Odrzucenie spadku w imieniu niepełnoletniego dziecka
Gdy odrzucasz spadek z długami, przechodzi on na Twoje dzieci. Obecnie w typowej sytuacji odrzucisz go za nie u notariusza bez zgody sądu. Ale nie zawsze – i wtedy liczy się szybki wniosek.
Dlaczego dziecko w ogóle dziedziczy
Kto odrzuca spadek, jest traktowany, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Jego miejsce zajmują jego dzieci. Jeśli więc odrzucasz zadłużony spadek po ojcu, spadek przechodzi na Twoje dzieci. Za niepełnoletnie dziecko decydują rodzice – i to oni muszą odrzucić spadek w jego imieniu.
Gdy rodzice nic nie zrobią, dziecko przyjmie spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.) – czyli zadłużony spadek zostaje w rodzinie.
Kiedy bez zgody sądu – art. 101 § 4 k.r.o.
Zgoda sądu nie jest potrzebna, gdy spełnione są łącznie warunki:
- dziecko dziedziczy wskutek odrzucenia spadku przez rodzica,
- odrzuca rodzic, któremu przysługuje władza rodzicielska, za zgodą drugiego rodzica z władzą rodzicielską albo oboje wspólnie,
- spadek odrzucają inni zstępni rodziców tego dziecka – np. jego rodzeństwo (dorosłe samo, niepełnoletnie przez rodziców).
Przy notariuszu rodzic oświadcza – pod rygorem odpowiedzialności karnej – że ma władzę rodzicielską i w jakim zakresie, że drugi rodzic się zgodził (albo działają wspólnie), że rodzic już odrzucił spadek i że odrzucili go inni zstępni (art. 641 § 3¹–3³ k.p.c.). Jedno oświadczenie może obejmować kilkoro dzieci (§ 3⁵).
Najprościej: rodzic odrzuca za siebie, a zaraz potem oboje rodzice za wszystkie dzieci – jednego dnia, u jednego notariusza. Koszt: do 4.11.2026 r. maksymalna taksa wynosiła 50 zł netto za oświadczenie, a od 5.11.2026 r. wynosi do 100 zł netto + 23% VAT (stawki maksymalne).
Kiedy zgoda sądu jest potrzebna
- Dziecko dziedziczy bezpośrednio – np. z testamentu, po swoim rodzicu, po rodzeństwie albo gdy jego rodzic nie żył już wcześniej.
- Rodzice nie są zgodni albo nie ma kontaktu z drugim rodzicem z władzą rodzicielską.
- Któreś z rodzeństwa dziecka nie odrzuca spadku.
- Dziecko jest pod opieką (opiekun, nie rodzic) albo w pieczy zastępczej.
Wtedy rodzice składają wniosek do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania dziecka (art. 569 § 1 k.p.c.) o zezwolenie na odrzucenie spadku. Gdy toczy się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, zezwolenie wydaje sąd spadku (art. 640¹ k.p.c.). Opłata: 100 zł (art. 23 u.k.s.c.).
Gotowy wniosek: wzór – wniosek o zgodę sądu na odrzucenie spadku za dziecko.
Co napisać we wniosku
Sąd sprawdza, czy odrzucenie leży w interesie dziecka. Napisz konkretnie:
- kto zmarł i kiedy, skąd dziecko dziedziczy,
- jakie są długi (kwoty, wierzyciele, wezwania, wyroki) i jaki jest majątek,
- dlaczego długi przewyższają majątek albo dlaczego majątku nie da się ustalić,
- że Ty i inni krewni odrzuciliście spadek (dołącz wypisy),
- datę, od której biegnie termin dla dziecka.
Dołącz: odpis aktu urodzenia dziecka, akt zgonu, wypisy oświadczeń innych osób, dokumenty o długach.
Termin stoi na czas sprawy
Bieg 6-miesięcznego terminu zawiesza się na czas postępowania o zezwolenie (art. 1015 § 1² k.c.; tak też SN, I CSK 329/13). Po uprawomocnieniu postanowienia masz tyle dni, ile zostało w dniu złożenia wniosku. Dlatego wniosek złóż od razu, nie w ostatnim tygodniu. Kalkulator policzy to za Ciebie: kalkulator terminów.
Po zezwoleniu nadal musisz złożyć oświadczenie w imieniu dziecka – u notariusza albo w sądzie. Samo postanowienie nie odrzuca spadku.
Termin dla dziecka liczy się od kiedy
Dla niepełnoletniego decyduje wiedza rodzica jako przedstawiciela ustawowego – zwykle dzień, w którym odrzuciłeś spadek za siebie (art. 1015 § 1 k.c.).
Sąd odmówił
Na postanowienie odmowne przysługuje apelacja. Termin podstawowy to 2 tygodnie od doręczenia z uzasadnieniem (o uzasadnienie wnosi się w terminie tygodnia od ogłoszenia lub doręczenia sentencji), chyba że pouczenie sądu wskazuje przedłużony termin 3 tygodni (art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Zawsze sprawdź pouczenie w postanowieniu. Termin na oświadczenie w tym czasie nadal stoi – postępowanie trwa do prawomocności. Odmowa zdarza się, gdy wniosek nie wykazuje długów albo majątek wygląda na wartościowy.
Dorosłe dzieci
Pełnoletnie dzieci odrzucają spadek same, każde w swoim terminie. Jeśli Twoje dorosłe dziecko jest ubezwłasnowolnione, potrzebuje zgody sądu opiekuńczego i działania opiekuna – zob. odrzucenie spadku przez opiekuna prawnego.
Spadkobierca z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? W sprawie o zgodę sądu, o stwierdzenie nabycia spadku i u notariusza wnieś o jego wysłuchanie w miejscu pobytu i o udział bliskiej osoby, która się nim opiekuje – jako uczestnika albo świadka. Gdy osoba nie jest w stanie złożyć oświadczenia, a trzeba odrzucić spadek, potrzebny jest przedstawiciel: opiekun albo kurator.
Czytaj dalej
Sąd odmówił zgody na odrzucenie spadku za dziecko, nie zatwierdził uchylenia się, stwierdził nabycie spadku niezgodnie z prawdą? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. W sprawach spadkowych od postanowienia sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego – 2 miesiące, przez adwokata lub radcę (art. 519¹ § 1 i art. 398⁵ k.p.c.; nie w sprawach o spis inwentarza i zabezpieczenie spadku). Prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić w osobnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.). Komornik ściąga dług zmarłego mimo odrzucenia – powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: co zrobić po śmierci bliskiego – lista zadań z datami · kalkulator terminów spadkowych · generator pism. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.