Pierwsze kroki · Opublikowano: 4.11.2026

Opiekun i pełnomocnik na posiedzeniu składu orzekającego: prawo do udziału i wysłuchania

Osoba z zaburzeniami poznawczymi lub psychicznymi może mieć trudność z samodzielnym przedstawieniem swoich ograniczeń przed komisją. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dają prawo do czynnego udziału w sprawie i zgłaszania wniosków dowodowych, w tym o wysłuchanie opiekuna faktycznego (odmowa wymaga uzasadnienia w protokole). Dowiedz się, jak formalnie zgłosić udział opiekuna i kiedy ustanowić pełnomocnika.

Podstawa prawna

Ustawa o rehabilitacji odsyła w sprawach nieuregulowanych do Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 66 ust. 1). Z k.p.a. wynika m.in.:

• strona ma prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1),
• jako dowód dopuszcza się wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1) – w tym wyjaśnienia i zeznania opiekuna jako świadka,
• żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli dotyczy okoliczności mających znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1).

Lekarz przewodniczący odpowiada za badanie stanu zdrowia, ale wnioskowanie o wysłuchanie opiekuna faktycznego ma pełne oparcie dowodowe w k.p.a. Rozporządzenie nakazuje brać pod uwagę ograniczenia w samodzielnej egzystencji (§ 3 ust. 2 pkt 5) i zbierać materiał o funkcjonowaniu w życiu codziennym (§ 33 pkt 1). W razie odmowy dopuszczenia lub wysłuchania opiekuna żądaj odnotowania tego faktu w protokole wraz z uzasadnieniem odmowy.

Kiedy składać wniosek zawsze

• otępienie (choroba Alzheimera i inne), także na wczesnym etapie,
• choroby psychiczne (schizofrenia, choroba afektywna, ciężka depresja),
• niepełnosprawność intelektualna,
• autyzm i inne całościowe zaburzenia rozwojowe,
• uszkodzenia mózgu po udarze lub urazie z zaburzeniami poznawczymi,
• zawsze u dziecka – rodzic jest przedstawicielem ustawowym i bierze udział z mocy prawa (§ 7 ust. 3 pkt 2).

Wzór wniosku o udział i wysłuchanie opiekuna albo generator. Nasz kwestionariusz sam podpowiada ten wniosek, gdy zaznaczysz symbol 01-U, 02-P, 12-C albo otępienie.

Dlaczego uzasadnienie ma znaczenie

Napisz konkretnie, dlaczego osoba nie przekaże rzetelnych informacji: brak wglądu w chorobę, zaburzenia pamięci, zaprzeczanie, mutyzm, lęk w obcym miejscu. Dodaj 2–3 przykłady z życia. Zespół, który odmówi bez powodu, narusza art. 78 § 1 k.p.a. – to gotowy zarzut do odwołania, a w sądzie opiekun zostanie przesłuchany jako świadek.

Pełnomocnik

Dorosły, który ma zdolność do czynności prawnych, może upoważnić inną osobę do działania w sprawie (pełnomocnictwo na piśmie – art. 32–33 k.p.a. stosowane przez art. 66 ust. 1 ustawy). Pełnomocnik może składać pisma, przeglądać akta, odbierać korespondencję i brać udział w posiedzeniu.

Gdy stan zdrowia uniemożliwia świadome udzielenie pełnomocnictwa, konieczne może być ustanowienie przedstawiciela ustawowego (np. opiekuna prawnego wyznaczonego przez sąd opiekuńczy). To osobna procedura – skorzystaj z bezpłatnej pomocy prawnej. Dopóki jej nie ma, opiekun faktyczny i tak może być świadkiem, a jego informacje powinny trafić do protokołu.

W sądzie pełnomocnikiem może być m.in. małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni (art. 87 § 1 k.p.c.), a osoba, której nie stać na prawnika, może prosić o adwokata lub radcę z urzędu (art. 117 k.p.c.).

Protokół

Z posiedzenia sporządza się protokół (§ 7 ust. 4). Poproś, żeby informacje opiekuna zostały w nim zapisane. Po doręczeniu orzeczenia sprawdź to w aktach. Jeśli ich brak, napisz o tym w odwołaniu.

• Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 66
• Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 3, 7, 33
• Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 10, 32, 33, 75, 78
• Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 87, 117