Badanie i dokumenty · Opublikowano: 3.11.2026 · Stan prawny sprawdzony: 3.11.2026

Opiekun lub bliska osoba na badaniu u lekarza orzecznika ZUS

Osoba z zaburzeniami pamięci, chorobą psychiczną lub niepełnosprawnością intelektualną może podczas badania mówić, że radzi sobie ze wszystkim samodzielnie. Aby lekarz poznał faktyczny stan, złóż przed badaniem pisemny wniosek o obecność i wysłuchanie opiekuna lub bliskiej osoby.

Przepisy o orzecznictwie ZUS nie regulują wprost obecności osoby bliskiej na badaniu. Do postępowania w sprawach świadczeń stosuje się jednak Kodeks postępowania administracyjnego (art. 124 ustawy o FUS, art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a on daje kilka mocnych argumentów:

• Pełnomocnik – strona może działać przez pełnomocnika, którym może być każda pełnoletnia osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych (art. 32–33 k.p.a.). Pełnomocnictwo daje się na piśmie lub do protokołu.
• Czynny udział strony w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.).
• Obowiązek wyczerpującego zebrania dowodów (art. 77 § 1 k.p.a.) – informacje od osoby, która codziennie opiekuje się chorym, są dowodem w sprawie.
• Ocena NSE dotyczy potrzeby opieki innej osoby (art. 13 ust. 5 ustawy o FUS) – to właśnie opiekun wie, jak ta opieka wygląda.

Lekarz może z ważnych powodów przeprowadzić część badania bez osób trzecich (np. badanie fizykalne). Prosisz o to, by opiekun był wysłuchany i by jego wyjaśnienia trafiły do dokumentacji.

Opiekun prawny i kurator

Jeśli osoba jest ubezwłasnowolniona, działa za nią opiekun prawny lub kurator ustanowiony przez sąd – i to on składa wnioski, sprzeciwy, odwołania. Pokaż postanowienie sądu.

Co powinien przygotować opiekun

1. Pisemny opis dnia – konkretnie: czego chory nie zrobi sam, jak często potrzebuje pomocy, czy może zostać sam w domu, przykłady niebezpiecznych sytuacji (gaz, woda, zgubienie się, leki).
2. Kopie dokumentów od psychiatry, neurologa, psychologa i geriatry; zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej (OPS), środowiskowego domu samopomocy (ŚDS) lub warsztatu terapii zajęciowej (WTZ).
3. Pełnomocnictwo – jeśli ma działać w imieniu chorego.

Gdy ZUS odmawia udziału opiekuna

Poproś o zapisanie odmowy w dokumentacji. W sprzeciwie podnieś, że orzeczenie oparto na niepełnym materiale – bez informacji od osoby sprawującej opiekę (art. 77 § 1 k.p.a.), a chory nie jest w stanie sam wiarygodnie opisać swoich ograniczeń. W sądzie wnoś o przesłuchanie opiekuna w charakterze świadka.

Więcej o roli bliskich na komisjach – także w WZON: opiekun na komisji – prawo do wysłuchania i demencja i Alzheimer.

Źródła

• Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1691), art. 10, 32, 33, 77
• Ustawa o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1749 ze zm.), art. 13 ust. 5, art. 124
• Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 199), art. 123

To informacja, nie porada prawna. Zawsze sprawdź pouczenie w swoim orzeczeniu lub decyzji. Bezpłatna pomoc: gdzie szukać.