Termin na odrzucenie spadku – 6 miesięcy, ale od kiedy?
Termin wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Dla każdego spadkobiercy może skończyć się w innym dniu. Termin jest zawity – po nim odrzucenie nie działa.
Od kiedy liczyć
Ustawa mówi o dniu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania – czyli o tym, że i z jakiego powodu dziedziczy. Zwykle:
| Kto | Termin liczy się od |
|---|---|
| małżonek, dzieci zmarłego (bez testamentu) | dnia, w którym dowiedziały się o śmierci – zwykle dzień śmierci |
| wnuki po odrzuceniu przez rodzica | dnia, w którym dowiedziały się (a za niepełnoletnich – rodzic) o odrzuceniu przez rodzica |
| rodzice, rodzeństwo po odrzuceniu przez dzieci | dnia, w którym dowiedzieli się, że dzieci i wnuki odrzuciły |
| spadkobierca z testamentu | dnia, w którym dowiedział się o testamencie (często – ogłoszenie testamentu) |
| ktoś, kto nie wiedział o śmierci | dnia, w którym dowiedział się o śmierci i o pokrewieństwie |
Sądy rozumieją „dowiedzenie się” jako wiarygodną wiedzę o śmierci i o podstawie dziedziczenia, nie jako wiedzę o długach. To, że o długach dowiedziałeś się później, nie przesuwa terminu – może najwyżej uzasadniać uchylenie się od skutków po terminie.
Termin jest zawity: po jego upływie uprawnienie do odrzucenia spadku wygasa. Bieg terminu nie podlega przerwaniu ani wydłużeniu przez prywatne pisma do wierzycieli czy negocjacje (zob. też SN, V CSK 18/12). Ustawowe wyjątki wpływające na bieg i zachowanie terminu (złożenie wniosku do sądu, zawieszenie na czas sprawy o zezwolenie) wynikają wprost z art. 1015 § 1¹ i § 1² k.c.
Jak liczyć dni
- 6 miesięcy kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada dniu początkowemu (art. 112 k.c.). Śmierć 15 marca → koniec 15 września.
- Gdy takiego dnia nie ma (31 sierpnia + 6 miesięcy) – koniec w ostatnim dniu miesiąca (28/29 lutego).
- Koniec w sobotę, niedzielę lub święto → następny dzień roboczy (art. 115 k.c.).
Wszystko to policzy kalkulator terminów – z plikiem do kalendarza.
Co zatrzymuje bieg
Jeżeli do odrzucenia potrzebna jest zgoda sądu (dziecko, osoba ubezwłasnowolniona), bieg terminu ulega zawieszeniu na czas sprawy sądowej (art. 1015 § 1² k.c.). Liczysz tak:
- dni od początku terminu do złożenia wniosku o zgodę – zużyte,
- czas sprawy (do uprawomocnienia postanowienia) – nie liczy się,
- po uprawomocnieniu – masz tyle dni, ile zostało w dniu złożenia wniosku.
Przykład: śmierć 10.03.2026, wniosek o zgodę 1.06.2026, zgoda prawomocna 31.07.2026 (60 dni sprawy) → koniec terminu przesuwa się z 10.09 na 9.11.2026. Tak orzekł SN w I CSK 329/13 i V CSK 686/14 – dziś mówi o tym wprost ustawa.
Ostatni dzień: tylko wniosek do sądu
Do zachowania terminu wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ k.c.). Wniosek nadany w ostatnim dniu w placówce Poczty Polskiej (operatora wyznaczonego) uważa się za wniesiony w tym dniu (art. 165 § 2 k.p.c. – choć termin z art. 1015 k.c. jest materialny, w praktyce sądy tak to traktują; jeśli możesz, złóż wniosek w biurze podawczym sądu albo dzień wcześniej). U notariusza musisz się stawić najpóźniej w ostatnim dniu – a ten może nie mieć wolnego terminu.
Czego nie da się zrobić
- Przedłużyć terminu umową z wierzycielem.
- Przywrócić go jak terminu procesowego – nie ma „wniosku o przywrócenie terminu na odrzucenie spadku”. Jedyną drogą jest uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia z powodu błędu lub groźby (art. 1019 § 2 k.c.).
- Liczyć go od dnia listu z banku – chyba że wcześniej naprawdę nie wiedziałeś o śmierci.
Typowe sytuacje
Ojciec zmarł 3 lata temu, właśnie przyszedł list od windykacji. Twój termin minął, a spadek przyjąłeś z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiadasz do wartości majątku po ojcu. Jeśli majątku nie było – ryzyko jest małe, ale broń się w sądzie (zob. długi spadkowe).
Brat odrzucił spadek po ojcu, a ja jestem jego bratankiem. Twój termin liczy się od dnia, w którym dowiedziałeś się (albo Twój rodzic, jeśli jesteś niepełnoletni) o odrzuceniu przez Twojego rodzica.
Mieszkam za granicą, o śmierci dowiedziałem się po pół roku. Termin liczy się od dnia, w którym się dowiedziałeś. Zachowaj dowód tej daty (e-mail, list).
Udowodnij datę
Gdy termin liczysz od innej daty niż śmierć, opisz to w oświadczeniu i zachowaj dowód: list, wiadomość, zaświadczenie z sądu o odrzuceniu przez innych, datę ogłoszenia testamentu. Wierzyciel może to kwestionować.
Spadkobierca z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? W sprawie o zgodę sądu, o stwierdzenie nabycia spadku i u notariusza wnieś o jego wysłuchanie w miejscu pobytu i o udział bliskiej osoby, która się nim opiekuje – jako uczestnika albo świadka. Gdy osoba nie jest w stanie złożyć oświadczenia, a trzeba odrzucić spadek, potrzebny jest przedstawiciel: opiekun albo kurator.
Czytaj dalej
Sąd odmówił zgody na odrzucenie spadku za dziecko, nie zatwierdził uchylenia się, stwierdził nabycie spadku niezgodnie z prawdą? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. W sprawach spadkowych od postanowienia sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego – 2 miesiące, przez adwokata lub radcę (art. 519¹ § 1 i art. 398⁵ k.p.c.; nie w sprawach o spis inwentarza i zabezpieczenie spadku). Prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić w osobnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.). Komornik ściąga dług zmarłego mimo odrzucenia – powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: co zrobić po śmierci bliskiego – lista zadań z datami · kalkulator terminów spadkowych · generator pism. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.