Sąd czy notariusz: stwierdzenie nabycia spadku a akt poświadczenia dziedziczenia
Żeby sprzedać mieszkanie, przepisać samochód czy wypłacić pieniądze z banku, potrzebujesz dowodu, że jesteś spadkobiercą: postanowienia sądu albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). Mają tę samą moc. Różnią się ceną, czasem i warunkami.
Porównanie
| Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) | Postanowienie sądu | |
|---|---|---|
| Kiedy | wszyscy możliwi spadkobiercy (i zapisobiercy windykacyjni) są zgodni i biorą udział | zawsze, także przy sporze |
| Ograniczenia | nie przy testamencie szczególnym; notariusz odmówi przy wątpliwościach co do spadkobierców lub udziałów (art. 95a, 95e ustawy – Prawo o notariacie) | brak |
| Koszt | od 5.11.2026: protokół dziedziczenia do 200 zł + akt do 200 zł (z zapisem windykacyjnym do 300 zł) netto + 23% VAT + wypisy | 100 zł opłaty od wniosku (art. 49 u.k.s.c.) + koszty doręczeń i ewentualnie ogłoszeń |
| Czas | jednego dnia | od kilku tygodni do wielu miesięcy |
| Moc | po zarejestrowaniu – jak prawomocne postanowienie (art. 95j ustawy) | prawomocne postanowienie |
Do 4.11.2026 r. maksymalne stawki notarialne były o połowę niższe (po 100 zł za protokół i za akt). Zobacz tabelę kosztów.
W obu przypadkach nie wcześniej niż 6 miesięcy od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu (art. 1026 k.c.).
U notariusza
- Wszystkie osoby zainteresowane – możliwi spadkobiercy ustawowi i testamentowi oraz zapisobiercy windykacyjni (art. 95aa) – stawiają się razem. Kto odrzucił spadek, nie jest już osobą zainteresowaną.
- Notariusz poucza o odpowiedzialności karnej i spisuje protokół dziedziczenia (art. 95b–95c): zgodne żądanie, oświadczenia o osobach, które mogłyby dziedziczyć, o testamentach, o braku wcześniejszego postanowienia lub APD, o gospodarstwie rolnym, o oświadczeniach spadkowych.
- Notariusz sporządza akt i rejestruje go w Rejestrze Spadkowym.
Nie wszyscy mogą przyjść? Jedna osoba zamawia projekt protokołu dziedziczenia, a pozostali potwierdzają go i zgadzają się na spisanie protokołu – przed tym samym albo innym notariuszem, nawet w innym mieście (art. 95ca). Potem wystarczy obecność jednej osoby.
Weź: dowody osobiste, odpis skrócony aktu zgonu, odpisy aktów urodzenia (dzieci), małżeństwa (małżonek, córki po zmianie nazwiska), oryginał testamentu, wypisy oświadczeń o odrzuceniu spadku.
W sądzie
Wniosek do sądu spadku – sądu rejonowego ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego (art. 628 k.p.c.). Złożyć go może każdy, kto ma interes, także wierzyciel. We wniosku wskaż wszystkich znanych spadkobierców z adresami i testamenty. Opłata 100 zł.
Sąd przeprowadza rozprawę, wzywa uczestników, otwiera testament, czasem wzywa nieznanych spadkobierców przez ogłoszenie. Postanowienie stwierdza, kto i w jakich udziałach dziedziczy – niezależnie od wniosku, zgodnie z prawem.
Wzór: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.
Kiedy tylko sąd
- Spór o testament (podrobiony, niezdolność testatora, kilka testamentów).
- Ktoś z rodziny nie chce współpracować albo nie wiadomo, gdzie jest.
- Testament ustny lub inny testament szczególny.
- Notariusz odmówił (art. 95e § 2).
Jeśli postanowienie jest złe
Pominął Cię sąd, przyjął zły testament albo złe udziały? Apelacja w terminie 2 tygodni (lub 3 tygodni, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem; opłata 100 zł (art. 50 u.k.s.c.). Zawsze sprawdź pouczenie w postanowieniu sądu. Po uprawomocnieniu pozostaje wniosek o zmianę lub uchylenie stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 k.p.c.) – uczestnik dawnej sprawy może go oprzeć tylko na podstawie, której nie mógł wcześniej powołać, i musi złożyć go w rok od uzyskania tej możności.
Co potem
- SD-Z2 w 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia albo od zarejestrowania aktu – jak.
- Wpis do księgi wieczystej – po APD wniosek o wpis składa sam notariusz, najpóźniej w dniu sporządzenia odpowiedniego protokołu, jeśli następstwo prawne jest wykazane dokumentami (art. 95j § 2–3 Prawa o notariacie). Po postanowieniu sądu składasz wniosek KW-WPIS sam. Opłata: jedna stała opłata 150 zł niezależnie od liczby udziałów (art. 42 ust. 3 u.k.s.c.).
- Bank, ZUS, wydział komunikacji – przedstaw wypis lub odpis.
- Kilku spadkobierców – dział spadku.
Europejskie poświadczenie spadkowe
Majątek za granicą w UE? Notariusz albo sąd wyda europejskie poświadczenie spadkowe – u notariusza od 5.11.2026 r. do 600 zł netto + VAT.
Spadkobierca z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? W sprawie o zgodę sądu, o stwierdzenie nabycia spadku i u notariusza wnieś o jego wysłuchanie w miejscu pobytu i o udział bliskiej osoby, która się nim opiekuje – jako uczestnika albo świadka. Gdy osoba nie jest w stanie złożyć oświadczenia, a trzeba odrzucić spadek, potrzebny jest przedstawiciel: opiekun albo kurator.
Czytaj dalej
Sąd odmówił zgody na odrzucenie spadku za dziecko, nie zatwierdził uchylenia się, stwierdził nabycie spadku niezgodnie z prawdą? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. W sprawach spadkowych od postanowienia sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego – 2 miesiące, przez adwokata lub radcę (art. 519¹ § 1 i art. 398⁵ k.p.c.; nie w sprawach o spis inwentarza i zabezpieczenie spadku). Prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić w osobnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.). Komornik ściąga dług zmarłego mimo odrzucenia – powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: co zrobić po śmierci bliskiego – lista zadań z datami · kalkulator terminów spadkowych · generator pism. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.