Orzecznictwo ZUS od 1 stycznia 2027 r. – co się zmienia dla Ciebie
Ustawa z 18 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2026 poz. 26) reformuje orzecznictwo ZUS, wprowadzając kluczowe zmiany od 1 stycznia 2027 r. Termin na sprzeciw pozostaje bez zmian – wynosi 14 dni – i bez jego złożenia sąd nadal odrzuci odwołanie oparte wyłącznie na zarzutach do orzeczenia.
Odmowa, częściowa zamiast całkowitej albo renta odebrana? Od orzeczenia lekarza orzecznika masz 14 dni na sprzeciw — bez niego sąd odrzuci odwołanie oparte wyłącznie na zarzutach do orzeczenia. Od decyzji ZUS masz miesiąc na odwołanie do sądu (bez opłat). Gdy termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie terminu. Gdy stan się pogorszył – nowy wniosek. Policz termin.
Najważniejsze w skrócie
| Do 31.12.2026 r. | Od 1.01.2027 r. | |
|---|---|---|
| kto rozpatruje sprzeciw | komisja lekarska ZUS | inny lekarz orzecznik; w sprawach szczególnie skomplikowanych – trzech lekarzy łącznie |
| termin na sprzeciw | 14 dni od doręczenia | 14 dni od doręczenia (bez zmian) |
| gdzie złożyć | przez oddział ZUS właściwy dla miejsca zamieszkania | do ZUS |
| kto wydaje orzeczenie | lekarz orzecznik | lekarz orzecznik, a w części spraw osoba wykonująca samodzielny zawód medyczny (pielęgniarka – NSE; fizjoterapeuta – rehabilitacja w prewencji rentowej) |
| zarzut wadliwości | Prezes ZUS, 14 dni od wydania | główny lekarz orzecznik lub zastępca, 14 dni od wydania |
| badanie zdalne | – | dopuszczalne, gdy pozwala na prawidłową ocenę |
| termin na orzeczenie | – | 30 dni od wszczęcia postępowania o orzeczenie, ponaglenie rozpatrywane w 7 dni |
| niestawiennictwo | wg rozporządzenia | wniosek w 7 dni, inaczej umorzenie lub wstrzymanie wypłaty |
Podstawa: art. 85a–85f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z 18.12.2025 r. oraz art. 43 tej ustawy (wejście w życie).
Sprzeciw po nowemu
- Sprzeciw wnosisz do ZUS w 14 dni od doręczenia (art. 85f ust. 1–2).
- Główny lekarz orzecznik kieruje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez lekarza orzecznika – innego niż ten, który wydał orzeczenie, z uwzględnieniem jego specjalizacji (art. 85f ust. 5 i 7).
- W sprawach szczególnie skomplikowanych – trzech lekarzy orzekających łącznie (art. 85f ust. 8).
- Lekarz nie jest związany zakresem sprzeciwu – oceni całość (art. 85f ust. 6). To działa w obie strony: może zmienić ustalenia na Twoją korzyść, ale może też zmienić te, których nie kwestionowałeś(-aś).
- Od orzeczenia po ponownym rozpatrzeniu nie ma kolejnego sprzeciwu – dalej idziesz do sądu (art. 85f ust. 9).
W sprzeciwie warto wnosić o skierowanie sprawy do lekarza konkretnej specjalności albo do trzech lekarzy – ustawa każe uwzględniać specjalizację i potrzebę kompleksowej oceny (art. 85f ust. 7).
Sprawy w toku
Do orzeczeń w sprawach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów stosuje się nowe art. 85c–85j (art. 38 ust. 1 ustawy z 18.12.2025 r.). W sprawie trwającej na przełomie 2026 i 2027 r. sama data wydania orzeczenia nie wystarcza do wyboru trybu. Znaczenie ma to, czy postępowanie jest nadal niezakończone. Sprawdź etap sprawy i pouczenie; poproś ZUS o pisemne potwierdzenie właściwego trybu. Nie odkładaj z tego powodu złożenia sprzeciwu w terminie. Gdy coś jest niejasne – pytaj ZUS na piśmie i zachowaj odpowiedź.
Nowe prawa
- 30 dni na orzeczenie od wszczęcia postępowania o jego wydanie (bez czasu na uzupełnienie dokumentacji i badanie). Po przekroczeniu – ponaglenie, które ZUS rozpatruje w 7 dni (art. 85e ust. 4–9).
- Uzasadnienie i pouczenie muszą być w orzeczeniu (art. 85e ust. 1).
- Badanie w miejscu pobytu za Twoją zgodą, gdy zaświadczenie lekarskie wskazuje, że nie możesz przyjść (art. 85c ust. 6).
Uwaga na fałszywe informacje
W internecie można spotkać teksty, że reforma weszła w życie 1 stycznia 2026 r. To nieprawda. Ustawa weszła w życie 13 kwietnia 2026 r., a przepisy o orzekaniu i sprzeciwie (art. 85a ust. 1, art. 85c–85j) – 1 stycznia 2027 r. (art. 43 pkt 3 ustawy z 18.12.2025 r.). Potwierdza to też odpowiedź MRPiPS na interpelację nr 16271.
Źródła
- Ustawa z 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 26), art. 1 pkt 9 (art. 85a–85j), art. 38, art. 43
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 477⁹ § 3¹ w brzmieniu od 1.01.2027
- MRPiPS – odpowiedź na interpelację nr 16271
Czytaj dalej
Narzędzia (działają tylko w Twojej przeglądarce, nic nie wysyłają): kwestionariusz potrzeb i wymaganego stażu · generator pism · kalkulator terminów · lista przed badaniem · pytania i odpowiedzi.