
Czym się różni opiekun prawny od przedstawiciela ustawowego?
Opiekun prawny osoby dorosłej jest jej przedstawicielem ustawowym. „Przedstawiciel ustawowy” to szersze pojęcie – obejmuje też rodziców dziecka i kuratora z prawem reprezentacji. Tabela: przedstawiciel ustawowy – kto to.
Kto jest przedstawicielem ustawowym osoby dorosłej?
Opiekun osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie; kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo – jeśli sąd powierzył mu reprezentację (art. 181 § 1 k.r.o.); kurator z art. 183 k.r.o. – jeśli sąd tak postanowił. Dorosłe dziecko ani małżonek nie są z mocy prawa przedstawicielem ustawowym – bez pełnomocnictwa lub postanowienia sądu nie mogą działać za bliskiego.
Kim jest przedstawiciel ustawowy dziecka?
Rodzice pozostający przy władzy rodzicielskiej – każde z nich może działać samodzielnie (art. 98 § 1 k.r.o.). Gdy żadne z rodziców nie ma władzy rodzicielskiej – opiekun ustanowiony przez sąd.
Kto może być opiekunem prawnym osoby ubezwłasnowolnionej?
Pełnoletnia osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych, korzystająca z pełni praw publicznych (art. 148 k.r.o.). Przede wszystkim sąd ustanawia małżonka, a w braku – ojca lub matkę (art. 176 k.r.o.), potem innych bliskich. Nikt nie może odmówić bez ważnych powodów (art. 152 k.r.o.).
Jakie są konsekwencje ubezwłasnowolnienia dla opiekuna?
Obowiązki: piecza nad osobą, zarząd majątkiem, sprawozdania co najmniej raz w roku, zezwolenia sądu na ważne sprawy, rachunek końcowy. Za długi podopiecznego nie odpowiadasz własnym majątkiem. Odpowiadasz za szkodę wyrządzoną podopiecznemu nienależytą opieką (art. 164 k.r.o.). Za szkody wyrządzone przez podopiecznego innym może odpowiadać osoba zobowiązana do nadzoru, chyba że nadzór sprawowała należycie (art. 427 k.c.). Masz prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków. Zob. obowiązki opiekuna.
Czy opiekun prawny musi mieszkać z podopiecznym?
Nie. Musi sprawować pieczę – dbać o bezpieczeństwo, leczenie i warunki życia – ale może to robić, gdy podopieczny mieszka osobno lub w DPS.
Opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej w DPS – co robi?
To samo co wcześniej: reprezentuje, zarządza majątkiem, płaci za DPS z dochodów podopiecznego, składa sprawozdania, odwiedza i pilnuje badań stanu zdrowia psychicznego co 6 miesięcy (art. 38 ust. 5 u.o.z.p.). Zob. DPS dla osoby ubezwłasnowolnionej.
Kurator dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej – co może?
Wyraża zgodę na ważniejsze czynności podopiecznego. Reprezentuje go i zarządza majątkiem tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi (art. 181 § 1 k.r.o.). W pozostałym zakresie stosuje się przepisy o opiece (art. 178 § 2).
Czym jest kurator dla osoby niepełnosprawnej i czy to ubezwłasnowolnienie?
To nie jest ubezwłasnowolnienie. Kuratora ustanawia sąd opiekuńczy na wniosek samej osoby niepełnosprawnej, która potrzebuje pomocy w sprawach (art. 183 k.r.o., art. 600 k.p.c.). Osoba zachowuje pełną zdolność do czynności prawnych. Zob. kurator dla osoby niepełnosprawnej.
Kurator dla osoby nieobecnej lub nieznanej z miejsca pobytu – czy to to samo?
Nie. To osobna instytucja: kurator chroni prawa osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić spraw (art. 184 k.r.o.) albo reprezentuje stronę nieznaną z miejsca pobytu w konkretnym procesie. Nie ma związku ze stanem zdrowia i nie ogranicza niczyjej zdolności.
Jak zrezygnować z bycia opiekunem prawnym?
Złóż do sądu opiekuńczego wniosek o zwolnienie z ważnych powodów (art. 169 § 1 k.r.o.). Do czasu objęcia opieki przez następcę prowadzisz pilne sprawy (§ 3), a po zwolnieniu w 3 miesiące składasz rachunek końcowy (art. 172). Zob. zwolnienie z funkcji.
