Doradca tymczasowy – jak chronić bliską osobę, zanim sąd orzeknie
Sprawa o ubezwłasnowolnienie trwa miesiącami. Jeśli w tym czasie ktoś wyłudza od bliskiej osoby pieniądze albo ona sama wyprzedaje majątek – poproś sąd o doradcę tymczasowego.
Kiedy
Sąd może ustanowić doradcę tymczasowego dla pełnoletniej osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, przy wszczęciu lub w toku postępowania, gdy uzna to za konieczne dla ochrony jej osoby lub mienia (art. 548 § 1 k.p.c.). Na wniosek uczestnika albo z urzędu.
Typowe sytuacje:
- seria pożyczek i chwilówek, których osoba nie pamięta,
- umowa przedwstępna sprzedaży mieszkania za ułamek wartości,
- „nowi przyjaciele”, którym osoba przelewa oszczędności,
- zaniedbanie opłat grożące eksmisją lub odcięciem prądu.
Co zmienia
Osoba, dla której ustanowiono doradcę tymczasowego, ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych na równi z osobą ubezwłasnowolnioną częściowo (art. 549 § 1 k.p.c.). Oznacza to, że umowy, którymi zaciąga zobowiązanie lub rozporządza prawem, wymagają zgody doradcy (art. 17 k.c.), a umowa zawarta bez zgody jest ważna dopiero po jej potwierdzeniu (art. 18 k.c.). Drobne sprawy codzienne i swój zarobek osoba załatwia sama.
Do doradcy stosuje się przepisy o kuratorze osoby częściowo ubezwłasnowolnionej (art. 549 § 2) – w ważniejszych sprawach też potrzebuje zezwolenia sądu opiekuńczego.
Od kiedy działa
Postanowienie staje się skuteczne z chwilą doręczenia go osobie, której dotyczy wniosek (art. 548 § 5). Gdy sąd zaniechał doręczeń ze względu na jej stan zdrowia – z chwilą wydania. Dlatego wniosek złóż jak najwcześniej, najlepiej razem z wnioskiem o ubezwłasnowolnienie.
Kto może być doradcą
Przede wszystkim małżonek, krewny lub inna osoba bliska, jeśli nie sprzeciwia się temu dobro osoby (art. 548 § 3). Sąd może poprosić organizację pozarządową o wskazanie kandydata (art. 548 § 4). Przed ustanowieniem doradcy sąd musi wysłuchać osobę (art. 548 § 2).
Jak długo
Postanowienie traci moc, gdy wniosek o ubezwłasnowolnienie zostanie prawomocnie oddalony lub odrzucony albo postępowanie umorzone, albo gdy po orzeczeniu ubezwłasnowolnienia ustanowiony zostanie opiekun lub kurator (art. 550 § 1). Sąd odwołuje doradcę wcześniej, gdy ustała potrzeba ochrony (art. 550 § 2).
Odwołanie
Na postanowienie o ustanowieniu lub odwołaniu doradcy przysługuje zażalenie (art. 551 § 2) – w terminie tygodnia od doręczenia (art. 394 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Osoba, której dotyczy wniosek, może zaskarżyć je sama, nawet gdy ma doradcę (art. 560 § 1).
Co jeszcze zrobić od razu
- Zgłoś oszustwo na policję – wyłudzenie od osoby, która nie rozumie skutków, to przestępstwo.
- Bank: zgłoś podejrzenie wyłudzenia i poproś o limity transakcji. Osoba może też zastrzec swój numer PESEL – w aplikacji mObywatel albo w urzędzie gminy – co utrudnia zaciąganie kredytów na jej dane.
- Umowy zawarte w stanie wyłączającym świadomość są nieważne (art. 82 k.c.) – zachowaj dokumenty; po ustanowieniu doradcy lub opiekuna można dochodzić unieważnienia.
Przygotuj wniosek o doradcę tymczasowego
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? Złóż wniosek o przesłuchanie bliskiego, który zna jej codzienne funkcjonowanie – jako wnioskodawcy albo świadka – i o jego obecność przy wysłuchaniu, jeśli pomaga to osobie się porozumieć. Biegli i sąd widzą człowieka przez kwadrans; opiekun widzi go codziennie.
Czytaj dalej
Sąd ubezwłasnowolnił wbrew woli, oddalił wniosek albo odmówił zgody? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie przy przedłużonym uzasadnieniu, zgodnie z pouczeniem sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Zażalenie – tydzień. Termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Prawomocne ubezwłasnowolnienie zawsze można zmienić lub uchylić, gdy zmieni się stan zdrowia (art. 559 k.p.c.); od postanowienia sądu II instancji w sprawie o ubezwłasnowolnienie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (art. 519¹ § 1 k.p.c.) – w 2 miesiące od doręczenia, przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach opiekuńczych, np. o zezwolenie, kasacji nie ma – art. 519¹ § 2). Jak się odwołać · policz termin · przygotuj apelację.
Narzędzia: czy potrzebne jest ubezwłasnowolnienie, czy wystarczy pełnomocnictwo · generator pism · kalendarz terminów opiekuna. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.