Odrzucenie spadku przez opiekuna prawnego – jak zdążyć w terminie
Zmarł ktoś z rodziny podopiecznego i zostawił długi? Masz sześć miesięcy, ale najpierw potrzebujesz zgody sądu. Dobra wiadomość: na czas tej sprawy termin stoi w miejscu.
Dlaczego zgoda sądu
Odrzucenie spadku to czynność przekraczająca zwykły zarząd – opiekun i kurator potrzebują zezwolenia (art. 156 i art. 101 § 3 w zw. z art. 155 § 2 i art. 175 k.r.o.). Ułatwienie z art. 101 § 4 k.r.o. (odrzucenie bez zgody sądu) dotyczy tylko rodziców odrzucających spadek w imieniu małoletniego dziecka – nie opiekuna dorosłego.
Kto wydaje zezwolenie
- Zwykle sąd opiekuńczy (rejonowy, wydział rodzinny) prowadzący opiekę.
- Gdy toczy się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, zezwolenie na proste przyjęcie lub odrzucenie wydaje sąd spadku, a wniosek złożony wcześniej w sądzie opiekuńczym zostanie mu przekazany (art. 640¹ k.p.c.).
Termin: 6 miesięcy, ale z zawieszeniem
- Oświadczenie składa się w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca (w imieniu podopiecznego – opiekun) dowiedział się o tytule powołania (art. 1015 § 1 k.c.).
- Jeżeli oświadczenie wymaga zezwolenia sądu, bieg terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania o zezwolenie (art. 1015 § 1² k.c.). Po uprawomocnieniu się zezwolenia termin biegnie dalej – od miejsca, w którym stanął.
- Do zachowania terminu wystarczy też złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ k.c.).
Praktyka: złóż wniosek o zezwolenie od razu, gdy dowiesz się o spadku. Gdy dostaniesz prawomocne postanowienie – idź do notariusza tego samego tygodnia. Notariusz pobiera za sporządzenie protokołu z przyjęcia lub odrzucenia spadku maksymalnie do 100 zł netto (stawka obowiązująca od 5.11.2026 r.; do 4.11.2026 r. stawka wynosiła 50 zł netto; § 8 pkt 9 rozporządzenia w sprawie taksy, Dz.U. 2026 poz. 1370). Do tego dochodzi 23% VAT i taksa za wypisy.
Kalendarz opiekuna policzy, ile dni zostało, uwzględniając zawieszenie.
Co napisać we wniosku
- Kto zmarł, kiedy, jaki jest tytuł powołania (ustawa/testament).
- Długi i majątek – wartości, choćby szacunkowo: kredyty, komornik, zaległości w ZUS czy US, alimenty.
- Dlaczego przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza nie wystarczy: wierzyciele i tak mogą prowadzić egzekucję do wartości stanu czynnego spadku, trzeba sporządzić urzędowy spis inwentarza lub złożyć wykaz inwentarza (wypełniony na pomocniczej karcie w sądzie lub u notariusza), a podopieczny zostaje uwikłany w lata sporów.
- Że odrzucenie leży w interesie podopiecznego.
Generator wniosku – wybierz „odrzucenie spadku”.
Gdy termin minie
Brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Podopieczny odpowiada wtedy za długi tylko do wartości stanu czynnego spadku – nie całym swoim majątkiem. To ograniczenie, ale nie pełna ochrona. Jeśli przegapiłeś termin z powodu błędu lub groźby, sąd może zatwierdzić uchylenie się od skutków niezachowania terminu (art. 1019 k.c.) – to trudna sprawa, skorzystaj z pomocy prawnika.
Uwaga na zstępnych podopiecznego
Gdy podopieczny skutecznie odrzuci spadek, traktuje się go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku – spadek przechodzi na jego dzieci (art. 1020 k.c.). Jeśli są małoletnie, ich rodzice też muszą zdecydować o odrzuceniu. Więcej o spadkach: moduł spadki.
Czytaj dalej
Sąd ubezwłasnowolnił wbrew woli, oddalił wniosek albo odmówił zgody? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie przy przedłużonym uzasadnieniu, zgodnie z pouczeniem sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Zażalenie – tydzień. Termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Prawomocne ubezwłasnowolnienie zawsze można zmienić lub uchylić, gdy zmieni się stan zdrowia (art. 559 k.p.c.); od postanowienia sądu II instancji w sprawie o ubezwłasnowolnienie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (art. 519¹ § 1 k.p.c.) – w 2 miesiące od doręczenia, przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach opiekuńczych, np. o zezwolenie, kasacji nie ma – art. 519¹ § 2). Jak się odwołać · policz termin · przygotuj apelację.
Narzędzia: czy potrzebne jest ubezwłasnowolnienie, czy wystarczy pełnomocnictwo · generator pism · kalendarz terminów opiekuna. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.