Ile zarabia opiekun prawny? Czy przysługuje wynagrodzenie?
Na wniosek sąd przyznaje stosowne wynagrodzenie (art. 162 k.r.o.) – z majątku podopiecznego albo, gdy go brak, ze środków publicznych. Ze środków publicznych maksymalnie 1/10 przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw – od ogłoszenia GUS z 20.10.2026 r. to 938,21 zł miesięcznie (art. 53a u.p.s.). Wynagrodzenie jest zwolnione z PIT. Zob. wynagrodzenie opiekuna.
Opiekun prawny po angielsku?
Legal guardian (opiekun osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie). Kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo to zwykle curator lub guardian with limited powers; przedstawiciel ustawowy – legal representative.
Zgoda sądu
Na co opiekun potrzebuje zgody sądu?
Na każdą czynność przekraczającą zwykły zarząd (art. 156 i art. 101 § 3 w zw. z art. 155 § 2 i art. 175 k.r.o.): sprzedaż, darowiznę, obciążenie nieruchomości lub samochodu, kredyt, odrzucenie spadku, wypłatę większych oszczędności, zgodę na DPS dla osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Zob. pieniądze i konto podopiecznego.
Jak uzyskać zgodę sądu na sprzedaż mieszkania osoby ubezwłasnowolnionej?
Wniosek do sądu opiekuńczego (opłata 100 zł) z operatem szacunkowym albo ofertami porównawczymi, celem sprzedaży i wykazaniem korzyści podopiecznego. Kupujący z rodziny opiekuna – potrzebny kurator (art. 159 k.r.o.). Zob. zgoda sądu na sprzedaż mieszkania i generator.
Ile trwa uzyskanie zgody sądu na sprzedaż nieruchomości?
Ustawa nie wyznacza terminu. Do czasu rozpoznania wniosku dolicz czas na uprawomocnienie – zezwolenie działa dopiero od uprawomocnienia (art. 593 k.p.c.). Kompletny wniosek z operatem i dokumentami celu skraca sprawę, bo sąd nie musi wzywać do uzupełnień. W umowie przedwstępnej ustal termin liczony od uprawomocnienia zezwolenia.
Czy na sprzedaż samochodu podopiecznego też potrzebna jest zgoda sądu?
Zwykle tak – sprzedaż samochodu to czynność przekraczająca zwykły zarząd. Wniosek wygląda tak samo jak przy mieszkaniu: wycena (np. z komisu, porównanie ogłoszeń), cel, kupujący. Przepisy nie podają kwoty, poniżej której zgoda jest zbędna.
Czy zgoda sądu na sprzedaż nieruchomości wspólnej jest potrzebna, gdy tylko jeden współwłaściciel jest ubezwłasnowolniony?
Tak – na sprzedaż udziału podopiecznego potrzebne jest zezwolenie sądu dla jego opiekuna. Pozostali współwłaściciele decydują o swoich udziałach sami.
Czy opiekun może odrzucić spadek w imieniu podopiecznego bez zgody sądu?
Nie. Opiekun osoby dorosłej zawsze potrzebuje zezwolenia (ułatwienie z art. 101 § 4 k.r.o. dotyczy tylko rodziców małoletnich). Na czas postępowania o zezwolenie bieg 6-miesięcznego terminu stoi (art. 1015 § 1² k.c.). Zob. odrzucenie spadku przez opiekuna.
Czy opiekun może wypłacić pieniądze z konta osoby ubezwłasnowolnionej?
Na bieżące potrzeby – tak, to zwykły zarząd. Na większe wydatki (zerwanie lokaty, wypłata oszczędności na remont) – potrzebna zgoda sądu. Pieniądze trzymaj na rachunku podopiecznego i dokumentuj wydatki. Zob. konto i pieniądze podopiecznego.
Ile kosztuje DPS dla osoby ubezwłasnowolnionej?
Mieszkaniec płaci do 70% swojego dochodu, resztę – w kolejności małżonek i zstępni (tylko powyżej 300% kryterium dochodowego) i gmina (art. 61 u.p.s.). Na przyjęcie osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie opiekun musi mieć zezwolenie sądu (art. 38 ust. 3 u.o.z.p.). Zob. DPS dla osoby ubezwłasnowolnionej.
Sprawozdania i obowiązki
Czy jest urzędowy druk sprawozdania opiekuna prawnego?
