Zgoda na leczenie osoby ubezwłasnowolnionej lub niezdolnej do świadomej zgody
Szpital mówi „przyprowadźcie opiekuna prawnego albo zgodę sądu”? Nie zawsze trzeba od razu ubezwłasnowolnienia. Zasady są inne dla zwykłego badania, inne dla operacji – i w każdej sytuacji liczy się głos samego pacjenta.
Trzy poziomy
| Czynność | Pacjent niezdolny do świadomej zgody | Podstawa |
|---|---|---|
| badanie | przedstawiciel ustawowy, a także opiekun faktyczny | art. 32 ust. 2–3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty |
| inne świadczenia (leczenie) | przedstawiciel ustawowy; gdy go nie ma lub nie da się z nim porozumieć – sąd opiekuńczy | art. 32 ust. 2 i 8 |
| zabieg operacyjny, leczenie o podwyższonym ryzyku | pisemna zgoda przedstawiciela ustawowego; gdy go nie ma – sąd opiekuńczy | art. 34 ust. 1 i 3 |
Opiekun faktyczny to osoba, która bez obowiązku ustawowego stale sprawuje opiekę nad pacjentem, który z powodu wieku, stanu zdrowia albo stanu psychicznego takiej opieki wymaga (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta). Może zgodzić się na badanie – ale nie na operację.
Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie
Zgodę wyraża opiekun prawny (przedstawiciel ustawowy). Jeżeli podopieczny jest w stanie z rozeznaniem wypowiedzieć opinię, potrzebna jest także jego zgoda (art. 32 ust. 4). Ubezwłasnowolnienie nie wyłącza głosu człowieka w sprawie jego ciała.
Gdy pacjent się sprzeciwia
Jeśli osoba ubezwłasnowolniona albo chora psychicznie lub z niepełnosprawnością intelektualną, ale mająca dostateczne rozeznanie, sprzeciwia się leczeniu – oprócz zgody przedstawiciela potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego (art. 32 ust. 6, art. 34 ust. 5).
Gdy opiekun odmawia, a chodzi o życie
Jeśli przedstawiciel ustawowy nie zgadza się na zabieg niezbędny dla uratowania życia lub uniknięcia ciężkiego uszczerbku – lekarz może wystąpić do sądu opiekuńczego (art. 34 ust. 6). W nagłych przypadkach, gdy zwłoka grozi utratą życia lub ciężkim uszczerbkiem, lekarz działa bez zgody, konsultując się w miarę możliwości z drugim lekarzem, i niezwłocznie zawiadamia przedstawiciela, opiekuna faktycznego lub sąd (art. 33, art. 34 ust. 7).
Który sąd
Wniosek o zgodę na czynność medyczną składa się do sądu opiekuńczego, w którego okręgu czynność ma być wykonana – czyli zwykle sądu rejonowego właściwego dla szpitala (art. 32 ust. 10). Wniosek może złożyć szpital, rodzina, opiekun faktyczny. W pilnych sprawach sądy rozpoznają takie wnioski szybko – powołaj się na termin zabiegu.
Jak napisać wniosek do sądu o zgodę na zabieg
Krótko i konkretnie: kto jest pacjentem (dane, PESEL, gdzie przebywa), jaki zabieg i kiedy jest zaplanowany, dlaczego pacjent nie może sam wyrazić zgody (zaświadczenie lekarza), co mówi lekarz prowadzący o korzyściach i ryzyku, co grozi bez zabiegu i jakie jest zdanie samego pacjenta. Dołącz zaświadczenie ze szpitala. Napisz na górze „PILNE – termin zabiegu: …”.
Czy trzeba ubezwłasnowolnić, żeby leczyć?
Nie. Dla pojedynczych decyzji medycznych wystarczy zgoda sądu opiekuńczego na konkretne leczenie. Jeśli decyzji będzie więcej, a pacjent ma niepełnosprawność, rozważ kuratora z art. 183 k.r.o.. Pacjent zdolny do zgody może też upoważnić bliskiego do informacji o stanie zdrowia i dokumentacji (art. 9 i art. 26 ustawy o prawach pacjenta) – zrób to, póki może: pełnomocnictwo zamiast ubezwłasnowolnienia.
Czytaj dalej
Sąd ubezwłasnowolnił wbrew woli, oddalił wniosek albo odmówił zgody? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie przy przedłużonym uzasadnieniu, zgodnie z pouczeniem sądu – art. 369 § 1 i § 1¹ k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. Zażalenie – tydzień. Termin minął bez Twojej winy – wniosek o przywrócenie w tydzień od ustania przeszkody (art. 168–169 k.p.c.). Prawomocne ubezwłasnowolnienie zawsze można zmienić lub uchylić, gdy zmieni się stan zdrowia (art. 559 k.p.c.); od postanowienia sądu II instancji w sprawie o ubezwłasnowolnienie przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (art. 519¹ § 1 k.p.c.) – w 2 miesiące od doręczenia, przez adwokata lub radcę prawnego (w sprawach opiekuńczych, np. o zezwolenie, kasacji nie ma – art. 519¹ § 2). Jak się odwołać · policz termin · przygotuj apelację.
Narzędzia: czy potrzebne jest ubezwłasnowolnienie, czy wystarczy pełnomocnictwo · generator pism · kalendarz terminów opiekuna. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.