Dom pomocy społecznej dla osoby ubezwłasnowolnionej – zgoda sądu i prawa podopiecznego
DPS to decyzja o całym życiu człowieka. Dlatego opiekun prawny nie może jej podjąć sam – potrzebuje zezwolenia sądu, a jeśli podopieczny umie powiedzieć, czego chce, także jego zgody.
Kto decyduje
| Sytuacja | Co potrzebne |
|---|---|
| osoba ubezwłasnowolniona całkowicie | pisemna zgoda opiekuna wyrażona po zezwoleniu sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania (art. 38 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego) |
| osoba całkowicie ubezwłasnowolniona zdolna do wyrażenia zgody | dodatkowo jej zgoda; gdy ona i opiekun mówią co innego – orzeczenie sądu (art. 38 ust. 4) |
| osoba z zaburzeniami psychicznymi, która się nie zgadza, a zgadza się jej przedstawiciel | orzeczenie sądu opiekuńczego (art. 38 ust. 2) |
| nikt się nie zgadza, a brak opieki zagraża życiu | wniosek OPS (albo kierownika szpitala psychiatrycznego) do sądu o przyjęcie bez zgody (art. 39 ust. 1–2) |
| osoba niezdolna do wyrażenia zgody | o skierowaniu orzeka sąd opiekuńczy (art. 39 ust. 3) |
Częściowe ubezwłasnowolnienie nie odbiera prawa do decyzji – osoba częściowo ubezwłasnowolniona sama wyraża zgodę na DPS.
Dwie ścieżki naraz
- Administracyjna – ośrodek pomocy społecznej (OPS/MOPS) prowadzi wywiad, wydaje decyzję o skierowaniu i o opłacie. Opiekun składa wniosek i podpisuje dokumenty w imieniu podopiecznego.
- Sądowa – zezwolenie sądu opiekuńczego na zgodę opiekuna. Złóż wniosek równolegle, żeby nie czekać. Opłata 100 zł albo wniosek o zwolnienie. Generator: wniosek o zezwolenie – DPS
Co napisać sądowi
- Jakiej opieki podopieczny potrzebuje całodobowo – konkretnie: nocne wstawanie, upadki, ucieczki z domu, karmienie, higiena, leki.
- Co już próbowano: usługi opiekuńcze, specjalistyczne usługi, dzienny dom pobytu, pomoc rodziny – i dlaczego nie wystarcza. DPS przysługuje, gdy nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych (art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
- Zdanie podopiecznego – nawet jeśli nie może się formalnie zgodzić, napisz, co mówi i czego chce. Sąd i tak go wysłucha.
- Wybrany DPS: blisko rodziny, odpowiedniego typu (dla osób przewlekle psychicznie chorych, z niepełnosprawnością intelektualną, w podeszłym wieku).
Opłata
Płacą w kolejności (art. 61 ustawy o pomocy społecznej):
- mieszkaniec – nie więcej niż 70% swojego dochodu,
- małżonek, zstępni przed wstępnymi – tylko gdy ich dochód przekracza 300% kryterium dochodowego i tak, by po opłacie zostało im co najmniej 300% kryterium,
- gmina – różnicę.
Opłatę z dochodu podopiecznego (renta) ZUS lub opiekun przekazuje do DPS – to zwykły zarząd, nie wymaga dodatkowej zgody sądu. Wykaż ją w sprawozdaniu. Jak DPS wpływa na świadczenie wspierające – zob. DPS a świadczenie wspierające.
Opiekun prawny w DPS
Opieka nie kończy się z chwilą przyjęcia do DPS. Nadal:
- reprezentujesz podopiecznego, zarządzasz jego majątkiem, składasz sprawozdania,
- odwiedzasz go i sprawdzasz warunki – możesz żądać informacji o stanie zdrowia,
- pilnujesz badań stanu zdrowia psychicznego co najmniej raz na 6 miesięcy (art. 38 ust. 5) – jeśli wynik wskazuje, że pobyt nie jest już uzasadniony, wnioskuj o zmianę.
Jeśli nie możesz dalej sprawować opieki, nie porzucaj jej – złóż wniosek o zwolnienie. Gdy brak kandydatów, sąd może powierzyć opiekę np. pracownikowi DPS lub OPS.
Odmowa zezwolenia
Postanowienie sądu w sprawie zezwolenia możesz zaskarżyć apelacją w 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli prezes sądu przedłużył sporządzenie uzasadnienia i tak wynika z pouczenia sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Szczegóły: odwołanie od postanowienia sądu.
Czytaj dalej
Sąd ubezwłasnowolnił wbrew woli, oddalił wniosek albo odmówił zgody? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie przy przedłużonym uzasadnieniu, zgodnie z pouczeniem sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Zażalenie – tydzień. Termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Prawomocne ubezwłasnowolnienie zawsze można zmienić lub uchylić, gdy zmieni się stan zdrowia (art. 559 k.p.c.); od postanowienia sądu II instancji w sprawie o ubezwłasnowolnienie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (art. 519¹ § 1 k.p.c.) – w 2 miesiące od doręczenia, przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach opiekuńczych, np. o zezwolenie, kasacji nie ma – art. 519¹ § 2). Jak się odwołać · policz termin · przygotuj apelację.
Narzędzia: czy potrzebne jest ubezwłasnowolnienie, czy wystarczy pełnomocnictwo · generator pism · kalendarz terminów opiekuna. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.