Biegły sądowy w sprawie z ZUS i zastrzeżenia do jego opinii
W sprawach o rentę lub niezdolność do samodzielnej egzystencji sąd opiera się na opiniach biegłych lekarzy. Choć nie ocenia stanu zdrowia samodzielnie, może zażądać wyjaśnień lub powołać innego biegłego, gdy opinia jest niepełna bądź sprzeczna. Twoje pisemne zastrzeżenia pozwalają to zakwestionować.
Odmowa, częściowa zamiast całkowitej albo renta odebrana? Od orzeczenia lekarza orzecznika masz 14 dni na sprzeciw — bez niego sąd odrzuci odwołanie oparte wyłącznie na zarzutach do orzeczenia. Od decyzji ZUS masz miesiąc na odwołanie do sądu (bez opłat). Gdy termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie terminu. Gdy stan się pogorszył – nowy wniosek. Policz termin.
Rola biegłego
W sprawach o rentę ocena niezdolności do pracy wymaga wiadomości specjalnych i musi opierać się na opinii biegłych o wiedzy medycznej adekwatnej do Twoich schorzeń. Sąd nie może rozstrzygnąć kwestii medycznej wbrew opinii biegłego specjalisty, ani odrzucić opinii na podstawie „zdrowego rozsądku” – potrzebna jest opinia innego biegłego (wyrok SN z 28.04.2016 r., III UK 120/15, i powołane tam orzecznictwo).
Podstawa procesowa: sąd może wezwać jednego lub kilku biegłych (art. 278 § 1 k.p.c.), biegli mogą złożyć opinię łączną (art. 285 § 2), a sąd może zażądać ustnego lub pisemnego uzupełnienia opinii, jej wyjaśnienia albo dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych (art. 286).
Termin na zastrzeżenia
Termin wyznacza sąd w piśmie, z którym przesyła opinię (zwykle kilka dni do kilku tygodni). Policz go w kalkulatorze terminów – wybierz „zastrzeżenia do opinii biegłego” i wpisz liczbę dni z pisma sądu. Zastrzeżenia zgłoszone po terminie sąd może pominąć.
Jak czytać opinię
Sprawdź po kolei:
- Czy biegły Cię zbadał i jak długo, czy tylko przejrzał akta.
- Czy odniósł się do wszystkich dokumentów – wypisów, opinii specjalistów, wyników.
- Czy są wszystkie potrzebne specjalności – np. depresja oceniona tylko przez ortopedę to błąd.
- Czy jest ocena łączna – czy wszystkie schorzenia razem (a nie każde osobno) wykluczają pracę. SN wymaga tu wiadomości specjalnych, np. biegłego medycyny pracy, który oceni całość (III UK 143/15; III UK 120/15).
- Czy uwzględniono Twoje kwalifikacje – wykształcenie, rodzaj pracy, wiek, przerwę w pracy (art. 13 ust. 1 ustawy o FUS; SN w III UK 143/15 wskazał m.in. na znaczenie 20-letniej przerwy w aktywności zawodowej).
- Czy wnioski wynikają z opisu – np. biegły opisuje ciężkie ograniczenia ruchu, a wnioskuje „zdolna do pracy”.
- Czy dwie opinie są sprzeczne – sąd musi wyjaśnić różnice: przez uzupełnienie opinii, wyjaśnienie rozbieżności między opiniami biegłych albo powołanie kolejnego biegłego (III UK 120/15).
Jak napisać zastrzeżenia
- Opisz zarzuty punkt po punkcie. Przy każdym wskaż konkretny dokument („biegły nie odniósł się do wypisu z oddziału neurologii z 12.03.2026 r., w którym…”).
- Wnioski: o opinię uzupełniającą, o wezwanie biegłego na rozprawę, o opinię biegłego innej specjalności lub innego biegłego tej samej specjalności, o opinię łączną.
- Bez obraźliwych sformułowań – krytykuj opinię, nie osobę.
Użyj generatora zastrzeżeń – wybierz argumenty: pominięcie dokumentacji, brak specjalisty, brak oceny całościowej, sprzeczność z dokumentacją. Albo pobierz wzór.
Gdy sąd oddali Twój wniosek
Jeśli sąd oddali wniosek o innego biegłego na rozprawie, poproś o wpisanie zastrzeżenia do protokołu (art. 162 § 1 k.p.c.). Strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego nie traci prawa do podniesienia tego w apelacji, nawet bez zastrzeżenia (art. 162 § 2), ale zastrzeżenie pomaga. W apelacji zarzuć naruszenie art. 278 § 1 i 286 k.p.c.
Przykłady
- SA w Poznaniu (III AUa 874/23, 29.01.2026) oddalił apelację ZUS, który zarzucał sądowi okręgowemu m.in. oddalenie wniosku o opinię innego biegłego diabetologa. Ubezpieczona zachowała świadczenie uzupełniające i dodatek pielęgnacyjny przyznane na stałe.
- SO Warszawa-Praga (VII U 1016/21, 29.08.2025) pominął wniosek ZUS o kolejnego biegłego neurologa i przyznał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe. Sąd uznał, że to, iż konsultant ZUS nie stwierdził wcześniej istotnych nieprawidłowości, nie wystarcza, by podważyć opinie biegłych.
Więcej: wygrane sprawy.
Źródła
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), art. 162, 278, 285, 286
- Wyrok SN z 28.04.2016 r., III UK 120/15 (SAOS)
- Wyrok SN z 12.05.2016 r., III UK 143/15 (SAOS)
- Wyrok SA w Poznaniu z 29.01.2026 r., III AUa 874/23 (SAOS)
- Wyrok SO Warszawa-Praga z 29.08.2025 r., VII U 1016/21 (SAOS)
Czytaj dalej
Narzędzia (działają tylko w Twojej przeglądarce, nic nie wysyłają): kwestionariusz potrzeb i wymaganego stażu · generator pism · kalkulator terminów · lista przed badaniem · pytania i odpowiedzi.