Luka w składkach po przejściu na świadczenie wspierające
Zwrot pieniędzy to nie jedyny skutek „wyrównania”. Za cofnięte miesiące znikają też Twoje składki emerytalne i ubezpieczenie zdrowotne – a ubezpieczenia z tytułu świadczenia wspierającego nie da się założyć wstecz.
Na czym polega problem
- Gmina płaci za Ciebie składki emerytalno-rentowe i zdrowotną, bo pobierasz świadczenie pielęgnacyjne.
- Podopieczny dostaje świadczenie wspierające z wyrównaniem – np. za 6 miesięcy wstecz.
- Gmina uchyla Twoje świadczenie od dnia przyznania świadczenia wspierającego – czyli też 6 miesięcy wstecz – i koryguje zgłoszenia do ZUS. Za te miesiące tracisz tytuł do ubezpieczeń.
- Ubezpieczenia opiekuna osoby ze świadczeniem wspierającym (art. 6c u.s.u.s.) powstają od dnia rozpoczęcia opieki wskazanego we wniosku USW-1, ale nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku (art. 13 pkt 13b u.s.u.s.; art. 73 pkt 10c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Wstecz się nie da.
Efekt: kilka miesięcy bez składek emerytalnych i bez ubezpieczenia zdrowotnego. RPO zwrócił uwagę, że uchylenie decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym może skutkować zobowiązaniem opiekuna do zwrotu NFZ kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych (wystąpienie z 3.02.2025 r., III.7064.478.2024.JA). Ministerstwo odpowiedziało, że problemy są analizowane w ramach przeglądu ustawy (10.04.2025 r.).
Jak tego uniknąć
- Bez wyrównania. Jeśli podopieczny we wniosku do ZUS wybierze świadczenie od miesiąca złożenia wniosku albo od kolejnego (MRPiPS), gmina uchyli Twoje świadczenie dopiero od tego miesiąca – nie ma cofania wstecz.
- USW-1 natychmiast. Złóż go, gdy tylko ZUS pozwoli – najlepiej w dniu przyznania świadczenia wspierającego. Zapytaj w ZUS, czy możesz złożyć go wcześniej (np. razem z wnioskiem podopiecznego), i zachowaj odpowiedź.
- Warunki USW-1: nie pracujesz z powodu opieki, mieszkasz i gospodarujesz z podopiecznym, nie masz emerytury ani renty (art. 6c i art. 9 ust. 6 u.s.u.s.). Jeśli pracujesz – masz ubezpieczenie z pracy i luka Cię nie dotyczy.
- Sprawdź na PUE/eZUS okresy ubezpieczenia – od kiedy gmina Cię wyrejestrowała.
- Ubezpieczenie zdrowotne: sprawdź, czy w okresie luki możesz być zgłoszony jako członek rodziny innej osoby ubezpieczonej (np. małżonka) albo czy masz inny tytuł. Na bieżąco: rejestracja w urzędzie pracy daje ubezpieczenie zdrowotne.
- Żądanie zwrotu kosztów z NFZ: odpowiedz na piśmie w terminie, opisz, że ubezpieczenie odebrano Ci wstecz decyzją gminy wskutek wyrównania świadczenia wspierającego, powołaj stanowisko RPO. Wnioskuj o umorzenie lub rozłożenie na raty.
- Składki emerytalne: sprawdź, czy opłacenie składek dobrowolnie za te miesiące jest możliwe i opłacalne – zapytaj w ZUS na piśmie.
- Świadczenie przedemerytalne: jeśli masz 55/60 lat, zarejestruj się w PUP od razu – termin 60 dni może biec od daty uchylenia wstecz. Zob. świadczenie przedemerytalne.
- Napisz do RPO – Twoja sprawa wzmacnia argumenty za zmianą przepisów: kontakty.
Odwołanie od uchylenia
Na decyzję gminy o uchyleniu świadczenia przysługuje odwołanie do SKO w 14 dni. Jeśli gmina uchyliła świadczenie od dnia wcześniejszego niż ten, od którego ZUS faktycznie przyznał świadczenie wspierające – to błąd, który warto zaskarżyć. Zob. odwołanie do SKO.
Źródła
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 2026 poz. 199 – art. 6 ust. 2a, art. 6c, art. 9 ust. 6, art. 13 pkt 13b, art. 36c.
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, Dz.U. 2025 poz. 1461 – art. 66 ust. 1 pkt 28a i 28d, art. 73 pkt 10c.
- RPO do MRPiPS, 3.02.2025 r., III.7064.478.2024.JA
- Odpowiedź MRPiPS z 10.04.2025 r., BON-IV.070.16.2025
- MRPiPS – pytania i odpowiedzi o świadczeniu wspierającym
Czytaj dalej
Gmina odmówiła, odebrała świadczenie albo żąda zwrotu? Nie czekaj. Odwołanie do SKO: 14 dni od doręczenia decyzji (składasz przez gminę). Skarga do WSA: 30 dni od decyzji SKO, bez wpisu. Termin minął bez Twojej winy – przywrócenie terminu i tryby nadzwyczajne. Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: które świadczenie mi przysługuje i co się bardziej opłaca · generator pism · kalkulator terminów. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.