Spis inwentarza czy wykaz inwentarza?
Przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadasz za długi do wartości stanu czynnego spadku. Tę wartość ustala wykaz albo spis inwentarza (art. 1031 § 2 k.c.). Bez nich spór z wierzycielem o wartość spadku jest trudniejszy.
Różnica w jednym zdaniu
Wykaz inwentarza sporządzasz sam i składasz w sądzie albo u notariusza. Spis inwentarza sporządza komornik na podstawie postanowienia sądu spadku – sam szuka majątku i długów.
| Wykaz inwentarza | Spis inwentarza | |
|---|---|---|
| Kto sporządza | spadkobierca (zapisobierca windykacyjny, wykonawca testamentu) | komornik |
| Gdzie | sąd spadku lub sąd Twojego miejsca zamieszkania (urzędowy wzór) albo notariusz – protokół (art. 1031¹ k.c., art. 636³ k.p.c.) | wniosek do sądu spadku albo bezpośrednio do komornika (art. 637–637¹ k.p.c.) |
| Koszt | w sądzie – bez opłaty sądowej w przepisach, które sprawdziliśmy; u notariusza – taksa za protokół + VAT | 100 zł opłaty od wniosku + koszty komornicze i ewentualnie biegłego |
| Czas | od ręki | tygodnie lub miesiące |
| Kto może żądać | tylko spadkobierca i wymienione osoby | także uprawniony do zachowku, zapisobierca i wierzyciel z pisemnym dowodem (art. 637 § 1 k.p.c.) |
| Dla kogo | znasz majątek i długi | nie wiesz, co jest w spadku, albo rodzina jest skłócona |
Wykaz inwentarza – co wpisać
Z należytą starannością ujawniasz (art. 1031¹ § 3 k.c.):
- przedmioty należące do spadku – mieszkanie, samochód, rachunki, udziały, wierzytelności,
- przedmioty zapisów windykacyjnych,
- wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku (dnia śmierci),
- długi spadkowe i ich wysokość na dzień śmierci.
Wykaz może złożyć kilku spadkobierców wspólnie (§ 2). Gdy później wyjdzie nowy składnik lub dług – uzupełniasz wykaz (§ 4). Sąd spadku zarządza ogłoszenie o złożeniu wykazu (art. 636³ § 3 k.p.c.).
Pomoc: wzór – wykaz inwentarza (karta pomocnicza do zebrania danych majątku i długów; w sądzie wykaz składa się na urzędowym formularzu, a u notariusza obejmuje go protokół).
Spis inwentarza – jak to wygląda
- Składasz wniosek do sądu spadku (sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego – art. 628 k.p.c.) albo bezpośrednio do komornika. Uprawdopodabniasz, że jesteś spadkobiercą – np. odpisem aktu stanu cywilnego.
- Sąd wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu i zarządza ogłoszenie (art. 637 § 3 k.p.c.). Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 4).
- Komornik zawiadamia o terminie spadkobierców i uczestników (art. 638⁷ k.p.c.), ustala z urzędu majątek i długi, wycenia je według stanu i cen z chwili otwarcia spadku (art. 638⁸ k.p.c.).
- Gdy wniosek złożyłeś bezpośrednio komornikowi, a sąd go potem oddali lub odrzuci – sporządzony spis działa jak wykaz inwentarza (art. 637¹ § 2 k.p.c.).
Wzór: wniosek o spis inwentarza.
Ważne: spis nie wstrzymuje 6-miesięcznego terminu na odrzucenie spadku. Jeśli rozważasz odrzucenie, a spis się przeciąga – podejmij decyzję na podstawie tego, co wiesz, przed końcem terminu.
Kiedy co wybrać
- Wykaz – znasz majątek (mieszkanie, konto) i długi (kredyt, karta). Szybko i tanio.
- Spis – nie masz dostępu do dokumentów, rodzina ukrywa informacje, zmarły prowadził firmę, chcesz mieć niezależne ustalenie wartości przeciwko wierzycielom.
- Nic – gdy spadek odrzucasz. Odrzucającemu ani wykaz, ani spis nie są potrzebne.
Co grozi za błędy
Ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeśli spadkobierca podstępnie:
- pominął w wykazie albo nie podał do spisu przedmiotów spadku lub zapisów windykacyjnych,
- uwzględnił w wykazie lub podał do spisu nieistniejące długi (art. 1031 § 2 zd. 2 k.c.).
Zwykła pomyłka to nie podstęp – ale uzupełnij wykaz, gdy tylko ją zauważysz.
Jak użyć wykazu wobec wierzyciela
Wartość stanu czynnego z wykazu lub spisu to granica Twojej odpowiedzialności. Powołaj się na nią:
- w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty (gotowe pismo),
- w odpowiedzi na pozew i w sprzeciwie od nakazu – z wnioskiem o zastrzeżenie ograniczenia w wyroku (art. 319 k.p.c.),
- wobec komornika – gdy zastrzeżenie jest w tytule wykonawczym (art. 837 k.p.c.).
Pamiętaj o kolejności spłat – kto spłaca jednych wierzycieli, wiedząc o innych, może odpowiadać ponad stan czynny (art. 1032 § 2 k.c.).
Czytaj dalej
Sąd odmówił zgody na odrzucenie spadku za dziecko, nie zatwierdził uchylenia się, stwierdził nabycie spadku niezgodnie z prawdą? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. W sprawach spadkowych od postanowienia sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego – 2 miesiące, przez adwokata lub radcę (art. 519¹ § 1 i art. 398⁵ k.p.c.; nie w sprawach o spis inwentarza i zabezpieczenie spadku). Prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić w osobnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.). Komornik ściąga dług zmarłego mimo odrzucenia – powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: co zrobić po śmierci bliskiego – lista zadań z datami · kalkulator terminów spadkowych · generator pism. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.