Nie. Przepisy nie przewidują formularza – sądy publikują własne wzory, ale nie musisz z nich korzystać. Liczy się treść: osoba (pobyt, zdrowie, kontakty) i rachunek (stan, wpływy, wydatki). Wzór sprawozdania .docx/.odt/.pdf.
Jak często składa się sprawozdanie opiekuna do sądu rodzinnego?
W terminach wyznaczonych przez sąd, nie rzadziej niż co roku (art. 166 § 1 k.r.o.). Sprawozdanie z zarządu majątkiem – na piśmie (art. 595 k.p.c.). Bez opłat. Kalendarz opiekuna wygeneruje przypomnienia.
Co wpisać w sprawozdaniu opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej?
Miejsce pobytu, stan zdrowia i leczenie, kontakty i potrzeby; stan konta na początek i koniec okresu, wpływy (renta, świadczenia), wydatki (DPS, leki, utrzymanie), ważne sprawy załatwione za zgodą sądu z sygnaturą. Zob. sprawozdanie opiekuna.
Co grozi za niezłożenie sprawozdania?
Sąd wzywa, a gdy opiekun nie wykonuje zarządzeń – może wymierzyć grzywnę, która po wykonaniu obowiązku może zostać umorzona (art. 598 § 2 k.p.c.). Przy uporczywych zaniedbaniach – zwolnienie z funkcji (art. 169 § 2 k.r.o.).
Czy opiekun musi sporządzić spis majątku podopiecznego?
Tak – po objęciu opieki sporządza inwentarz majątku i przedstawia go sądowi opiekuńczemu (art. 160 k.r.o.). Wpisz w nim konta, nieruchomości, ruchomości o większej wartości, długi.
Co robi opiekun po śmierci podopiecznego?
Opieka ustaje. W 3 miesiące składasz rachunek końcowy (art. 172 k.r.o.), niezwłocznie oddajesz majątek spadkobiercom (art. 174), a do tego czasu prowadzisz pilne sprawy (art. 171). Możesz jeszcze wnosić o wynagrodzenie (SN, III CZP 9/16).
Pełnomocnictwo zamiast ubezwłasnowolnienia
Czy pełnomocnictwo może zastąpić ubezwłasnowolnienie?
W większości spraw – tak, jeśli bliski może jeszcze świadomie je podpisać. Pełnomocnik działa w zakresie wpisanym w dokumencie, bez sądu i bez odbierania praw. Zob. pełnomocnictwo zamiast ubezwłasnowolnienia.
Ile kosztuje pełnomocnictwo notarialne?
Maksymalna taksa od 5.11.2026 r.: 100 zł – pełnomocnictwo do jednej czynności (do 4.11.2026 r. limit wynosił 30 zł), 200 zł – do więcej niż jednej czynności lub ogólne (wcześniej 100 zł); do tego 23% VAT i wypisy (12 zł za stronę, wcześniej 6 zł). Poświadczenie podpisu na pełnomocnictwie – 60 zł (wcześniej 20 zł). Wyjazd notariusza do domu lub szpitala – do 100 zł za godzinę w dzień roboczy (200 zł w nocy i święta). Podstawa: Dz.U. 2026 poz. 1370. Zob. pełnomocnictwo notarialne – koszt.
Czy pełnomocnictwo notarialne można zrobić online?
Nie. Prawo o notariacie nie przewiduje zdalnego sporządzania aktów – mocodawca musi stawić się przed notariuszem osobiście (albo notariusz przyjeżdża do niego: do domu, szpitala, DPS).
Pełnomocnictwo notarialne do wszystkiego – czy takie istnieje?
Pełnomocnictwo ogólne obejmuje tylko czynności zwykłego zarządu (art. 98 k.c.). Do czynności przekraczających zwykły zarząd potrzebne jest pełnomocnictwo rodzajowe albo szczególne – np. do sprzedaży mieszkania, w formie aktu notarialnego (art. 99 § 1 k.c.). Dobrze napisane pełnomocnictwo łączy oba: ogólne + wyliczone rodzaje czynności. Wzór.
Czy pełnomocnictwo notarialne działa w banku?
Banki przyjmują pełnomocnictwa notarialne, ale wiele z nich wymaga własnego formularza pełnomocnictwa do rachunku albo weryfikuje zakres dokumentu. Zanim pójdziesz do notariusza – zapytaj bank, jakiego zakresu wymaga, albo ustanów pełnomocnika do rachunku w oddziale, póki bliski może tam przyjść.
