Stopnie, symbole i wskazania · Opublikowano: 4.11.2026

Symbole przyczyn niepełnosprawności: lista kodów od 01-U do 12-C, znaczenie i odwołanie

Symbole przyczyn niepełnosprawności określają charakter schorzeń powodujących zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu. Od wpisania odpowiedniego kodu zależy dostęp do konkretnych uprawnień, w tym karty parkingowej przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dowiedz się, ile symboli może zawierać orzeczenie i jak domagać się uwzględnienia wszystkich chorób współistniejących.

Lista symboli

Według § 32 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania:

Przykłady w trzeciej kolumnie są uproszczone – pełny opis grup schorzeń jest w § 32 ust. 1.

Ile symboli może być

W orzeczeniu można ustalić więcej niż jeden symbol, lecz nie więcej niż trzy – dotyczy to schorzeń, które w porównywalnym stopniu wpływają na naruszenie sprawności organizmu (§ 32 ust. 4 rozporządzenia oraz art. 6b ust. 3 ustawy). Symbol odzwierciedla chorobę, która „niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej” (§ 32 ust. 3). Liczy się więc wpływ na funkcjonowanie, nie sama diagnoza.

Dlaczego symbol ma znaczenie

• Karta parkingowa przy umiarkowanym stopniu – wskazanie z pkt 9 można ustalić tylko przy symbolu 04-O, 05-R, 10-N lub 07-S (art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy). Przy znacznym stopniu i u dzieci tego ograniczenia nie ma. Zob. karta parkingowa.
• Terapia zajęciowa – przy upośledzeniu umysłowym i chorobie psychicznej przyjmuje się, że wskazanie do WTZ odpowiada co najmniej umiarkowanemu stopniowi (§ 5 ust. 1 pkt 3).
• Symbol bywa brany pod uwagę przez instytucje przyznające różne formy wsparcia i dofinansowania – na wniosek wpisuje się go też do legitymacji (§ 35 ust. 6).

Brakuje symbolu – co zrobić

1. Sprawdź, czy schorzenie jest udokumentowane (rozpoznanie, leczenie, wyniki) i czy realnie ogranicza funkcjonowanie.
2. W odwołaniu do WZON zaskarż orzeczenie w części dotyczącej symboli i wnieś o dodanie konkretnego symbolu – z uzasadnieniem, jak ta choroba ogranicza funkcjonowanie.
3. Wnieś o ocenę przez lekarza właściwej specjalności (§ 33 pkt 2–3 rozporządzenia).
4. W sądzie – o biegłego tej specjalności.

Sądy dopisują brakujące symbole: SR w Rybniku dodał 05-R po opinii biegłych ortopedów (V U 252/23), SR w Toruniu – kolejny symbol po opiniach biegłych czterech specjalności (IV U 160/23). Zob. wygrane.

Zespół ustala symbol na podstawie rozpoznań udokumentowanych w zaświadczeniu i dokumentacji (§ 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia – zaświadczenie z opisem stanu zdrowia, rozpoznaniem choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzonym aktualnymi wynikami badań). Jeśli choroba współistniejąca nie jest wpisana – zespół jej nie uwzględni. Poproś lekarza, by wpisał wszystkie rozpoznania wpływające na funkcjonowanie, a nie tylko chorobę zasadniczą.

Źródła

• Rozporządzenie w sprawie orzekania (t.j. Dz.U. 2026 poz. 677), § 5, 32, 35
• Ustawa o rehabilitacji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 884), art. 6b ust. 3
• SR w Rybniku, V U 252/23 · SR w Toruniu, IV U 160/23