Odrzucenie spadku krok po kroku
Odrzucenie spadku to jedno oświadczenie złożone przed notariuszem albo w sądzie – przed upływem 6 miesięcy. Zajmuje kilkanaście minut. Trudniejsze jest to, co dzieje się potem: spadek przechodzi na Twoje dzieci i dalszą rodzinę.
Zanim odrzucisz
- Odrzucenie jest nieodwołalne (art. 1018 § 2 k.c.). Nie da się go cofnąć, gdy okaże się, że majątek jednak był.
- Nie można odrzucić części – np. długów bez mieszkania. Odrzucasz cały spadek.
- Nie można pod warunkiem – „odrzucam, jeśli długi przekraczają…” jest nieważne (art. 1018 § 1 k.c.).
- Odrzucenie spadku nie odbiera zasiłku pogrzebowego, dyspozycji wkładem na wypadek śmierci ani świadczeń z polisy na życie dla uposażonego.
Nie jesteś pewien? Porównaj przyjęcie z dobrodziejstwem i odrzucenie.
Notariusz czy sąd
| Notariusz | Sąd rejonowy | |
|---|---|---|
| Gdzie | dowolny notariusz w Polsce | sąd Twojego miejsca zamieszkania lub pobytu albo sąd spadku (art. 640 k.p.c.) |
| Koszt od 5.11.2026 | 100 zł netto + 23% VAT za oświadczenie (123 zł) + wypisy po 12 zł netto za stronę | opłata 100 zł od wniosku (art. 49 u.k.s.c.) |
| Czas | zwykle termin w kilka dni, akt od ręki | rozprawa lub posiedzenie po tygodniach lub miesiącach |
| Termin 6 miesięcy | musisz zdążyć przed notariuszem | wystarczy złożyć wniosek przed upływem terminu (art. 1015 § 1¹ k.c.) |
Do 4.11.2026 r. maksymalna taksa notarialna za oświadczenie wynosiła 50 zł netto. Rozporządzenie z 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1370) podniosło ją do 100 zł netto. To maksymalne stawki – notariusz może pobrać mniej.
Zostało mało czasu? Złóż wniosek do sądu – choćby w ostatnim dniu, w biurze podawczym albo nadając na poczcie. To zachowuje termin. Wzór: generator pism.
Co przygotować
Oświadczenie musi zawierać (art. 641 k.p.c.):
- imię i nazwisko zmarłego, datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu,
- tytuł powołania – ustawa albo testament,
- treść oświadczenia – odrzucam spadek,
- wszystkie znane Ci osoby z kręgu spadkobierców ustawowych (z adresami, jeśli znasz),
- wszystkie znane testamenty – nawet te, które uważasz za nieważne – i gdzie są przechowywane.
Weź ze sobą dowód osobisty i odpis aktu zgonu. Notariusze często proszą też o akt urodzenia lub małżeństwa, z którego wynika pokrewieństwo.
U notariusza
Notariusz sporządza protokół, Ty go podpisujesz. Notariusz sam wysyła oświadczenie do sądu spadku (art. 640 § 1 k.p.c.). Dostajesz wypis – zachowaj go na zawsze. Pokażesz go wierzycielowi, komornikowi albo sądowi.
W sądzie
Składasz wniosek o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Sąd wyznacza termin, na którym ustnie składasz oświadczenie do protokołu (art. 641 § 4 k.p.c.). Termin 6 miesięcy liczy się do dnia złożenia wniosku, nie do dnia posiedzenia.
Pełnomocnik i zagranica
Możesz odrzucić spadek przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo musi być pisemne z podpisem urzędowo poświadczonym – u notariusza albo u konsula (art. 1018 § 3 k.c.). Mieszkasz za granicą – najpewniej załatwisz to w polskim konsulacie. Podpis poświadczony przez miejscowego notariusza zwykle wymaga apostille i tłumaczenia; zapytaj wcześniej polskiego notariusza lub sąd, czy przyjmą taki dokument. Termin biegnie także za granicą.
Możesz też wysłać do sądu pisemne oświadczenie z podpisem urzędowo poświadczonym – wtedy nie musisz się stawiać.
Po odrzuceniu: dzieci i rodzina
Kto odrzuca spadek, jest traktowany, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Twój udział przechodzi na Twoich zstępnych:
- niepełnoletnie dzieci – odrzucasz za nie Ty i drugi rodzic; często bez zgody sądu (zasady),
- dorosłe dzieci – każde samo, w swoim terminie 6 miesięcy liczonym od dnia, w którym dowiedziało się o Twoim odrzuceniu,
- gdy nie ma zstępnych – rodzice zmarłego, rodzeństwo itd. (kolejność).
Najprościej: całą rodzinę umów do jednego notariusza tego samego dnia.
Kiedy odrzucenie nie zadziała
- Gdy złożysz je po terminie – spadek jest już przyjęty. Wyjście: uchylenie się od skutków.
- Gdy wcześniej przyjąłeś spadek – oświadczenia nie da się zmienić.
- Gdy osoba odrzucająca w imieniu dziecka potrzebowała zgody sądu, a jej nie miała – oświadczenie za dziecko jest nieskuteczne.
Wierzyciel dalej pisze
Odeślij kopię wypisu z informacją, że nie jesteś spadkobiercą. Jeśli przyjdzie nakaz zapłaty – złóż sprzeciw w terminie z pouczenia, załączając wypis. Gotowe pismo: odpowiedź wierzycielowi.
Spadkobierca z niepełnosprawnością intelektualną, chorobą psychiczną albo demencją? W sprawie o zgodę sądu, o stwierdzenie nabycia spadku i u notariusza wnieś o jego wysłuchanie w miejscu pobytu i o udział bliskiej osoby, która się nim opiekuje – jako uczestnika albo świadka. Gdy osoba nie jest w stanie złożyć oświadczenia, a trzeba odrzucić spadek, potrzebny jest przedstawiciel: opiekun albo kurator.
Czytaj dalej
Sąd odmówił zgody na odrzucenie spadku za dziecko, nie zatwierdził uchylenia się, stwierdził nabycie spadku niezgodnie z prawdą? Nie czekaj. Wniosek o uzasadnienie: tydzień od ogłoszenia (od doręczenia – gdy postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym). Apelacja: 2 tygodnie (lub 3 tygodnie, jeśli sąd w pouczeniu wskaże przedłużony termin uzasadnienia – art. 369 § 1 i § 1¹ w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, przez sąd, który je wydał. Postanowienie referendarza – skarga w tydzień. W sprawach spadkowych od postanowienia sądu II instancji przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego – 2 miesiące, przez adwokata lub radcę (art. 519¹ § 1 i art. 398⁵ k.p.c.; nie w sprawach o spis inwentarza i zabezpieczenie spadku). Prawomocne stwierdzenie nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia można zmienić w osobnym postępowaniu (art. 679 k.p.c.). Komornik ściąga dług zmarłego mimo odrzucenia – powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Policz termin · przygotuj pismo.
Narzędzia: co zrobić po śmierci bliskiego – lista zadań z datami · kalkulator terminów spadkowych · generator pism. Działają w Twojej przeglądarce – nic nie jest wysyłane.