Pełnomocnictwo a demencja – czy jest ważne?
Pełnomocnictwo jest ważne, jeżeli w chwili podpisu mocodawca był w stanie świadomie powziąć decyzję i wyrazić wolę (art. 82 k.c.). Dlatego rób je wcześnie i najlepiej u notariusza, który odmówi, gdy ma wątpliwości (art. 86 Prawa o notariacie). Wygasa ze śmiercią mocodawcy, chyba że inaczej zastrzeżono z przyczyn dotyczących stosunku podstawowego (art. 101 § 2 k.c.). Czy wygasa po późniejszym ubezwłasnowolnieniu – w orzecznictwie i doktrynie są rozbieżności.
Czy dorosłe dziecko może coś załatwić za rodzica bez pełnomocnictwa?
Formalnie – nie. Dziecko nie jest przedstawicielem ustawowym rodzica. W szpitalu jako opiekun faktyczny może wyrazić zgodę na badanie (art. 32 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza). Do pozostałych spraw potrzebne jest pełnomocnictwo albo postanowienie sądu.
Leczenie
Kto wyraża zgodę na leczenie osoby ubezwłasnowolnionej?
Opiekun (przedstawiciel ustawowy), a jeśli podopieczny może z rozeznaniem wypowiedzieć opinię – także on (art. 32 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza). Na operację – pisemna zgoda (art. 34). Gdy pacjent z rozeznaniem się sprzeciwia – potrzebna jest też zgoda sądu (art. 32 ust. 6).
Kim jest przedstawiciel ustawowy pacjenta?
Dla dorosłego – opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie albo kurator z prawem reprezentacji. Ma prawo do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji (art. 9 ust. 2 i art. 26 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta). Bliski bez tej funkcji może być opiekunem faktycznym albo osobą upoważnioną przez pacjenta. Zob. zgoda na leczenie.
Pacjent nie ma opiekuna i nie może się zgodzić na operację – co robić?
Zgodę wydaje sąd opiekuńczy, w którego okręgu ma być wykonany zabieg (art. 32 ust. 10, art. 34 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza). Wniosek może złożyć szpital lub rodzina. W stanie nagłym lekarz działa bez zgody (art. 33, art. 34 ust. 7).
Reforma
Czy ubezwłasnowolnienie zostanie zlikwidowane w 2026 roku?
Nie w 2026 r. Rządowy projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji (druk nr 2645) jest w Sejmie – po pierwszym czytaniu 17.06.2026 r. trafił do prac w komisjach. Na 4.11.2026 r. nie jest uchwalony, a według projektu ma wejść w życie 12 miesięcy po ogłoszeniu. Do tego czasu obowiązują dzisiejsze przepisy. Zob. reforma 2026.
Co stanie się z osobami już ubezwłasnowolnionymi po reformie?
Według projektu osoby ubezwłasnowolnione całkowicie staną się „osobami tymczasowo wspieranymi”, a opiekunowie – tymczasowymi kuratorami reprezentującymi; sąd ma ich sytuację zbadać w okresie przejściowym. Szczegóły mogą się zmienić w toku prac.
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? Złóż wniosek o przesłuchanie bliskiego, który zna jej codzienne funkcjonowanie – jako wnioskodawcy albo świadka – i o jego obecność przy wysłuchaniu, jeśli pomaga to osobie się porozumieć. Biegli i sąd widzą człowieka przez kwadrans; opiekun widzi go codziennie.
Sąd ubezwłasnowolnił wbrew woli, oddalił wniosek albo odmówił zgody? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie przy przedłużonym uzasadnieniu, zgodnie z pouczeniem sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Zażalenie – tydzień. Termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Prawomocne ubezwłasnowolnienie zawsze można zmienić lub uchylić, gdy zmieni się stan zdrowia (art. 559 k.p.c.); od postanowienia sądu II instancji w sprawie o ubezwłasnowolnienie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (art. 519¹ § 1 k.p.c.) – w 2 miesiące od doręczenia, przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach opiekuńczych, np. o zezwolenie, kasacji nie ma – art. 519¹ § 2). Jak się odwołać · policz termin · przygotuj apelację.
Nie ma Twojego pytania? Zobacz wszystkie poradniki o opiece prawnej albo skorzystaj z bezpłatnej porady prawnej.